Кіріспе

Орыс ертегісі (орысша: Русская сказка) - Александр Афанасьевтың Narodnye russkie skazki жинағында жинақталған орыс ертегісі. Бұл 706-шы типтегі Арн Томпсон, қолсыз қыз. Бұл ертегілердің басқа нұсқаларына "Қолсыз қыз", "Қойылған қолдардың Пентасы", "Бьянкабелла мен жылан" және "Бір қолды қыз" кіреді.

Қысқаша мазмұны

Бір жетім ағамыз бен апамыз басқа жерге көшіп барды. Бір күні ол әпкесінен үйді қалдыруын өтінді. Сонда әйел бауырластың ашуы келіп, үйдегі жиһаздардың бәрін сындырып, оны кінәлайды. Ағасы тағы да сатып алатынын айтты. Әйелі сүйікті атын өлтіріп, оны әпкесіне арнайды. Ағасы иттер жей алады деген. Ақырында, әйел баласын дүниеге әкеліп, оның басын шауып тастап, бауырласты кінәлайды. Ағасы қарындасын алып, арбамен бұтаға соғып алды. Ол әпкесіне оны шешуге бұйырды. Ол жүгіріп бара жатқанда, жігіт оның екі қолын да кесіп алып, машинамен кетіп қалды. Оның әпкесі жылап, орман арқылы саудагерлер қаласына жол тапты. Сол жерде бір саудагердің жалғыз ұлы қызға ғашық болып, үйленіп алады. Екі жылдан кейін ол сапарға шықты, бірақ ата-анасына бала туылған кезде хабарласуды айтты. Оның әйелі алтын қолын екі жағына дейін жететін, екі жағында жұлдыз, маңдайында ай, жүрегінде күн бар ұл тапты. Оның әжелері мен ата-анасы өз балаларына хат жазған, бірақ зұлым қайын апасы хабарды естіп, хабаршыны үйіне шақырды. Сол жерде ол хатты жыртып, орнына әйелі жартысы қасқыр, жартысы аю болған сәбиді дүниеге әкелгенін жазды. Бұл сәүдәгердің ұлын қатты ренжітті, бірақ ол сәбиді ол қайтып келгенше қолға алмау керектігін жазып жіберді. Қайынжеңесі хабаршыны қайтадан үйге кіргізіп, оның орнына әйелі бірден қуып шығарылсын деген хат жазды. Ата-анасы баланы анасының көкірегіне байлап, қайтарып жіберді. Ол құдыққа барып, су ішуге тырысты. Оның сәбиі суға құлап түсті. Ол жылап, баланы қалай шығарып алуға болатынын ойлады. Бір қарт кісі оған қолын созып, баласын ұстап алуға бұйырды. Ол Құдайға шүкірлік етіп, ағасы мен күйеуінің үйіне барды. Оның қайын інісі оны қайыршы ретінде сыртқа шығаруға тырысты, бірақ күйеуі оның әңгіме айта алатынын айтты. Сонда олар сәбидің орамын шешіп, оның шындықты айтқанын көрді. Сонда әйелдің ұрысы әйелін бір қалыңдықтың құйрығына байлап қойды. Олар күйеуінің ата-анасына барып, аттарын байлап алды.

Нұсқалар

Французша нұсқасында бұл аңыз ағасы мен апасы атасымен орманға адасып, олар үйленіп, ағасы үйленер алдында сиқыршымен оқиғаға ұшырайды.

Комментарийлер

Ажырау балаларды тудырды деп жалған айыпталған ана осы түрдегі және Арн Томпсон 707 оқиғаларының ортақ ерекшелігі, онда әйел патшаға үйленді, өйткені ол керемет балаларды тудырамын деп айтты, мысалы, Билеуші су, Әнші алма және Сөйлеуші құс, Принцесса Белль Этоил, Анцилотто, Провино патшасы, Зұлым әпкелер және Үш кішкентай құс. Осыған байланысты тақырып Аарн Томпсонның 710-тауымында пайда болады, онда кейіпкердің балалары туғаннан кейін ұрланып, оларды өлтірді деген жалаға әкеледі, мысалы, Мэридің баласы немесе Лэсси мен оның құдайы.