Кіріспе
Кеңес одағының сыртқы саудасының жалпы көрінісі Кеңес одағының сыртқы саудасы Кеңес экономикасында кішігірім рөл атқарды. Мысалы, 1985 жылы экспорт пен импорттың әрқайсысы тек қана 4 пайызды құраған. Кеңес Одағы осы төмен деңгейді сақтап қалды, өйткені ол үлкен энергия мен шикізат базасына ие болды және өйткені ол тарихи түрде өзін-өзі қамтамасыз ету саясатын жүргізді. Басқа сыртқы экономикалық қызметте экономикалық көмек бағдарламалары бар, олар негізінен Экономикалық өзара көмек жөніндегі кеңестің (COMECON) дамымаған Куба, Моңғолия және Вьетнам елдеріне пайда әкелді. Кеңес Одағы өзінің сыртқы экономикалық іс-әрекетінің басым бөлігін коммунистік елдермен, әсіресе Шығыс Еуропамен жүргізді. 1988 жылы Кеңес одағының сыртқы саудасының 62 пайызы социалистік елдерге тиесілі болды. 1965-1988 жылдар аралығында Үшінші әлеммен сауда Совет Одағының сыртқы саудасының тұрақты 10 - 15 пайызын құрады. Өнеркәсіптік Батыспен, әсіресе АҚШ-пен сауда-саттық Шығыс пен Батыс арасындағы саяси қатынастардан, сондай-ақ Кеңес Одағының қысқа мерзімді қажеттіліктеріне байланысты өзгерді. 1970 жылдары, детанция кезеңінде, батысқа сауда жасау социалистік елдермен сауда жасау есебінен маңызды болды. 1980 жылдардың басында және ортасында, супердержавалар арасындағы қарым-қатынас нашар болған кезде, батыспен кеңестік сауда Шығыс Еуропамен интеграцияның артуына байланысты төмендеді. 1946 жылы Амторг бірнеше миллион долларлық сауда ұйымдастырды. Амторг КСРО-дан экспорттың барлық бөлігімен айналысты, оның ішінде негізінен ағаш, тері, зығыр, қыл және икра, сондай-ақ совет өнеркәсібі мен ауыл шаруашылығына арналған шикізат пен машиналардың барлық импорты. Сондай-ақ, ол американдық компанияларға КСРО-дағы сауда мүмкіндіктері туралы ақпарат берді және совет индустриясын техникалық жаңалықтармен және американдық компаниялар туралы ақпаратпен қамтамасыз етті. Амторг сонымен қатар АҚШ-қа қарсы кеңестік тыңшылыққа қатысқан. 1942 жылдан бастап оған сауда және тыңшылық рөлінде Кеңес үкіметі сатып алу комиссиясы қосылды. Лениннің өкіметінде Арманд Хаммер Кеңес Одағында қарындаш фабрикасын құрып, неміс қолөнершілерін жалдап, американдық астықпен Совет Одағына жүзіп жүрді. Хаммер сондай-ақ асбест кендерін құрып, Орал тауларының шығысында тері аулау қондырғыларын сатып алды. Лениннің Жаңа экономикалық саясаты кезінде Арманд Хаммер 38 халықаралық компанияның КСРО-мен қарым-қатынасындағы делдалы болды. Ленин қайтыс болғанға дейін Хаммер КСРО-ға Fordson тракторларын импорттау туралы келіссөздер жүргізді, бұл елдегі ауыл шаруашылығын механикаландыруда маңызды рөл атқарды. Зауыт Ford Model A және Model AA жүк көліктерін құрастыратын болады. Келісімшарт зауыт жұмыс істейтін алғашқы төрт жылда құрастыру үшін 30 000 000 доллар құндық Ford автомобильдері мен жүк көліктерін сатып алуды қамтиды, содан кейін зауыт біртіндеп Кеңес одағында жасалған бөлшектерге ауысады. Форд өз инженерлері мен техниктерін жабдықтарды орнатуға және жұмыс күшін оқытуға көмектесу үшін Кеңес Одағына жіберді, ал жүзден астам кеңес инженерлері мен техниктері "Компанияның зауыттарында өндіріс және құрастыру әдістері мен тәжірибесін үйрену мақсатында" Детройт пен Дирборндағы Форд зауыттарында орналасты.
Soviet foreign trade played only a minor role in the Soviet economy. In 1985, for example, exports and imports each accounted for only 4 percent of the Soviet gross national product. The Soviet Union maintained this low level because it could draw upon a large energy and raw material base, and because it historically had pursued a policy of self sufficiency. Other foreign economic activity included economic aid programs, which primarily benefited the less developed Council for Mutual Economic Assistance (COMECON) countries of Cuba, Mongolia, and Vietnam. The Soviet Union conducted the bulk of its foreign economic activities with communist countries, particularly those of Eastern Europe. In 1988, Soviet trade with socialist countries amounted to 62 percent of total Soviet foreign trade. Between 1965 and 1988, trade with the Third World made up a steady 10 to 15 percent of the Soviet Union's foreign trade. Trade with the industrialized West, especially the United States, fluctuated, influenced by political relations between East and West, as well as by the Soviet Union's short term needs. In the 1970s, during the period of détente, trade with the West gained in importance at the expense of trade with socialist countries. In the early and mid 1980s, when relations between the superpowers were poor, however, Soviet trade with the West decreased in favor of increased integration with Eastern Europe. By 1946, Amtorg organized a multi million dollar trade. Amtorg handled almost all exports from the USSR, comprising mostly lumber, furs, flax, bristles, and caviar, and all imports of raw materials and machinery for Soviet industry and agriculture. It also provided American companies with information about trade opportunities in the USSR and supplied Soviet industries with technical news and information about American companies. Amtorg was also involved in Soviet espionage against the United States. It was joined, in both its trade and espionage roles, by the Soviet Government Purchasing Commission from 1942 onward. During Lenin's tenure, Armand Hammer established a pencil factory in the Soviet Union, hiring German craftsmen and shipping American grain into the Soviet Union. Hammer also established asbestos mines and acquired fur trapping facilities east of the Urals. During Lenin's New Economic Policy, Armand Hammer became the mediator for 38 international companies in their dealings with the USSR. Before Lenin's death, Hammer negotiated the import of Fordson tractors into the USSR, which served a major role in agricultural mechanization in the country. The plant would construct Ford Model A and Model AA trucks. The contract involved the purchase of $30,000,000 worth of knocked down Ford cars and trucks for assembly during the first four years of the plant's operation, after which the plant would gradually switch to Soviet made components. Ford sent his engineers and technicians to the Soviet Union to help install the equipment and train the workforce, while over a hundred Soviet engineers and technicians were stationed at Ford's plants in Detroit and Dearborn "for the purpose of learning the methods and practice of manufacture and assembly in the Company's plants".
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде несие-лизинг
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Lend Lease бағдарламасының аясында Кеңес Одағына шамамен 4,4 миллион тонна азық-түлік, 2,6 миллион тонна мұнай, 14 000 ұшақ, 44 000 джип, 375 000 жүк көлігі, 8 000 трактор, 12 700 танк, 1,5 миллион жамылғы, 15 миллион жұп әскери аяқ киім және 106 000 тонна мақта берді.
Жарық
1970 және 1980 жылдары АҚШ пен КСРО арасындағы сауда екі елдің жалпы саудасының шамамен 1 пайызын құраған. 1979 жылы АҚШ-пен сауда-саттық 4,5 миллиард АҚШ долларына жетті, бұл АҚШ-тың жалпы сауда-саттығының дәл 1 пайызы. Кеңес Одағының АҚШ-пен саудадағы тапшылығы 1970 жылдар мен 1980 жылдардың басында болды, бірақ 1985 жылдан 1987 жылға дейін Кеңес Одағы екі ел арасындағы сауданы теңестіру үшін АҚШ-тан импортты қысқартты, ал экспорт деңгейін сақтады. Бұл сауданың жалпы құны 20 миллиард долларға бағаланды. Совет порттарының құрылысын Хаммердің фирмалары жобалаған, ол Никсон бекіткен Экспорт-импорт банкі бөліп қаржыландырған. Жазушы Дэниел Ергин өзінің "Жүлде" атты кітабында Хаммердің "бес Кеңес Бас хатшысының және жеті АҚШ Бас хатшысының арасында аралас болғандығын" жазды. Президенттер" деп жазылған. "Хаммер" Лениннің мақұлдауымен 1920-жылдарға дейінгі Совет Одағымен кең ауқымды іскерлік қарым-қатынаста болды. 1980 жылы "Christian Science Monitor" журналында былай деп жазылған: "Сталин билікке келгеннен кейін оның Кеңес Одағымен сауда қатынастары тоқтатылғанымен, ол [1980 жылы] Батыс пен Совет Одағының сауда қатынастарының дамуына негіз қалады". және жоғары технологияларды Кеңес Одағына экспорттауды тоқтату. 1980 жылы Картер КСРО-дан аммиак импортын шектеді.
Кейінгі жылдар
1987 жылы АҚШ пен КСРО арасындағы сауда көлемі 2 миллиард АҚШ долларын құрады. Кеңес Одағы химиялық заттарды, металдарды (соның ішінде алтын) және мұнай өнімдерін, сонымен қатар терілерді, алкогольді сусындарды және балық өнімдерін АҚШ-қа экспорттады және айырбасқа ауыл шаруашылығы тауарларын - негізінен астық - және өнеркәсіптік жабдықтарды алды. 1987 жылы Кеңес Одағына экспорттың құны 1,5 млрд АҚШ долларын құрады, оның төрттен үш бөлігі ауыл шаруашылығы өнімдері мен өнеркәсіптік жабдықтардың төрттен бір бөлігін құрады. 1972 жылы жобаның құны 800 миллион долларға жеткен. Тольяттидегі компаниялық қала КСРО-дағы ең ірі жоспарланған өнеркәсіптік орталыққа айналды. 1980 жылдардың ортасында Батыс Еуропаның КСРО-ға экспорты аз болды, ол Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымына мүше елдердің жалпы ұлттық өнімінің 0,5%-нан аз болды. ЭЫДҰ елдері Кеңес Одағына жоғары технология мен өнеркәсіптік жабдықтар, химиялық заттар, металдар және ауыл шаруашылығы өнімдерін ұсынды. Ал Батыс Еуропаға Ресейден мұнай мен газ жеткізілді. 1990 жылы Кеңес Одағы Швейцариядағы еншілес компания арқылы "Де Бирс" компаниясына алмаз сату туралы келісім жасады. Сол кезде алмаз КСРО-ның экспорттық табысының бесінші орнынан тұрды.