Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Кристалл жұмыртқа" - 1897 жылы Х. Г. Уэллстің жазған ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Бұл әңгіменің тақырыбы - дүкен иесі Мистер Кейв Марс планетасына терезе ретінде қызмет ететін кристалл жұмыртқаны табады. Бұл әңгіме Уэллс "Дүниелер соғысы" романын "Пирсон" журналында сериялы етіп жариялаған жылы жазылған. Марстықтар мен олардың машиналарының сипаттамалары бір-біріне ұқсас болғандықтан, "Хрустальді жұмыртқа" жиі "Әлемдер соғысының" бастауы болып саналады, өйткені Марстың адамзатты қашықтан бақылау және зерттеуге тырысуы олардың болашақ шабуылға дайындықтарын білдіруі мүмкін.
"The Crystal Egg" is a science fiction short story written by H. G. Wells in 1897. The story tells of a shop owner, named Mr. Cave, who finds a strange crystal egg that serves as a window into the planet Mars. The story was written the same year in which Wells was serializing The War of the Worlds in Pearson's Magazine, a year before it was published as a novel. Because of the vaguely similar descriptions of the Martians and their machines, "The Crystal Egg" is often considered a precursor to The War of the Worlds, as the Martian effort to observe and study humanity remotely might indicate their preparation for an eventual invasion
Тақырыптың қысқаша мазмұны
Мистер Кейвтің Лондонның Вест-Энд ауданындағы Севен Диалс деген жерде антиквар дүкені бар, ол оқиға жазылған кезде кедей аймақ болған. Ол жақсы білімді, бірақ бақытсыз жағдайда. Ол күйеуінен кіші болған әйеліне, сондай-ақ күйеуінен шыққан ұлы мен қызына қарамайды. Оның денсаулығы нашарлап келеді. Ол жақын маңдағы оқу-дәріханасында анатомияның көмекшісі болып қызмет ететін Джейкоби Уэйс мырзаның досы және Мистер Кейв сияқты ерекше кейіпкерлерге қызығушылық танытады. Әңгіменің соңында оқиғаға қатысы жоқ баяндаушының Уэйс мырзаның танысы екені анық болады. Мистер Кейвтің қолына түскен көне заттарды арасында кристалл жұмыртқа бар. Бір күні түнде дүкенді аралап жүргенде, ол одан жарық шығатынын байқайды. Оны мұқият зерттегеннен кейін, "оның көзіне бір сәтке кең, кең, бейтаныс елдің көрінісі ашылды". Ол жұмыртқаны мырза Уэйске қауіпсіз сақтауға береді, оны сатып алушыға сатқысы келмегендіктен, әйелі мен өгей балаларымен қарым-қатынасы нашарлайды. Уэйс мырза жұмыртқаның ішіндегі көріністі мырза Кейв сияқты анық көре алмайды, оның психикалық күйі оның ішіндегі көріністі көруді арттырады. Алайда ол мистер Кейвтің ашылуына сенеді және бірнеше сессиялар кезінде ол мистер Кейв көргендерін сипаттаған кезде жазбалар жасайды. Бірнеше күннен кейін, мырза үңгір жұмыртқаны сеанстар арасында үйге алып кетеді, өйткені ол тудырған дау-дамай басылды; ол мүмкіндігінше көріністі көруді ұнатады. Жұмыртқаның ішінде не бар екені туралы әңгіме әңгімелердің үштен бір бөлігін құрайды. Кристалл жұмыртқаның басқа жердегі аналогы бар сияқты, оның арқылы таңғажайып көрініс көрінеді. Аспан мен кейде екі айдың көрінісі Марс планетасының көрінісі екенін көрсетеді. Бұл кристалл - үлкен ғимараттың мачталарының үстіндегі бірнеше кристаллдардың бірі, оның айналасында ұшатын жаратылыстар бар, олар оны иеленеді. Кейде олар бұл кристаллдарға жақын қарап, алыс жерлерді зерттеу үшін қарайды. Мистер Уэйс жұмыс қысымынан бірнеше күндік үзілістен кейін мистер Кейвтің дүкеніне келіп, мистер Кейвтің қайтыс болғанын көріп, шоқтайды. Оның кейбір тауарларын, соның ішінде жұмыртқаны жерлеуге жұмсалған ақшаға басқа саудагер сатып алған. Осы саудагер жұмыртқаны сатып жібергенін біледі. Бұл оқиғадан кейін бізге тек мистер Кейвтің жазбалары ғана қалды. Мистер Уэйс және оның досы әңгіменің баяндаушысы кристалл жұмыртқаның мәні туралы болжауды қалдырады: ол Марстан келген сияқты, және Жерде оған ұқсас басқалары болуы мүмкін, басқа кристаллдардың аналогтары "Марсиандарға біздің істерімізді жақыннан көру үшін сол планетадан жіберілген".
Mr. Cave has an antique shop in Seven Dials, a district in the West End of London which, at the time the story was written, was a poor area. He is well educated but is in an unhappy situation. His wife, who is younger, treats him with contempt, as do his stepson and stepdaughter. He is in declining health. He is a friend of Mr. Jacoby Wace, who is Assistant Demonstrator of Anatomy at a nearby teaching hospital and is interested in unusual characters like Mr. Cave. It becomes clear toward the end of the story that the narrator, who plays no part in the events, is an acquaintance of Mr. Wace. Among antique items which have come into Mr. Cave's possession is a crystal egg. Wandering about the shop one night, he notices that a light comes from it. Studying it closely, "it gave him the impression that the object had for a moment opened to him the view of a wide and spacious and strange country." He takes the egg to Mr. Wace for safe keeping, after his reluctance to sell it to a customer has exacerbated his relationship with his wife and stepchildren. Mr. Wace is unable to see the view inside the egg as clearly as Mr. Cave, whose fatigued mental state seems to enhance his perception of the vision seen within it. However he believes in Mr. Cave's discovery, and during several sessions he takes notes as Mr. Cave describes what he sees. After a few days Mr. Cave takes the egg home with him between sessions, as the quarrel it caused has subsided; he likes to view the scene within whenever he can. A description of what is seen inside the egg occupies about a third of the story. The crystal egg seems to have a counterpart in another place, through which the strange scenery is visible. The sky, and the two moons sometimes present, suggest that the view is of the planet Mars. The counterpart is one of several crystals on top of masts on a large building, around which there are flying creatures who apparently own it. They sometimes look closely at these crystals, presumably to study a remote scene. Mr. Wace, visiting Mr. Cave's shop after a break of several days caused by pressure of work, is shocked to find that Mr. Cave has died. Some of his stock, including the egg, has been bought by another trader in order to pay for the funeral. This trader, Mr. Wace finds, has sold the egg; the customer, probably unaware of its special properties, cannot be traced. All that remains of the affair are the notes of Mr. Cave's observations. Mr. Wace, and his friend the narrator of the story, are left speculating on the significance of the crystal egg: it seems to have come from Mars, and there may be others like it on Earth, counterparts of the other crystals seen, "sent hither from that planet, in order to give the Martians a near view of our affairs."
Бейімделулер
Хорхе Луис Борхес "Хрустальді жұмыртқадан" 1949 жылғы "Эль Захир" және "Алеф" әңгімелерінде шабыт алды. 1952 жылы "Кристалл жұмыртқа" ғылыми-фантастикалық антологиялық "Тауыл ертеңгі" телехикаясының эпизодына айналдырылды. Бұл оқиға жарты сағатқа созылды және бірінші тұлғада баяндалды. Эпизодтың оқиғасы Уэллс өзінің әңгімесін жариялаған 1890 жылдары немесе шоу эфирге шыққан 1950 жылдары орнатылғаны белгісіз. Алайда, ол өз әңгімесін фонографтық жазбаға жазғандықтан, бұл 1950-ші жылдар болуы мүмкін. Манли Уэйд Веллманның "Шерлок Холмс әлемдер соғысы", Алан Мур мен Кевин О'Ниллдің "Ерекше мырзалар лигасы", ІІ том және Кевин Дж. Андерсонның "Марс соғысы" романында кристалл жұмыртқалар пайда болады және оларды марсиандар Жерді тыңдау арқылы басып кіруге дайындалу үшін пайдаланады. 2001 жылы "Радио әңгімелер" сериясы "Күзетшілер" драмасын шығарды, бұл Х. Г. Уэллстің Ұлттық қоғамдық радиосы үшін әңгімесінің бейімделуі. Бұл оқиға 2001 жылы "Х. Г. Уэллстің шексіз әлемдері" атты шағын сериалдың екінші бөлімі ретінде бейімделді. Уэллс өзі оқиғалардан "Әлемдер соғысы" атты роман жазуға шабыт алған кейіпкер ретінде пайда болды. Шоуда кристалл жұмыртқа Жерге метеорит ретінде келеді және екі жақты телепортация қақпасы ретінде қызмет етеді. Үңгір екі кейіпкерге бөлінеді, ерлі-зайыптылар (Уильям мен Роза); Марстың ғалымы Розаны жұмыртқа арқылы Марсқа қайтарады, содан кейін оны жұмыссыз етеді. Кейін Британдық барлау қызметі жұмыртқаны сатып алады. Ким Ньюманның "Қызыл планета лигасы" атты әңгімесі (Газлы Гримуарда жиналған) "Хрустальды жұмыртқа" оқиғаларын профессор Мориартидің Стентке (Сандық ғаламшарлар соғысынан шыққан Корольдік астроном) ойнаған күрделі аңыздың бір бөлігі ретінде қайта түсіндіреді. Стент Мориартидің "Астероид динамикасы" атты еңбегін беделден айыруға тырысқаннан кейін. Ньюманның әңгімесінде Кейв - Мориарти кейіпінде. Cubicle 7 Викториялық үстелдік рөлдік ойын қосымшасы Smoke Volume 1 бет: Құпия шеберлер. "Планетаристер" бөлімі "Кристалл жұмыртқа" кітабына негізделген. Онда британдық азаматтардың тобының үкімет өкілімен бірге Марс планетасындағы озық технологиялық қоғамның көрінісін беретін кристалл жұмыртқаны зерттеуге жиналғандығы сипатталады. Мистер Кейв пен Мистер Уэйс екеуі де Планетарианның мүшелері.
Jorge Luis Borges was inspired by "The Crystal Egg" for his 1949 stories, "El Zahir" and "The Aleph". In 1952, "The Crystal Egg" was made into an episode of the science fiction anthology television series Tales of Tomorrow. The episode was a half hour in length and told in first person narration. The episode is vague as to whether it is set in the 1890s when Wells published his story or in the 1950s when the show was being broadcast. However, since he is recording his story on a phonograph record it is more than likely that it is supposed to be the 1950s. In Manly Wade Wellman's Sherlock Holmes's War of the Worlds, Alan Moore and Kevin O'Neill's The League of Extraordinary Gentlemen, Volume II and Kevin J. Anderson's The Martian War, Crystal Eggs appear and are used by the Martians to prepare for their invasion by spying on Earth. In 2001, the Radio Tales series produced the drama "Watchers", an adaptation of H. G. Wells's story for National Public Radio. The story was adapted as part of the second episode of the 2001 miniseries, The Infinite Worlds of H. G. Wells. Wells himself appeared as a character, who is inspired to write The War of the Worlds from the events. In the show, the crystal egg comes to Earth as a meteorite and serves as a two way teleportation gate as well. Cave is divided into two characters, a married couple (William and Rosa); a Martian scientist takes Rosa back to Mars through the egg, before rendering it inoperable. British Intelligence later comes to acquire the egg. Kim Newman's short story "The Red Planet League" (collected in Gaslight Grimoire) reinterprets the events of "The Crystal Egg" as part of an elaborate hoax played by Professor Moriarty on Stent (the Astronomer Royal from The War of the Worlds) after Stent attempted to discredit Moriarty's The Dynamics of an Asteroid. In Newman's story, Cave is actually Moriarty in disguise. Cubicle 7's Victoriana tabletop role playing game supplement Faces in the Smoke Volume 1: The Secret Masters. The section "The Planetarians" is directly based on "The Crystal Egg". It describes a group of British citizens who are gathered together by a government official to investigate a crystal egg that gives visions of an advanced technological society on the planet Mars. Both Mr. Cave and Mr. Wace are members of the Planetarians.