Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Селевкидтер империясының патшайымы (б.з.д. 164 – 121 жж.)
Queen of Seleucid Empire (c. 164 121 BC)
Клеопатра I немесе Клеопатра Тея (яғни "Құдай Клеопатра"; б.з.д. 164 – 121 жж.), Эвтерия (εὐετηρῐ́ᾱ) деген лақап атымен белгілі, Эллинистік Селевкид империясының билеушісі болған. Ол б.з.д. 150 жылдан шамамен 125 жылға дейін Сирияның патшайымы болды, үш сириялық патшаның әйелі ретінде: Александр Балас, Димитрий II Никатор және Антиох VII Сидетес. Димитрий II Никатордың б.з.д. 125 жылы қайтыс болуынан кейін Сирияны биледі, соңында ұлы Антиох VIII Гриппен бірге б.з.д. 121 немесе 120 жылға дейін билік құрды.
Cleopatra I or Cleopatra Thea (, which means "Cleopatra the Goddess"; c. 164 – 121 BC), surnamed Eueteria (εὐετηρῐ́ᾱ ) was a ruler of the Hellenistic Seleucid Empire. She was queen consort of Syria from 150 to about 125 BC as the wife of three Syrian kings: Alexander Balas, Demetrius II Nicator, and Antiochus VII Sidetes. She ruled Syria from 125 BC after the death of Demetrius II Nicator, eventually in co regency with her son Antiochus VIII Grypus until 121 or 120 BC.
Балалық шақ
Клеопатра Тея Мысырда Птолемей VI және Клеопатра II-нің қызы ретінде өсті. Ол шамамен б.з.д. 164 жылы дүниеге келген болуы мүмкін. 154 жылы оны Кирине патшасы Птолемей VIII-ге күйеуге беру жоспарланған, бірақ ол ақырында оның қарындасы Клеопатра III-ке үйленді.
Cleopatra Thea grew up in Egypt as the daughter of Ptolemy VI and Cleopatra II. She was probably born ca. 164 BC. She may have been engaged to her uncle Ptolemy VIII king of Cyrene in 154, but he eventually married her sister Cleopatra III.
Александр Баластың патшайымы
Б.з.д. 152 жылы Селевкид патшасы Димитрий I-мен қақтығысқа түскен әкесі Антиох IV-нің ұлы Александр Баласты оған қарсы көтеріп, оған әскер мен офицерлермен қолдау көрсетті. Александр б.з.д. 150 жылы Димитрийді жеңген кезде Птолемейдің қызын одақ кепілі ретінде сұрады. Екі патша Птолемей Аккода салтанатты рәсімдер кезінде кездесіп, Александр Клеопатраға үйленді. Көп ұзамай Антиох Дионис есімді ұл дүниеге келді. Неке шарты бойынша Птолемей Димитрийге Александрдан тақты тартып алуға көмектесетін болды; оның орнына Мысыр Селевкидтердің аймағы болған Сирияның Келе провинциясын алатын еді. Александр Киликиядағы бүліктерді басып, үйіне қайтып келді. Осыдан кейін Антиохия маңындағы Оенепарас өзені жағасында Птолемей мен Димитрийге қарсы тұрды. Соңғы шайқаста Александр жеңіліп, Птолемей ауыр жарақат алды, бірнеше күннен кейін қайтыс болды. Димитрий Мысырмен жасаған одағын бұзып, Птолемейдің Сириядағы Газаға дейінгі барлық гарнизондарын қуды немесе өлтірді, осылайша провинциядағы әлсіз Селевкидтердің билігін қайта орнатты. Сириялықтар оның әкесін жаман есте сақтады, ол б.з.д. 144 жылы Антиохияда көтеріліске тап болды. Димитрий тазарту шараларын жүргізді, бірақ бұл наразылықты басудың орнына оны күшейтті. Диодот, Александрдың бұрынғы генералы және Антиохиялық көтеріліске қатысқан болуы мүмкін, Клеопатраның тұңғыш ұлы Антиох VI-ны ұрлап алып, оны Сириядағы ажыратылған мемлекеттің символы ретінде пайдаланды. Б.з.д. 142/1 жылы Диодот баланы өлтіріп, өзін патша деп жариялады. Осы қатал азамат соғысы жылдарында Клеопатра мен Димитрийдің кем дегенде үш баласы болды: Селевки, Антиох және Лаодике есімді қызы.
In 152 BC, her father, who had come into conflict with the Seleucid king Demetrius I, chose to promote Antiochus IV's son Alexander Balas against him and supported him with troops and officers. When Alexander triumphed over Demetrius in 150 BC, he requested Ptolemy's daughter as a warranty of alliance. The two kings met, amid sumptuous ceremonies, in Ptolemais Akko, and Alexander received Cleopatra in marriage. The marriage soon produced a son named Antiochus Dionysus. The marriage deal stated that Ptolemy would help Demetrius take the throne from Alexander; in exchange, Egypt would receive the province of Coele Syria, which had been Seleucid territory since Antiochus III took it from Ptolemy V in 200 BC. Alexander quelled the Cilician revolt and returned home, confronting Ptolemy and Demetrius in the plain of the river Oeneparas, close to Antioch. The ensuing battle saw Alexander defeated and Ptolemy wounded so badly that he died a few days later. Demetrius repudiated his alliance with Egypt and expelled or massacred all of Ptolemy's garrisons in Syria as far as Gaza, reinstating a fragile Seleucid control over the province. The Syrians had hostile memories of his father, and he faced rebellions in Antioch as soon as 144 BC. Demetrius instituted purges, but these aggravated the discontent instead of stifling it. Diodotus, a former general of Alexander and probable participant in the Antiochene rebellion, abducted Cleopatra's first son Antiochus VI and used him as a figurehead for a secessionist kingdom in Coele Syria. In 142/1 BC, Diodotus murdered the boy and proclaimed himself as king. During these years of brutal civil war, Cleopatra and Demetrius had at least three children, Seleucus, Antiochus and a daughter called Laodike.
Антиох VII патшасының патшайымы
Б.з.д. 139 жылы Димитрий II Парфия патшалығына қарсы шайқаста тұтқынға алынып, 129 жылға дейін тұтқын күйінде болды. Диодот осы мүмкіндікті пайдаланып, Клеопатра паналаған Пиериядағы Селеукия қаласынан басқа, Селеуки патшалығының барлық жерін басып алды. Ол Димитрийдің інісі Антиох VII Сидетке үйленіп, жаңа патша болуын ұсынды. Бұл ұсынысты қабылдаған Антиох VII б.з.д. 138 жылы Диодотты жеңіп өлтірді, осылайша 152 жылдан бері жалғасып келе жатқан азаматтық соғыстар аяқталды. Клеопатра Теяның Антиох IX Цизицен есімді кем дегенде бір ұлы болды. Басқа балаларының есімдері белгісіз. Өз билігінің кезінде Клеопатраның үшінші күйеуі Евфраттың батысындағы Селевкидтер билігін қайта орнатты. 134 және 130 жылдар аралығында ол парфтарға бұрынғыларының жоғалтқан барлық сатрапияларын қайтарып алу үшін соғыс жүргізді. Парф патшасы Фраат II өзінің қарындасы Родогунаға үйленген Димитрий II-ді босатып, оны Сирияға жіберді, бұл ағайындылар арасында азаматтық соғысқа себеп болды және Антиох VII-ді шегінуге мәжбүр етті. 130/129 жылдары қыста Фраат Антиохты Эктабане маңында жасалған шабуылда өлтірді, бірақ Димитрий парфтар оны қайтарып алуға үлкермес бұрын патшалығына кіруге жете алды. Клеопатра Димитрийді бейбіт қабылдады, бірақ Антиох IX-ты (Антиох VII-ден туған ұлы) патшаның қолы жетпейтін Цизикусқа жіберді; ол Димитрийдің парфяндық әйел алғанына және балалары болғанына іштей ашуланды. Ол сол кезде Антиохияда болды және оған қарсы көтеріліп, ұлы Антиохты патша етіп тағайындады. Сол жылы Антақияны Александр II Забинас басып алды, ол Птолемейдің жіберген әскерімен келіп, Александр Баласқа тиесілі екенін мәлімдеді, оның мақсаты Димитрийге қарсы Сирияда соғыс жүргізу еді. Клеопатра Тея қаладан қашып шығып, шамамен жиырма жыл бұрын Александр Баласқа үйленген Птолемейге кеткен болуы мүмкін. 128 және 125 жылдар аралығында Димитрий Александрға қарсы соғысып жатқанда, Клеопатра Птолемейде болды, мүмкін оның Димитрийден туған екі ұлы Селевк және Антиохпен бірге. 125 жылы Димитрий Дамаск маңында Александр мен оның египеттік одақтастарынан толық жеңіліске ұшырап, Птолемейге де қашты. Клеопатра оны қалаға кіргізбеді, сондықтан ол Тирге кетті, онда жергілікті Селевкид әкімшісі Клеопатраның бұйрығымен оны өлтірді. Осылайша Клеопатра Тея египеттік одақтастықты қамтамасыз етіп, Птолемейді Александр II-ге қарсы бұрды (ол бұрын Селевкидтерді азаматтық соғыспен айналыстыру үшін қолдаған еді). Б.з.д. 123 жылы Александр II жеңіліп, өлімге кесілді, ал Клеопатра мен Грип Киликия, Сирия және Солтүстік Месопотамияда бірлесіп биледі. Грип өскен сайын оны бақылау қиын болды, сондықтан б.з.д. 121 жылы Клеопатра Тея оны жоюға шешім қабылдады. Ол оған уланған шарап ұсынды, бірақ Грип оның ниетін сезіп, оны шарап ішуге мәжбүр етті, нәтижесінде ол қайтыс болды. Антиох VII Сидет, Димитрийдің кіші інісі, б.з.д. 137 жылы Димитрий парфтарға тұтқынға алынғаннан кейін. Клеопатра мен Антиох VII кем дегенде бір ұлды болды: Антиох IX Цизицен. Олардың Антиох және Селевк есімді тағы екі ұлы және Лаодика есімді бір-екі қызы болған болуы мүмкін.
In 139 BC, Demetrius II was captured in battle against the kingdom of Parthia, which held him prisoner until 129 BC. Diodotus took the opportunity to conquer all of the Seleucid kingdom except the city of Seleucia in Pieria, where Cleopatra sought refuge. She sent for Demetrius's younger brother, Antiochus VII Sidetes, proposing that he should marry her and become the new king. Accepting the offer, Antiochus VII defeated and killed Diodotus in 138 BC, ending the civil wars which had been ongoing since 152. Cleopatra Thea had at least one son with the king, Antiochus IX Cyzicenus. The names of any other children are uncertain. During his reign, Cleopatra's third husband reestablished Seleucid authority in the kingdom west of the Euphrates. Between 134 and 130 BC he waged a war to reclaim all the satrapies his predecessors had lost to the Parthians. The Parthian king Phraates II decided to release Demetrius II, who had been married to his sister Rhodogune, and to send him to Syria, thus provoking a civil war between the brothers and compelling Antiochus VII to retreat. In the winter of 130/129 Phraates killed Antiochus in an ambush near Ectabane, but Demetrius managed to enter his kingdom before the Parthians could retrieve him. Cleopatra received Demetrius peaceably, but took the precaution of sending Antiochus IX (her son by Antiochus VII) to Cyzicus, out of the king's immediate reach; she was said to be inwardly furious at Demetrius taking a Parthian wife and having children with her. He was forced to retreat near Pelousion because his soldiers refused to obey him, and Cleopatra Thea, then in Antioch, rebelled against him and established her son Antiochus as king. In the same year, Antioch was occupied by Alexander II Zabinas, a false child of Alexander Balas sent with troops by Ptolemy to wage war against Demetrius in Syria. Cleopatra Thea fled the city, and probably went to Ptolemais, where she had married Alexander Balas some twenty years earlier. During the period between 128 and 125, while Demetrius was fighting against Alexander, Cleopatra remained in Ptolemais, probably with her two sons by Demetrius, Seleucus and Antiochus. In 125 Demetrius was completely defeated near Damascus by Alexander and his Egyptian allies, and also fled to Ptolemais. Cleopatra refused to admit him to the city; he went instead to Tyre, where the local Seleucid administrator killed him on Cleopatra's orders. Cleopatra Thea thus procured an Egyptian alliance, causing Ptolemy to turn against Alexander II (whom he had previously supported as a means of keeping the Seleucids preoccupied with civil war). By 123 BC Alexander II had been defeated and executed, Cleopatra and Grypus remaining joint rulers in Cilicia, Syria and Northern Mesopotamia. Grypus became less controllable as he grew up, and in 121 BC Cleopatra Thea decided to eliminate him. She offered him a cup of poisoned wine, but Grypus guessed her intention and forced her to drink the wine, which killed her. Antiochus VII Sidetes, Demetrius' younger brother, in 137 BC after Demetrius was captured by the Parthians. Cleopatra and Antiochus VII had at least one son: Antiochus IX Cyzicenus. They also likely had two other sons named Antiochus and Seleucus and one or two daughters named Laodice.