Кіріспе
Маньчжурияның журчен және маньчжур халқы киетін шашты өрнегі Кезек немесе кью - бұл Маньчжурияның журчен және маньчжур халқы киетін шашты өрнегі, кейіннен Цинь Қытайдың ер азаматтары киюі керек болды. Шаш ұзын болып өседі, көбінесе тігіледі, ал бастың алдыңғы бөлігі қырқылады. Оның ерекше шашы Австралия мен АҚШ-тағы қытайларға қарсы көтерілістер кезінде оның мақсатына айналды. Хан қытайлық ерлер мен маньчжурлықтардың басқалары дәстүрлі шаштарын тастап, Tifayifu кезегін кию туралы жарлық қарсылықпен кездесті, бірақ кезек туралы пікірлер уақыт өте келе өзгерді. Хан әйелдерінен ешқашан маньчжур әйелдерінің дәстүрлі стилімен, лиангбатумен шашын киюді талап етпеді, бірақ бұл да маньчжурлық сәйкестіктің символы болды.
A queue or cue is a hairstyle worn by the Jurchen and Manchu peoples of Manchuria, and was later required to be worn by male subjects of Qing China. Hair on top of the scalp is grown long and is often braided, while the front portion of the head is shaved. The distinctive hairstyle led to its wearers being targeted during anti Chinese riots in Australia and the United States. The edict that Han Chinese men and others under Manchu rule give up their traditional hairstyles and wear the queue, the Tifayifu, was met with resistance, although opinions about the queue did change over time. Han women were never required to wear their hair in the traditional women's Manchu style, liangbatou, although that too was a symbol of Manchu identity.
Алдыңғылары мен шығу тегі
Маньчжурлардың шаштарының кезегі Маньчжурлардың шаштарының кезегі. Қытай тілінде біян деген сөздің мағынасы - түктелген шашты немесе бауды білдіреді. Бьян термині Маньчжу шаштарының матасын сипаттағанда бастапқыда Хань әулетімен Сионнуға қолданылған. Юрчендер маньчжулар сияқты кезек күтіп тұрды, хитандықтар татарлар стилімен, ал Тан әулеті кезінде батыстағы тайпалар тоқылған түсті киді. Сянбей мен Вухуанның шаштарын қырқады, ал Сюньнуның кезегі болды. Қытай тарихындағы басқа да деректерден көрінетіндей, Сяньбейдің Туоба немесе Табач топтары тоқылған киім киген, өйткені оларды оңтүстік қытайлықтар "тоқылған" деп атаған. Алайда, олардың шаштарын бейнелеуде, олар киген капотқа байланысты жасырылады. Лю Сунь әулетінің жазбаларында оларды "жалған кейіп", суолу деп атаған, ал Оңтүстік Цы тарихында олар "күлгін артқы жағына іліп" (пифа) кигенін және оларды суоту деп атаған. Жалайырдан тубалардың қабірінен шашты тігіс табылған. Хан қытайлары өздері жаулап алған халықтарды кезек күтуден бас тарттырады. Сюй әулетінің хан қытайларына бағынуын көрсету үшін Турфан (Гаочан) халқы, Гөктүрктер сияқты, Тан әулетінің қол астына берілген кезде өздерінің кезектерін бұзды. Шаш үлгілері тайпалық конфедерация немесе династияға қатысты екенін көрсетті. Батыс Вэй 285 үңгірінде Дунхуандағы Могао үңгірлерінде Сяньбей халқының кішкентай саптары мойындарында ілінеді. Моңғол Юань әулетін құлатып, алғашқы Мин императоры Жу Юаньжан 1392 жылы 24 қыркүйекте міндетті шашты орнату туралы заң қабылдады. Ол барлық еркектердің шашын ұзартуды және моңғол шашы болған шашты қалдыра отырып, маңдайдың бір бөлігін қырқып алуды заңсыз етті. Бұл монғолдардың шашын жартылай қырқып тастауға көмектесті. Батыс Сядағы тангут халқы туобадан шаштарын өрнектеген. Бұл монахтардың шаштарына ұқсайды, бірақ олардың тонурына ұқсамайды, ол бетін екі жағында және маңдайда шашты шашты шашып, оны сарғыш қалдырады. Бұл тибеттіктер мен Сунь қытайларын қырқылған тангуттардан бөлек айтуды қамтамасыз етті. Бұл заңды Тангут императоры Цзиньцзун бұйырды, егер олар үш күн ішінде қырқылған болмаса, олардың кеуделері кесіледі деп қорқытты. Император алдымен қырқып алды. Бұл Джурчен кезегі мен қырқылу шаш үлгісі Хан қытайларына Джин кезінде қолданылмаған, бұл Джурчен құндылықтарына қарсы әрекет болды. Джин тұсында хан халқына Юрчен шаштарын және киімдерін таңуды бастады, бірақ бұйрық қайтарып алынды. Сонымен қатар аралас некеге де тыйым салынды. Маньчжур-джурчен еркектерінде кезек күту, монғол еркектері құлақтарының артына шаштарын сүртіп, тоқып, түрік еркектері шаштарын еркек, ал сионгу еркектері шаштарын тоқып отырды. Хитан еркектерінің шаштары шатырдан өсіп, бірақ олардың басындағы тәжін шашты. Ляо әулетінде өмір сүрген хан қытайлық еркектерінен, маньчжурлық шашты еркектерге киюді талап еткен Цин әулетінен айырмашылығы, хитан еркектерінің өздерінің этникалық ерекшеліктерін ажырату үшін киген қырқылған хитан шашын кию талап етілмеді. Хитан еркектері шаштарын шаштыра отырып, екі құлақтың алдында екі бөлек шашты қалдырады. Хитандықтар жүнден жасалған шапқыштар, жүн киімдер және жүн мата киетін, ал Ляо императоры хан және хитан киімдерін ауыстыратын. Хитандық шенеуніктер алтынмен безендірілген ленталарды маңдайларына шаштарын байлап, Е Лонглидің (Ех Лунг ли) Кидан Гуожи (Ч'и тан куо чи) бойынша шаштарын қаптаған. Хитандықтар ұзын бүйірлі және қырқылған пателерді киетін. Қабірдегі хитандық шашты кескіндемелерде мойын мен маңдайдың жанында қалған шаштар ғана көрінеді, ал қалған бөлігі қырқылады. Тек қана иықтарында шашы қалған, ал таққа шашты. Бұрын қытайлықтар деп танылған салт аттылардың суреттерінде қытайлық киім мен шаштық жоқ, бұл сарапшылардың олардың жеке басын күмәнге ұшыратты. Хитан еркектері сыныптар арасында, шашы қырқылған маңдайларына ілінген кішкентай тоқылған түстерінде әртүрлі үлгілер киіп, айырмашылық танытқан болуы мүмкін. Кейде олар маңдайдың шетін алып, маңдайдың барлық жағын қырқып тастаған. Кейбір хан еркектері хан киімдерін хытан киімдерімен, хытан аяқкиімдерімен және хан киімдерімен араластырды немесе біріктірді немесе хытан киімдерін киді. Хан әйелдері хитандық киім кимеді және хан киімін киіп жүрді.
Юрчен кезегі
Юрчен еркектері, маньчжур ұрпақтары сияқты, шаштарын кезекпен тігіп жүрді. 1126 жылы жучжэньдер өздерінің жаулап алған аумақтарындағы еркек хандарға жучжень шаштарын алдымен қырқып, жучжень киімін киюді бұйырды, бірақ бұл бұйрық алынып тасталды. Кейбір хан көтерілісшілері жучжэн халқының ішінде қорқыныш тудыру үшін жучжэн "тоқырауы" түрінде шаштарын киіп, жучжэннің кейпіне айналды.
Маньчжур кезегі
Кезек - бұл орталық Маньчжуриядан маньчжулар киетін, кейіннен Цинь династиясы кезінде хан қытайларына салынған, тек ерлер үшін жасалған шаштық. Шашты әр он күнде бір рет қырынан қырқып, қалған бөлігін ұзын қапқа түйіп қоятын. Маньчжу шаштарын 17 ғасырдың басында Мингтен Цингке ауысу кезінде Хан қытайларына және Нанай сияқты басқа этностарға күшпен енгізді. Айсин Гиоро кланынан шыққан Нурхачи Кейінгі Цзинь әулетін құруды жариялады, кейіннен Қытайдың Цин әулеті болды, Ляодундағы Мин әулеті күштерінің өз жағына кетуінен кейін. Фушунның Мин генералы Ли Ёнфан Нурхачи оған сыйлықтар, атақтар және Нурхачидің немересімен некеге тұруды уәде еткеннен кейін Нурхачиге көшті. Ляодундағы басқа да хан қытайлық генералдар өз әскерлерімен Нурхачиге қарай бет бұрды және Айсин Гиоро отбасынан әйелдер алды. Билікке келген соң Нүрхачи жаулап алған аймақтағы барлық еркектерге маньчжур шаштарын киюді бұйырды. Маньчжу шаштарының сәнділігі барлық этникалық топтардың Цинь билігіне мойынсұнуын білдірді, сондай-ақ Цинь әулетінің билігін қабылдамауға қарсы шыққан хандарды маньчжуларды анықтауға көмектесті. Шаш кию барлық еркектерге міндетті болды және оны орындамаған жаза - сатқындық үшін жазалау болды. 1912 жылы Цинь әулетінің құлдырауынан кейін қытайлықтар маньчжурлық кезекті киюге мәжбүр болмады. Кейбіреулер, мысалы, Чжан Сун, әлі де дәстүр ретінде жасаса, олардың көпшілігі Қытайдың соңғы императоры Пуи 1922 жылы кезегін кесіп тастағаннан кейін оны тастады. Нанайлар ең алдымен Нурачи мен Маньчжуларға қарсы соғысты, олардың өздері Нанаи Хурка басшысы Сосоку басқарды, ал 1631 жылы Хунтайджиге берілді. Амур халықтарына, мысалы Цинь империясы жаулап алған Нанай халықтарына ер адамдардың басын міндетті түрде қырқып тастау бұйырылды. Амур халықтары бұған дейін де сапқа тізімді киіп жүрді, бірақ Цин оларды бағындырып, шашты шаюға бұйырғанға дейін алдыңғы жағын қырқпайтын. "Біріншіден, бұл - қазақтың ең ұлы ұлысы, әрі ең ұлысы" деген ұғымды ұлтшылдар да қолданған.
Кезек тәртібі
Кезек тәртібі немесе тонурлық жарлық - ХVІІІ ғасырда Цинь әулеті күштеп енгізген заңдар. Бұл заң 1753 жылы Тайваньның жергілікті халқына және 19 ғасырдың аяғында Қытайдың солтүстік-шығысына қоныс аударған корейлерге де қолданылды, бірақ Қытайдың қонысы болып табылатын Рюкю корольдігінің Рюкю халқы мандаттың қолданылуынан босатуды сұрады және бұған рұқсат берілді. Дәстүр бойынша ересектер Хан қытайлары философиялық және мәдени себептермен шаштарын кесіп тастамаған. "Сындық құлшылықтың классикасы" кітабында Конфуций былай дейді: "Бұл идеологияның нәтижесінде ерлер де, әйелдер де шаштарын бұршақ (топнойт) немесе басқа да түрлі шаштарын өрнектейді. Хан қытайлары салт бойынша барлық шаштарын ұзын кигендіктен, саптық тоқылғанды артқа тігуге қарсы болмады, бірақ маңдайды қырқыуға қатты қарсы болды, сондықтан Цин үкіметі адамдарды тоқылғанды киюге емес, маңдайды қырқыуға мәжбүрлеуге ғана назар аударды. Циннің бірінші жартысындағы Цин шаштарына қарсы шыққан хан көтерілісшілері тоқылғанды киген, бірақ бас бөктерін қырқу бұйрығына қарсы шыққан. Бір адам алды жағын қырқып тастамаған, бірақ артқы жағын өз еркімен тігіп алған. Кейін ғана батысқа айналған революционерлер жапсырманы артқа қарай бастады және қысқа шашты батыс стильдерін қабылдауға шақырды. Хан тайпалары қыңға қарсы көтерілгенде, тайпалар өздерінің артқы жақтарындағы саптық тоқтарды сақтап қалды, бірақ шаштарының алдыңғы жағында өсіп тұрған шашты көтерілді. Бұл Цинь үкіметінің Хан әдет-ғұрыптарын бұзбайтын және дәстүрлі Хан қарсылық білдірмейтін, артқы жағында тоқылғанды киюдің орнына, бастысы адалдықтың белгісі ретінде басының алдыңғы жағын қырқып алуына себеп болды. Коксинга Цинь шаштарын сынай отырып, қырқылған паштеттің ұшқа ұқсайтынын айтты. Коксинга мен оның адамдары Цинь оларды феодаттық ретінде тану үшін оларды қырқып алуды талап еткенде, олар қырқынуға қарсы болды. Цинь тайпасы Тайваньдағы Чжэн Цзинь мен оның адамдарының қырқып, феодалдық мәртебеге ие болуын талап етті. Оның адамдары мен Мин ханзадасы Чжу Шугуи қырқуға қатты қарсы болды. 1644 жылы Пекинді көтерілісші күштердің Ли Цзиченг бастаған коалициясы тонаған, ол Мин әулетінің кішігірім өкілі болған, ол шаруалар көтерілісінің көшбасшысы болды. Чончжэн императоры қала құлаған кезде өз-өзіне қол жұмсады, бұл Мин әулетінің ресми аяқталуын білдірді. Хан қытайлық Мин генералы Ву Сангуи және оның әскері Цинге көшті және оларға Шанхай асуы арқылы өтуіне мүмкіндік берді. Олар Пекинді басып алып, Лидің қысқа өмір сүрген Шун әулетін құлатты. Содан соң хан қытайларын кезекке тұруды мойынсұну белгісі ретінде қабылдауға мәжбүр етті. Бір жылдан кейін, Цин әскерлері Оңтүстік Қытайға жеткеннен кейін, 1645 жылы 21 шілдеде регент Доргон барлық хан еркектеріне маңдайларын қырқып, қалған шаштарын маньчжурлар киетін тізбеге сәйкес етіп тоқуға бұйрық берді. Цин Маньчжуй ханзадасы Доргон бастапқыда Ұлы қабырғадан оңтүстікке қарай орналасқан Мин аймақтарындағы барлық еркектердің (1644 жылдан кейін Цинге қосылған) қырқынуын болдырмады. Шаньдунның хан шенеуніктері Сунь Цзикси мен Ли Руолин ерікті түрде маңдайларын қырқып, Цин ханзадасы Доргоннан бүкіл халыққа кезек күтуді талап етті. Хан қытайларына 10 күн уақыт берілді, әйтпесе өлім жазасына кесіледі. Доргон конфуциандықтардың қарсылық білдіруге негіздері бар екенін мойындаса да, ханның көптеген шенеуніктері қарсылық білдірудің себебі ретінде Мин әулетінің дәстүрлі ырым-жырымдар мен музыка жүйесін атады. Бұл Доргонды олардың ниетіне күмән келтіруге мәжбүр етті: "Егер билік өкілдері адамдар біздің ырымдарымыз бен музыкамызды құрметтемеу керек, керісінше Мингтің ырымдарын ұстанады десе, олардың шын ниеті қандай болуы мүмкін?" Циннің ұраны "шашын кесіп, басын ұстаңыз, (немесе) шашын ұстап, басын кесіңіз" болды. Бұйрыққа қарсы шыққан адамдар өлімге ұшырады. Ханның Шаньдундағы көтерілісшілері кезекке тұрып, Доргонды өлімге кесуді ұсынған Цин өкілін азаптап, оның туыстарын өлтірді. Бұл бұйрықтың қолданылуы біркелкі болмаған; бүкіл Қытайды сәйкестендіру үшін 10 жылға дейін әскери тәртіпті қолдану қажет болды. Жалпы халыққа кезекпен шашты орнатуды енгізген Цин болса да, олар әрқашан мойынсұнбағандарды жеке өлтірмейтін. Бұл Хан қытайларының қоқан-лоқысы болды, олар кезекке тұрудан бас тартқан адамдарға қарсы қырғынға ұшырады. Бір ай ішінде Цзядин қаласында үш рет қазалы қастандық жасауға әскерлеріне бұйрық берді, нәтижесінде ондағ�...
As a result of this ideology, both men and women wound their hair into a bun (a topknot) or other various hairstyles. Han Chinese did not object to wearing the queue braid on the back of the head as they traditionally wore all their hair long, but fiercely objected to shaving the forehead so the Qing government exclusively focused on forcing people to shave the forehead rather than wear the braid. Han rebels in the first half of the Qing who objected to Qing hairstyle wore the braid but defied orders to shave the front of the head. One person was executed for refusing to shave the front but he had willingly braided the back of his hair. It was only later that westernized revolutionaries began to view the braid as backwards and advocated adopting short haired western styles. Han rebels against the Qing like the Taiping retained their queue braids on the back but rebelled by growing hair on the front of their heads. This caused the Qing government to view shaving the front of the head as the primary sign of loyalty rather than wearing the braid on the back, which did not violate Han customs and traditional Han did not object to. Koxinga criticized the Qing hairstyle by referring to the shaven pate looking like a fly. Koxinga and his men objected to shaving when the Qing demanded they shave in exchange for recognizing Koxinga as a feudatory. The Qing demanded that Zheng Jing and his men on Taiwan shave to receive recognition as a fiefdom. His men and Ming prince Zhu Shugui fiercely objected to shaving. In 1644, Beijing was sacked by a coalition of rebel forces led by Li Zicheng, a minor Ming dynasty official turned leader of a peasant revolt. The Chongzhen Emperor committed suicide when the city fell, marking the official end of the Ming dynasty. The Han Chinese Ming general Wu Sangui and his army then defected to the Qing and allowed them through Shanhai pass. They then seized control of Beijing, overthrowing Li's short lived Shun dynasty. They then forced Han Chinese to adopt the queue as a sign of submission. A year later, after the Qing armies reached South China, on 21 July, 1645, the regent Dorgon issued an edict ordering all Han men to shave their foreheads and braid the rest of their hair into a queue identical to those worn by the Manchus. Qing Manchu prince Dorgon initially canceled the order for all men in Ming territories south of the Great wall (post 1644 additions to the Qing) to shave. It was a Han official from Shandong, Sun Zhixie and Li Ruolin who voluntarily shaved their foreheads and demanded Qing Prince Dorgon impose the queue hairstyle on the entire population which led to the queue order. The Han Chinese were given 10 days to comply or face death. Though Dorgon admitted that followers of Confucianism might have grounds for objection, most Han officials cited the Ming dynasty's traditional System of Rites and Music as their reason for resistance. This led Dorgon to question their motives: "If officials say that people should not respect our Rites and Music, but rather follow those of the Ming, what can be their true intentions?" The slogan adopted by the Qing was "Cut the hair and keep the head, (or) keep the hair and cut the head" People who resisted the order were met with deadly force. Han rebels in Shandong tortured the Qing official who suggested the queue order to Dorgon to death and killed his relatives. The imposition of this order was not uniform; it took up to 10 years of martial enforcement for all of China to be brought into compliance, and while it was the Qing who imposed the queue hairstyle on the general population, they did not always personally execute those who did not obey. It was Han Chinese defectors who carried out massacres against people refusing to wear the queue. Li Chengdong, a Han Chinese general who had served the Ming but defected to the Qing, ordered troops to carry out three separate massacres in the city of Jiading within a month, resulting in tens of thousands of deaths. The third massacre left few survivors. The three massacres at Jiading District are some of the most infamous, with estimated death tolls in the tens or even hundreds of thousands. Jiangyin also held out against about 10,000 Qing troops for 83 days. When the city wall was finally breached on 9 October, 1645, the Qing army, led by the Han Chinese Ming defector Liu Liangzuo (劉良佐), who had been ordered to "fill the city with corpses before you sheathe your swords," massacred the entire population, killing between 74,000 and 100,000 people. Han Chinese soldiers in 1645 under Han General Hong Chengchou forced the queue on the people of Jiangnan, while Han people were initially paid silver to wear the queue in Fuzhou when it was first implemented. The queue was the only aspect of Manchu culture that the Qing forced on the common Han population. The Qing required people serving as officials to wear Manchu clothing, but allowed other Han civilians to continue wearing Hanfu (Han clothing). Nevertheless, most Han civilian men voluntarily adopted Manchu clothing like Changshan of their own free will. Throughout the Qing dynasty Han women continued to wear Han clothing. However, the shaving policy was not enforced in the Tusi autonomous chiefdoms in Southwestern China where many minorities lived. There was one Han Chinese Tusi, the Chiefdom of Kokang populated by Han Kokang people. The Qing dynasty required all subjects of all ethnicities to shave their foreheads and wear the queue braid including Muslims like Hui people and Salar people but some Turkic Muslim ethnicities like Uyghur and Salar people already shaved their entire heads as part of their culture and were bald so they were not able to wear the braids on the back unless they wore wigs with fake queues. According to Jonathan Neaman Lipman the Qing dynasty required Salars to wear the queue. During the Qing Salar men shaved their hair bald while when they went to journey in public they put on artificial queues. Uyghur men shaved their hair bald during the Qing. Uyghur males at the present still shave their heads bald in the summer. Chen Cheng observed that Muslim Turks in 14th–15th century Turfan and Kumul shaved their heads while non Muslim Turks grew long hair. However, after Jahangir Khoja invaded Kashgar, Turkistani Muslim begs and officials in Xinjiang eagerly fought for the "privilege" of wearing a queue to show their steadfast loyalty to the Empire. High ranking begs were granted this right. The purpose of the Queue Order was to demonstrate loyalty to the Qing, and refusing to shave one's hair came to symbolize revolutionary ideals, as seen during the White Lotus Rebellion. Because of this, the members of the Taiping Rebellion were sometimes called the Long hairs (長毛) or Hair rebels (髮逆).
Кезектегі кедергі
Хан қытайларының кезекті қабылдауға қарсылығы кең таралған және қанды болды. Ляодун түбегіндегі қытайлықтар 1622 және 1625 жылдары мылтық киюді міндетті түрде енгізуге қарсы көтерілді. Маньчжурилер білімді элитаны өлтіріп, хан қытайлары мен маньчжурилерді қатаң ажыратуды енгізді. 1645 жылы маньчжурлар он күн ішінде маньчжурлық шашты кимеген еркек өлтіріледі деген жарлық шығарғаннан кейін, кезекке тұру тәртібін одан әрі күшейтті. Интеллектуал Лу Сун маньчжурлық шашты міндетті түрде киюге қатысты қытайлықтардың реакциясын былай деп түйіндеді: "Шын мәнінде, сол күндері қытайлықтар ел құлдыраудың алдында тұрғандықтан емес, бірақ кезекке тұру керек болғандықтан көтерілді". 1683 жылы Чжэн Кэшуан бас сауғалап, кезек күтті. Кейбір революционерлер, жүз күндік реформаның жақтаушылары немесе шетелде оқыған студенттер өздерінің тоқылған түстерін кесіп тастайды. 1911 жылы Синхай революциясы шаштаразды бірден өзгертті. Кезек құлаған үкіметпен байланысты болғандықтан танымалдылықтан айырылды; бұл Лу Сюньнің "Шарапқа толы дауыл" атты әңгімесінде суреттеледі және Гонконгтағы қытай азаматтарының қысқа шашты кесуге ауысқаны дәлелденді. Кантондық заңсыз бандит-қарақшылар Гуандун теңіз шекарасында Вьетнаммен 17-18 ғасырларда өздерінің шаштарын қың заңдарына қарсы қойып, соларды ұзартып киген. Көптеген адамдар Цинь династиясының соңында шашты қорғау туралы заңдарды бұза бастады. Кейбір қытайлықтар кезекті киіп, бірақ тажын қырқуға бел буған, ал кезекті кесіп тастаған және қырқылған емес адамдар революционерлер деп саналған, ал басқалары кезек пен қырқылған тәждің мемлекеттік комбинациясын сақтаған.
Ерекшеліктер
Цинь дәуірі таоистік діни қызметкерлерден де, буддалық монахтардан да кезек күтуді талап етпеді; олар дәстүрлі шаштарын киюді жалғастырды, буддалық монахтар үшін шаштарын толық қырқып, таоистік діни қызметкерлерге дәстүрлі қытайлық жоғары түйіндегі ұзын шаштарын киді.
Шетелдік реакция
Маньчжуялықтардың кезекке тұруды және киінуді қытайлық еркектерге таңуды кейбір шетелдік бақылаушылар үлгі ретінде қарастырды. 1887 жылы Үндістандағы британдық мемлекеттік қызметкер Х. Е. М. Джеймс британдықтар да Үндістанға өз еркін таңу кезінде дәл осындай қатаң түрде әрекет етуі керектігін жазды. Оның пікірінше, британдық әкімшілік сати сияқты тәжірибелерді 1829 жылдан бұрын заңсыз деп жариялаған болуы керек, бұл Джеймс британдықтардың ұзақ уақыт бойы ұсталған үнді дәстүрлеріне қарсы шығуға дайын еместігін, олардың елге қаншалықты зиянды болғанына қарамастан. Британдық автор Демитриус Чарльз Болгер 1899 жылы Ұлыбританияның "Фило қытайлық державалар" альянсын құруды және Қытай үшін Шанхай мен Нанкинде Янцзы өзенінің бойындағы екі астана ретінде жаңа үкімет құруды ұсынды. Бұл, оның пікірінше, Цинь әулетінің құлдырауы болды. Янцзы аңғарының басқаруы Пекиннің ықпалынан тыс болған Лю Куньи және Чжан Жидун сияқты Цинь шенеуніктерімен болды. Боулгердің ойынша, Британия Қытайды тұрақтандыру үшін олармен жұмыс істей алады. Ол Нанкин мен Ханкоуда британдықтар оқытқан қытайлық сарбаздарды, ал Гонконг, Вэйхайвей және Янцзы аңғарында орналастырмақ және Цинге адалдық танытпақ, және ондай адамдар кезектен бас тартып, шаштарын ұзартатын болады. Ол кезекті Нұрғазының қытайларға адалдық символы ретінде таңулап қою үшін ойлап тапқанын немесе бұл Маньчжуридің қалыптасқан әдет-ғұрыптары екенін, өйткені оның не басқа да синологтардың сұрақтарына жауап бере алмағанын айтты. Ағылшын авантюрист Аугуст Фредерик Линдли Тайпин әскеріндегі Хунаньнан келген, қытайлықтардың сақалы жоқ, жас, ұзын шашы бар көтерілісшілері Цинь әулетіне қарсы соғысқан кезде шаштарын ұзартады. Оның ойында, сақалы бар қытайлықтарға қарағанда, әлемдегі ең әдемі еркектердің бірі болды. Линдли қырқылған бөлікті "қақыры бұзылған" деп атады.
Вьетнам
Нгуен Хуэ кейінгі Ле әулетін жеңгеннен кейін, Ле әулетінің жоғары лауазымды адамы және Ле әулетінің соңғы императоры Ле Чио Тхонь Вьетнамнан Цинь Қытайға бас сауғалау үшін қашып кетті. Олар Пекинге барды, онда Ле Чио Тхонь Хан Сары шекаралы тудың төртінші рангының қытай мандаринін тағайындады, ал төменгі деңгейдегі адалдар үкіметтік жерді өңдеп, Сычуань мен Чжэцзяндағы Жасыл стандарттық армияға қосылды. Олар Цинь киімдерін киіп, саптық шашты қабылдады, бұл Цинь әулетінің табиғи субъектілеріне айналды, бұл оларды Вьетнамның экстрадиция туралы талаптарынан қорғады. Кейбір лейялистерді Үрімжіге Орталық Азияға жіберді. Ле монархының қазіргі ұрпақтары Оңтүстік Вьетнам мен Синьцзянның Урумчи қаласында кездеседі.
Американың түпкүллі тұрғындары
Бұл сап - Н. Скотт Момадейдің "Таң атқан үй" кітабында жазылғандай, америкалықтардың шаштарын өрнектейтін сап.
Батыс
XVIII ғасырда еуропалық сарбаздар салтқа сай ұзын шаштарын "соғыс кезегі" деп аталатын кезекке тігіп салатын. 18 ғасырдағы әдет-ғұрыпқа сәйкес, жауынгерлер мен аңшылар арасында мойынның артына дейін жететін (әдетте артқы және көкірекке дейін жететін) перуиктерді байлау 1678 жылы король Людовик XIV-нің шашы артқа байланған аулауын бейнелеуде көрініс тапқан. 1730-шы жылдары кезек күту әскерден таралып, азаматтық тұрғындар арасында кеңінен таралды. 1697 жылы Бургундия герцогының үйлену тойы кезінде корольдік күзетшілердің суреті осы шашты спорттық түрде көрсетеді, бұл Людовик билігі кезінде Францияның жиі соғысқа қатысқандығына байланысты азаматтық модаға әсер етті. Жібек парик деп аталатын, иілгішпен жұлқыланған немесе жұлқымен жабылған кезек біртіндеп үлкен париктерді алмастырды және француз революциясына дейін ерлер сәнінде маңызды болды. Азаматтық ерлер үшін Льюи XIV қайтыс болғаннан кейін тивеик (кезекке байланған парик) және қап парик кеңінен таралды; Боб парик сияқты кезек жоқ париктерді ұзын парик алуға мүмкіндігі жоқ адамдар ұнатқан. Парик түрі адамның дәрежесін, кәсібін және саяси бейімділігін көрсетеді. Француз армиясы париктерін қысқа кезекке (французша "құйрық" деген сөз) тігіп, артында лентамен байлаған, ал британдық әскерилер Рамиллис парикін қолданды, онда екі қара лентамен байланған өте ұзақ кезек болды, біреуі мойында, біреуі құйрықтың соңында. Француз армиясы француз консулдығы кезеңінде Наполеон мен басқа офицерлер а ла Титус деп аталатын, шашы қысқа шашты насихаттағанға дейін кезек күтті. Алайда, француз армиясындағы шашты саясат біркелкі болмаған; кейбір полктер, мысалы Император гвардиясының жаяу гранадиерлері, ұзақ уақыттан кейін кезекке тұрып қалды, ал 2-ші желілік жаяу әскерлері 1812 жылға дейін кезек күтті. Қысқа шашты тек Бірінші империяның соңында 1815 жылғы 25 қыркүйектегі жарлықпен ғана міндетті етті. Маршал Жан Ланнес кезекті кесіп тастаудан бас тартқаны үшін ерекше көзге түсті. XVIII ғасырдағы британдық сарбаздар мен теңізшілер де шаштарын тізімге тіктеп киетін. Шаш әрқашанда тоқылған болмаса да, бір құйрыққа өте тығыз тартылып, былғарыға оралып, лентамен байланады. Шашты көбінесе ұнтақталған парикке ұқсас етіп майлап, ұнтақтады немесе теңізшілер үшін қайыңмен қаптады. Сол кездегі әскерилердің шаштары қатты тартылып, көздерін жаба алмай жүргені айтылған. 1796 жылы британдық армияда ақ шашты ұнтақты қолдану тоқтатылды, ал төрт жылдан кейін кезек күтуді тоқтату туралы бұйрық берілді. Олар Корольдік теңіз флотында тағы біраз уақыт киілді, онда олар "пигтейл" деп аталды. 1805 жылға дейін офицерлер, ал 1820 жылға дейін басқа қатарлар шұлық киіп жүрді. Пруссия армиясында және Киелі Рим империясының бірнеше басқа мемлекеттерінде Пруссияның Фридрих Вильгельм I билігі кезінде солдат кезегі міндетті болды. Жасанды немесе "патенттік" кезек шашы тігуге тым қысқа рекруттарға берілді. 1807 жылы Пруссия армиясында бұл стиль жойылған. АҚШ армиясында 1801 жылы 30 сәуірде генерал-майор Джеймс Уилкинсон барлық кезектерді жою туралы бұйрық шығарды. Бұл бұйрық офицерлер мен сарбаздар арасында танымалдылыққа ие болмады, бұл бірнеше рет дезертирлікке және отставкаға кету қаупіне әкелді. Бір аға офицер, подполковник Томас Батлер, 1803 жылы шашын кеспегені үшін соттың алдында сотталды.