Кіріспе

Бхай Бала (1466-1544), Талванди Рай-Бхой қаласында Санду Джат отбасында (қазіргі Пәкістанда Нанкана Сахиб деп аталады) туған, Бхай Мардана мен Гуру Нанақтың балалық досы және өмір бойы серігі болды. "Бай Бала Жаннам Сахис" кітабында айтылғандай, ол Гуру Нанак пен Бхай Марданамен бірге Қытай, Мекке және Үндістанды қоса алғанда, әлемнің барлық үлкен саяхаттарында болған. Ол 1544 жылы 70 жасының аяғында Хадур-Сахибте қайтыс болған.

Тарихилығы

Баялы ағаның өмір сүруіне қатысты, әсіресе сикх академиялық саласында, айтарлықтай талқылаулар болды. Бұған себеп: Гуру Нанақтың барлық көрнекті шәкірттерін тізімдеген (өзінің 11-ші Вар) Бхай Гурдас Бхай Баланың атын атамайды (бұл байқаусыздық болуы мүмкін, өйткені ол Раи Булар туралы да айтпайды). Алайда, Баян Мани Сингхтің Бағат Ратнавалиінде Баян Гурдастың тізімімен бірдей, бірақ егжей-тегжейлі, Баян Бала туралы айтылмаған. Д. Кирпал Сингх өзінің "Джанмасхи дәстүрі" атты панджаби еңбегінде түсіндірген тағы бірнеше аномалиялар бар. Доктор Трилочан Сингх Мехма Паркаш пен Мани Сингх Жаннамсахи екеуінде де Бхай Бала туралы айтылған деп атап, айтылған кейбір тұстарға қарсылық білдіреді. Бала одан әрі Баха Бехлоның Гуру Аржан Девтің кезінде жазған "Сучак Прасанг Гуру Ка" кітабында аталған. Бхаи Бехлоның айтуынша, Бала өзінің денесін Қадаурдың қасиетті қаласында тастап кеткен, ал Ангад, ұстаз, өз қолының көмегімен рәсімдерді орындаған. Бхаи Баланың отбасы әлі де Нанкана Сахибте тұратынын және Баланың самадхисы Қадаурда бар екенін айтады. Х. С. Сингханың айтуынша, кейбір ғалымдар Бхай Баланың шынайы адам болғанын айтады, алайда оның Жаннамшахи агиографиясын Мина, Гандалиялар және басқалар сияқты еретикалық секталар бұзған. Жаннамшахилардың ең көне сақталған Бала нұсқасы 1525 жылы жазылған деп мәлімдейді, бірақ бұл В. Х. МакЛеодпен жоққа шығарылды.