Кіріспе

"Кристалл жұмыртқа" - 1897 жылы Х. Г. Уэллстің жазған ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Бұл әңгіменің тақырыбы - дүкен иесі Мистер Кейв Марс планетасына терезе ретінде қызмет ететін кристалл жұмыртқаны табады. Бұл әңгіме Уэллс "Дүниелер соғысы" романын "Пирсон" журналында сериялы етіп жариялаған жылы жазылған. Марстықтар мен олардың машиналарының сипаттамалары бір-біріне ұқсас болғандықтан, "Хрустальді жұмыртқа" жиі "Әлемдер соғысының" бастауы болып саналады, өйткені Марстың адамзатты қашықтан бақылау және зерттеуге тырысуы олардың болашақ шабуылға дайындықтарын білдіруі мүмкін.

Тақырыптың қысқаша мазмұны

Мистер Кейвтің Лондонның Вест-Энд ауданындағы Севен Диалс деген жерде антиквар дүкені бар, ол оқиға жазылған кезде кедей аймақ болған. Ол жақсы білімді, бірақ бақытсыз жағдайда. Ол күйеуінен кіші болған әйеліне, сондай-ақ күйеуінен шыққан ұлы мен қызына қарамайды. Оның денсаулығы нашарлап келеді. Ол жақын маңдағы оқу-дәріханасында анатомияның көмекшісі болып қызмет ететін Джейкоби Уэйс мырзаның досы және Мистер Кейв сияқты ерекше кейіпкерлерге қызығушылық танытады. Әңгіменің соңында оқиғаға қатысы жоқ баяндаушының Уэйс мырзаның танысы екені анық болады. Мистер Кейвтің қолына түскен көне заттарды арасында кристалл жұмыртқа бар. Бір күні түнде дүкенді аралап жүргенде, ол одан жарық шығатынын байқайды. Оны мұқият зерттегеннен кейін, "оның көзіне бір сәтке кең, кең, бейтаныс елдің көрінісі ашылды". Ол жұмыртқаны мырза Уэйске қауіпсіз сақтауға береді, оны сатып алушыға сатқысы келмегендіктен, әйелі мен өгей балаларымен қарым-қатынасы нашарлайды. Уэйс мырза жұмыртқаның ішіндегі көріністі мырза Кейв сияқты анық көре алмайды, оның психикалық күйі оның ішіндегі көріністі көруді арттырады. Алайда ол мистер Кейвтің ашылуына сенеді және бірнеше сессиялар кезінде ол мистер Кейв көргендерін сипаттаған кезде жазбалар жасайды. Бірнеше күннен кейін, мырза үңгір жұмыртқаны сеанстар арасында үйге алып кетеді, өйткені ол тудырған дау-дамай басылды; ол мүмкіндігінше көріністі көруді ұнатады. Жұмыртқаның ішінде не бар екені туралы әңгіме әңгімелердің үштен бір бөлігін құрайды. Кристалл жұмыртқаның басқа жердегі аналогы бар сияқты, оның арқылы таңғажайып көрініс көрінеді. Аспан мен кейде екі айдың көрінісі Марс планетасының көрінісі екенін көрсетеді. Бұл кристалл - үлкен ғимараттың мачталарының үстіндегі бірнеше кристаллдардың бірі, оның айналасында ұшатын жаратылыстар бар, олар оны иеленеді. Кейде олар бұл кристаллдарға жақын қарап, алыс жерлерді зерттеу үшін қарайды. Мистер Уэйс жұмыс қысымынан бірнеше күндік үзілістен кейін мистер Кейвтің дүкеніне келіп, мистер Кейвтің қайтыс болғанын көріп, шоқтайды. Оның кейбір тауарларын, соның ішінде жұмыртқаны жерлеуге жұмсалған ақшаға басқа саудагер сатып алған. Осы саудагер жұмыртқаны сатып жібергенін біледі. Бұл оқиғадан кейін бізге тек мистер Кейвтің жазбалары ғана қалды. Мистер Уэйс және оның досы әңгіменің баяндаушысы кристалл жұмыртқаның мәні туралы болжауды қалдырады: ол Марстан келген сияқты, және Жерде оған ұқсас басқалары болуы мүмкін, басқа кристаллдардың аналогтары "Марсиандарға біздің істерімізді жақыннан көру үшін сол планетадан жіберілген".

Бейімделулер

Хорхе Луис Борхес "Хрустальді жұмыртқадан" 1949 жылғы "Эль Захир" және "Алеф" әңгімелерінде шабыт алды. 1952 жылы "Кристалл жұмыртқа" ғылыми-фантастикалық антологиялық "Тауыл ертеңгі" телехикаясының эпизодына айналдырылды. Бұл оқиға жарты сағатқа созылды және бірінші тұлғада баяндалды. Эпизодтың оқиғасы Уэллс өзінің әңгімесін жариялаған 1890 жылдары немесе шоу эфирге шыққан 1950 жылдары орнатылғаны белгісіз. Алайда, ол өз әңгімесін фонографтық жазбаға жазғандықтан, бұл 1950-ші жылдар болуы мүмкін. Манли Уэйд Веллманның "Шерлок Холмс әлемдер соғысы", Алан Мур мен Кевин О'Ниллдің "Ерекше мырзалар лигасы", ІІ том және Кевин Дж. Андерсонның "Марс соғысы" романында кристалл жұмыртқалар пайда болады және оларды марсиандар Жерді тыңдау арқылы басып кіруге дайындалу үшін пайдаланады. 2001 жылы "Радио әңгімелер" сериясы "Күзетшілер" драмасын шығарды, бұл Х. Г. Уэллстің Ұлттық қоғамдық радиосы үшін әңгімесінің бейімделуі. Бұл оқиға 2001 жылы "Х. Г. Уэллстің шексіз әлемдері" атты шағын сериалдың екінші бөлімі ретінде бейімделді. Уэллс өзі оқиғалардан "Әлемдер соғысы" атты роман жазуға шабыт алған кейіпкер ретінде пайда болды. Шоуда кристалл жұмыртқа Жерге метеорит ретінде келеді және екі жақты телепортация қақпасы ретінде қызмет етеді. Үңгір екі кейіпкерге бөлінеді, ерлі-зайыптылар (Уильям мен Роза); Марстың ғалымы Розаны жұмыртқа арқылы Марсқа қайтарады, содан кейін оны жұмыссыз етеді. Кейін Британдық барлау қызметі жұмыртқаны сатып алады. Ким Ньюманның "Қызыл планета лигасы" атты әңгімесі (Газлы Гримуарда жиналған) "Хрустальды жұмыртқа" оқиғаларын профессор Мориартидің Стентке (Сандық ғаламшарлар соғысынан шыққан Корольдік астроном) ойнаған күрделі аңыздың бір бөлігі ретінде қайта түсіндіреді. Стент Мориартидің "Астероид динамикасы" атты еңбегін беделден айыруға тырысқаннан кейін. Ньюманның әңгімесінде Кейв - Мориарти кейіпінде. Cubicle 7 Викториялық үстелдік рөлдік ойын қосымшасы Smoke Volume 1 бет: Құпия шеберлер. "Планетаристер" бөлімі "Кристалл жұмыртқа" кітабына негізделген. Онда британдық азаматтардың тобының үкімет өкілімен бірге Марс планетасындағы озық технологиялық қоғамның көрінісін беретін кристалл жұмыртқаны зерттеуге жиналғандығы сипатталады. Мистер Кейв пен Мистер Уэйс екеуі де Планетарианның мүшелері.