Кіріспе
Пептид YY (PYY), сондай-ақ пептид тирозин тирозин деп аталады, бұл пептид адамда генмен кодталады. YY пептиді - тамақтануға жауап ретінде илеум мен жоғарғы ішектің жасушаларынан бөлінетін қысқа (36 аминқышқыл) пептид. Қанда, ішекте және периферияның басқа элементтерінде PYY тамақ құсамын азайтуға әсер етеді; осыған ұқсас, тікелей орталық жүйке жүйесіне инъекцияланғанда, PYY анорексигенді, яғни тамақ құсамын азайтады. Жеміс-жидектерден, көкөністерден және тұтас дәнді дақылдардан алынатын диеталық талшықтардың ішектегі химаның илеумге өту жылдамдығын арттырып, PYY3 36-ды көтереді және қанықтықты тудырады. YY пептиді шикі балық ақуыздарының ферментативті ыдырауы нәтижесінде өндіріліп, тамаққа қосылмайды.
Peptide YY (PYY), also known as peptide tyrosine tyrosine, is a peptide that in humans is encoded by the gene. Peptide YY is a short (36 amino acid) peptide released from cells in the ileum and colon in response to feeding. In the blood, gut, and other elements of periphery, PYY acts to reduce appetite; similarly, when injected directly into the central nervous system, PYY is also anorexigenic, i. e., it reduces appetite. Dietary fibers from fruits, vegetables, and whole grains, consumed, increase the speed of transit of intestinal chyme into the ileum, to raise PYY3 36, and induce satiety. Peptide YY cannot be produced as the result of enzymatic breakdown of crude fish proteins and ingested as a food product.
Құрылымы
YY пептиді - бұл 36 амин қышқылдарының 18-і панкреатикалық пептидпен бірдей орналасуымен панкреатикалық пептидтер туысына жатады. YY пептидінің екі негізгі түрі - PYY1 36 және PYY3 36 - бұл PP бүктемелі құрылымдық мотивтерге ие. Алайда, PYY циркуляциялық иммунореактивтілігінің ең көп таралған түрі - Y рецепторлар отбасының Y2 рецепторына (Y2R) байласатын PYY3 36. YY3 36 (PYY) пептиді - NPY және панкреатикалық полипептидке құрылымдық гомологиясы бар 34 аминқышқылдан тұратын сызықтық полипептид. PP бүгілу мотиві осы отбасы бойынша кездеседі және 3D құрылымына қатысты. PP бүгілу негізінен Pro2, Pro5, Pro8, Gly9, Tyr20 және Tyr27 болып табылатын кейбір қалдықтардың қосылуы арқылы қалыптасады. Бұл PP бүктемесі пептидті ферменттік шабуылдан қорғайды және жалпы энергияны азайтатын гидрофобты қалта жасайды. PP бүктемелі мотивті қамтудан басқа, PYY және оның туындысы PYY3 36 сонымен қатар жоғары C терминалы α спиральді пропорциясына ие, бұл PYY-дің құрылымдық бүтіндігі үшін өте маңызды.
Шығару
PYY асқазан- ішек жолдарының шырышты қабығындағы, әсіресе илеум мен жоғарғы өрестегі L- клеткаларында кездеседі. Сонымен қатар, аз мөлшерде PYY, шамамен 110%, тамақ ішекшегінде, асқазанда, он екі елі ішекте және жамбас ішекте кездеседі. PYY концентрациясы қан айналымында тамақтан кейін (азық ішкеннен кейін) артады және ораза тұту кезінде төмендейді. C. R. Gustavsen және басқалар PYY өндіретін жасушалар табылды. Олар глюкагонмен немесе ПП- мен бірге жеке- жеке немесе локализацияланған кездесті. PYY тамақ ішкеннен кейін асқазан-ішек жолдарының L-клеткалары арқылы бөлінеді және оның екі негізгі эндогенді түрі бар: PYY1 36 және PYY3 36. PYY1 36 фермент DPP4 арқылы 34 амин қышқылының пептиді PYY3 36. < DPP4 PYY гидролизіне түседі және N терминалында алғашқы екі амин қышқылы тирозин мен пролинді жояды, бұл рецептордың селективтілігін өзгертеді. Нәтижесінде PYY3 36 Y1, Y2 және Y5 рецепторларына іріктемелі PYY1 36- ға қарағанда Y2 рецепторына жоғары іріктемелілікке ие. Y1 рецепторының танылуы, байлануы және кейіннен белсендірілуі үшін C және N терминалдары қажет деп есептеледі. Y2 рецепторының рецепторлық орны кішірек деп саналады және оны тану үшін C-терминал ғана қажет. Бұл Y2- ден басқа Y рецепторларындағы PYY3 36 - ға аффинитеттің төмендеуін түсіндіреді. Амид байланыстарын эфир байланыстарымен алмастыратын басқа зерттеулер де соңғы бөлімнің байланысу мен белсендірілуінде маңызды екенін растайды. Y2 рецепторлары гиппокампта, симпатикалық және парасимпатикалық жүйке талшықтарында, ішектерде және кейбір қан тамырларында орналасқан және тамақ қабылдау мен асқазанды босатуды реттеуге қатысы бар. Осыған байланысты Y2 рецепторы семіздік пен II типті қант диабеті үшін мақсатты болып саналады.
Функция
PYY өзінің әсерін NPY рецепторлары арқылы жүзеге асырады; ол асқазанның қозғалыс қабілетін тежеп, ірі ішекте су мен электролиттердің сіңірілуін арттырады. PYY сонымен қатар безгек секрециясын тежеуі мүмкін. Ол ілеум мен жоғарғы ішектің нейроэндокринді жасушалары арқылы тамақтануға жауап ретінде бөлініп шығады және тамаққа деген құмарлықты азайтады. PYY асқазанның босауын баяулатады, сондықтан тамақ қорыту және тамақ қоректерін сіңіру тиімділігін арттырады. Зерттеулер PYY мида жиналған алюминийді жоюда пайдалы болатынын көрсетті.
Жануарлардағы зерттеулер
Бірнеше зерттеулер PYY3 36- ны жедел перифериялық түрде беру кеміргіштер мен приматтардың тамақтануын тежейтінін көрсетті. Y2R нокаутпен емделген тышқандарды зерттеуде анорексиялық әсері байқалған жоқ. Бұл нәтижелер PYY3 36 анорексиялық (жетімсіздік) әсерін көрсетеді, бұл Y2R арқылы жүзеге асады деп болжанады. PYY нокаут әйел тышқанның дене салмағы мен май массасы артады. PYY нокаут тышқандары, керісінше, семіздікке төзімді, бірақ майлы тамақпен тамақтану кезінде май массасы жоғары және глюкозаға төзімділігі төмен, бақылау тышқандарына қарағанда. Осылайша, PYY тамақ қабылдауды теңестіру арқылы энергия гомеостазында өте маңызды рөл атқарады. Сөл бездерінің вирустық гендік терапиясы ұзақ мерзімді тұтынуды азайтуға әкелді.
Семіздікке қатысты
Лептин тамақтануға байланысты тәбеттілікті төмендетеді, бірақ семіз адамдарда лептинге қарсылық пайда болады. Ауыр салмақты адамдар салмақ жоғалтпайтын адамдарға қарағанда аз PYY секрециялайды және PYY-ді тікелей салмақ жоғалту препараты ретінде пайдалану әрекеттері сәтті болды. Зерттеушілер PYY инфузиясынан екі сағат өткеннен кейін ұсынылған буфетті түскі ас кезінде калорияны қабылдау семіз жандарда 30% - ға (p < 0, 001) және арық жандарда 31% - ға (p < 0, 001) төмендеді деп атап өтті. Кейбір зерттеулер семіз адамдарға ас ішкеннен кейін қан айналымында PYY деңгейі төмен екенін көрсеткенмен, басқа зерттеулер олардың PYY3 анорексиялық әсеріне қалыпты сезімталдығы бар екенін көрсетті. Осылайша, лептинге сезімталдықтың төмендеуінен айырмашылығы, PYY сезімталдығының төмендеуі семіздіктің себептерінің бірі болмауы мүмкін. PYY-нің анорексиялық әсері болашақта семіздікке қарсы дәрі болуы мүмкін. Бұл белдікті диеталардағы салмақ жоғалтудың себебін түсіндіреді, сонымен қатар, белдіктің жоғары термиялық әсерін де ескерген жөн. Асқазан байпасын жасаған семіз емделушілер метаболизмге бейімделуін байқады, нәтижесінде 1 жылдан кейін диабет жиі ремиссияға ұшырады. Калорияны шектеудің әсерін ескермегенде, β- клеткалардың қызметі тез жақсарады, бұл, мүмкін, GLP 1 реакциясының күшейген әсерінен болуы мүмкін. Инсулинге сезімталдығы салмақ жоғалтумен пропорционалды түрде жақсарады, бұл PYY- нің қатысы болуы мүмкін.