Кіріспе

Нью-Зеландиялық крикетші Мэтью Хей (18551932) шотландтық дәрігер және қоғамдық денсаулық сақтау чемпионы болды. 1888 жылы ол Абердин қаласының денсаулық сақтау дәрігері болып тағайындалды, ол 1923 жылға дейін осы лауазымға тағайындалды. Ол сондай-ақ Абердин университетінде сот медицинасының профессоры болды. Мэтью Хей 1855 жылы 27 желтоқсанда Стирлингширдің Денни қаласында Hill Head қаласында дүниеге келген. Әкесі кен орнының иесі болған. Гей академиялық жағынан дарынды болған, ол Доллар академиясына оқуға түсіп, одан кейін Глазго және Эдинбург университеттеріне оқуға түсіп, Эдинбург университетінің медицина мектебін 1878 жылы MB, CM дәрежесімен үздік бітірген. Эдинбургте ол медицина бойынша Эттл сыйлығын және Гудсир стипендиясын жеңіп, өзін ерекшелендірді және Материя Медика профессоры Ричард Фрейзердің көмекшісі болып жұмыс істеді. 1884 жылы Хейге Балтимордағы Джонс Хопкинс университетінің медицина мектебінде фармакология және терапия кафедрасы ұсынылды және қабылданды. Ол жеке пациенттерді емдеуді жалғастыру ниеті туралы Джонс Хопкинспен дау-дамай болғандықтан, лауазымға орналаспады. Балтимордың жоғалуы Абердиннің пайдасы болды, өйткені 27 жастағы Хей Абердин университетінің сот медицинасы кафедрасына сәтті өтініш берді. Хейдің Абердиндегі мансабы университеттің лекциялық театрларымен ғана шектелмеді. 1888 жылы ол қаланың денсаулық сақтау дәрігері болып тағайындалды. Медициналық денсаулық сақтау дәрігері ретінде Хей 1894 жылы Абердинді (Жұмысшы сыныптардың тұрғын үйін) жақсарту жоспарын іске асыру арқылы Абердиннің жұмысшы сыныптарының тұрғын үй проблемасының қоғамдық денсаулық мәселелерін шешуге маңызды үлес қосты.

Форстерхилл

Профессор Хей Абердиннің бірлескен ауруханаларының негізін қалаушы ретінде танымал. Ол Абердиндегі Форстерхилл қаласында интеграцияланған медициналық кампусты дамытуға ықпал етті. Оның дені сау қауымға деген көзқарасының басты мақсаты - халыққа медициналық мектеппен бірге денсаулық сақтау қызметін біріктіру болды. 1900 жылы ол қала орталығынан тыс Форстерхиллдің құнарсыз беткейін өзінің арманы үшін идеалды орын ретінде белгіледі. Қалалық аталарды осы жобаның қажеттілігіне сендіргеннен кейін, 1926 жылы Форстерхилл алаңында жұмыс басталады. Содан бері Форстерхилл Еуропадағы ең ірі денсаулық сақтау кампустарының біріне айналды, ол Шотландияның солтүстік-шығысындағы, аралдардағы және одан да алыс жерлердегі қауымдастықтарға қызмет көрсетеді. Сайтта білім беру және ғылыми-зерттеу қызметі өте күшті, онда үлкен медициналық мектеп және жаңа медициналық ғылымдар институты мен қолданбалы денсаулық сақтау ғылымдары институты бар. Мэттью Хейдің арманы 2009 жылы "Сатти" оқыту және оқыту орталығының ашылуымен жүзеге асты.

Мэттью Хейдің Абердиннің шұңқырларды тазартудағы рөлі

Қоғамдық денсаулық сақтау (Шотландия) туралы 1867 жылғы Заң (30 және 31 Vict. 101), жергілікті билік органдарына медициналық қызметкерлерді тағайындау (содан кейін "Денсаулық сақтау дәрігерлері" термині қолданыла бастады) және халық денсаулығы үшін жергілікті тарифтер бойынша ақша жинау құқығы берілді. Глазго, Эдинбург және Абердинде үш пионериялық дәрігерлер болды: Джеймс Берн Расселл, Генри Литтлжон және Мэтью Хей. Бұл адамдар өздерінің жұмыс істейтін қалаларының денсаулық сақтау және тұрғын үй жағдайын жақсарту үшін аянбай еңбек етті. Расселл немесе "Глазгоудың дәрігері" бүгінде үштіктің ең танымал болуы мүмкін, ал Хей (тұрғын үйді жақсартуға қатысты) ең аз есте сақталған. Бүгінде Хей есінде сақталмағандығы оның қоғамдық денсаулық сақтау саласын дамытуға және Абердиннің қалаларды жаңғырту бағдарламасына қосқан құнды үлесінен айрылмауы керек. Ол тек Абердиннің бірлескен ауруханалары жоспарының бастауышы ғана емес (осылайша ауруханалық көмек пен медициналық оқытуды ұйымдастыруда әлемдегі алғашқы), сонымен қатар ол 1894 жылы Абердин қалалық кеңесі қабылдаған жұмысшы сыныпты тұрғын үйді жақсарту жоспарының басты тұлғасы болды. 1932 жылы қайтыс болған кезде Хейдің ұлттық маңызы күмәнсіз болды. Оның некрологында ол "Абердинде есте қаларлық патшалықтағы ең танымал дәрігерлердің бірі" деп сипатталды: 1888-1923 жылдар аралығында қалада денсаулық сақтау дәрігері болған кезде атқарған керемет жұмысы үшін. Ол 35 жыл бойы осы маңызды лауазымға ие болды, ол қаланың жалпы денсаулығы мен әл-ауқаты үшін көптеген маңызды жоспарларға жол ашты. Мысалы, 1902 жылы медициналық офицер ретінде қызмет атқаруының ортасында Хей Глазго корпорациясының су және қалаларды жақсарту туралы заң жобасы туралы мақала ұсынды. Ол Абердиннің тұрғын үй мәселесі туралы айтып өтті, онда қала босқындар үшін баламалы баспана табуға мүмкіндік берместен, тез арада босқындар үйлерін жапты. Оның пікірінше, баспанасыздық проблемасы соншалықты шиеленісіп кеткендіктен, қала тұрғындары кейбір ықжалды үйлерді қайта ашуға мәжбүр болды. 1850 жылдан бастап ол жеке кәсіпкерлік қаланың адам көп тұратын шалғайдағы проблемасын шеше алмады деп мәлімдеді. Ол жеке кәсіпкерлік кедейлердің тұрғын үй қажеттіліктерін қанағаттандыра алмайды деп сенді, өйткені олар мүмкіндігінше көп пайда табуға ұмтылады. Сонымен қатар, орта таптық жер иелері (қаланың жалгерлік сыныбының басым көпшілігін құрайтын) өздерінің меншіктерін өте кедейлерге емес, қолөнершілерге жалға беруге бейім болды, өйткені олар соңғысының осы меншіктерге зиянды әсерінен қорқады. Хейдің пікірінше, ығыстықтың үйлерін тазартқаннан кейін, жеке кәсіпкер үйден шығарылған тұрғындарды орналастыру үшін үй салмайды; сондықтан ол Абердин қалалық кеңесіне қаланың көшірілген тұрғындарын орналастыру үшін баспана беру өкілеттігін алу керек деп сенді. Ол қаланың тұрғын үй мәселесін шешу үшін қалалық интервенцияның дауысты қорғаушысы болды. Әлеуметтік тарихшылар үшін Хейдің байқаулары сол кездегі типтік еді және 1880-жылдардан бастап әлеуметтік проблемалар, әлеуметтік ой мен әлеуметтік іс-әрекеттер арасындағы өзара әрекеттегі динамикалық өзгерісті көрсетті және оның жұмысын осы өзгеріс аясында түсіну керек. Британияның қалаларында халық саны өскен сайын кедейлерді баспанамен қамтамасыз ету мәселесі де көбейе түсті. Шалғайдағы тұрғын үйлер, халықтың денсаулығы мен қоғамдық тәртіп мәселесі, адамдар толы және санитарлық талаптарға сай емес тұрғын үйлер философтардың, әлеуметтанушылардың, қайырымдылық ұйымдарының, филантроптардың, жергілікті және ұлттық үкіметтердің ой-пікірлерін онжылдықтар бойы мазалады. Кедейлер өздерінің жағдайы үшін моральдық жағынан кінәлі ме? Неге бұндай үйлер болды? Кедейлер қалай баспаналы болуы керек еді және оны кімдер қамтамасыз ету керек еді? Бұл Виктория мен Эдвард дәуірінің қоғамның табиғатын қалай түсінгенін анықтайтын сұрақтар еді. Ұсынылған шешімдер дамыды және кезеңнің интеллектуалдық және әлеуметтік тарихын зерттеуде әлеуметтік ой мен әлеуметтік іс-әрекет арасындағы себептік байланысты орнату қиын екенін көрсетеді. Белгілі бір әлеуметтік теорияның әлеуметтік іс-әрекет пен әлеуметтік өзгерістерде көрініс табатынын және тарихшының тек байланысты табу үшін бастапқы көздерден дәлелдерді шығару міндеті бар екенін болжау үстірт қызықты. Бұл тым қарапайым тәсіл, өйткені ол идеяларды әдепті бөліктерге бөлуге болады және олардың өмір сүру ұзақтығы анық ...