Кіріспе
Математикада, әсіресе алгебраның Абельдік топтар теориясын зерттейтін саласында таза кіші топ - тікелей жиынтықтың жалпылануы. Ол Абельдік топтар теориясында және осыған байланысты салаларда көп қолданыста кездеседі.
Анықтама
(Әдетте абельдік) топтың кіші тобы таза деп аталады , егер a элементінің a-да түбірі болса , ол міндетті түрде a-да түбірі болады . Формальды түрде: , a-ның G-де болуы S-де a-ның болуы .
Шығу тегі
Таза субтоптар оқшауланған субтоптар немесе қызмет ететін субтоптар деп те аталады және олар алғаш рет Пруфердің 1923 жылғы еңбегінде зерттелді, онда бастапқы абельдік топтардың ажыратылуының шарттары таза субтоптарды пайдалана отырып, циклдік топтардың тікелей қосындылары ретінде сипатталған. Пруфердің жұмысын Куликоф толықтырды, онда көптеген нәтижелер таза кіші топтарды жүйелі түрде қолдану арқылы тағы да дәлелденді. Әсіресе, шекті экспоненттің таза кіші топтары тікелей жиынтық болып табылатындығын дәлелдеу берілді. Таза кіші топтар туралы толық талқылау, олардың шексіз абельдік топтар теориясымен байланысы және олардың әдебиетінің шолуы Ирвинг Капланскидің кішкентай қызыл кітабында берілген.
Мысалдар
Топтың әрбір тікелей жиынтығы таза кіші топ болып табылады. Таза субтоптың әрбір таза субтобы таза. Абельдік топтың бөлінгіш кіші тобы таза. Егер үлестік топ бұрылыссыз болса, онда кіші топ таза болады. Абельдік топтың торсиялық кіші тобы таза. Таза кіші топтардың бағытталған бірігуі таза кіші топ болып табылады. Абельдің шекті топталған торсиялық кіші топ тікелей жиынтық болғандықтан, торсиялық кіші топ әрқашан абелдік топтың тікелей жиынтығы болып табыла ма деп сұрауы мүмкін. Бұл әрқашанда жиынтық емес, бірақ таза кіші топ болып табылады. Белгілі бір жұмсақ жағдайларда таза кіші топтар тікелей жиынтық болып табылады. Сонымен, бұл жағдайда, Куликовтың жұмысындағыдай, қажетті нәтижеге қол жеткізуге болады. Таза кіші топтар шектілік шарттарымен тікелей жиынтықтардың нәтижесі мен шектілік шарттарымен аз шектеулі тікелей жиынтықтардың толық нәтижесі арасындағы аралық қасиет ретінде пайдаланылуы мүмкін. Бұл пайдаланудың тағы бір мысалы - Пруфердің мақаласы, онда "тұйық торсионды абельдік топтар циклдік топтардың тікелей қосындылары" деген факт "тұйық экспоненттің барлық торсионды абельдік топтары циклдік топтардың тікелей қосындылары" деген нәтижеге дейін кеңейтіледі.
Жалпылау
Таза кіші топтар Абельдік топтар мен модульдер теориясында бірнеше жолмен жалпыландырылды. Таза субмодульдер әр түрлі жолдармен анықталды, бірақ ақыр соңында тензорлық өнімдер немесе теңдеулер жүйесі тұрғысынан қазіргі заманғы анықтамаға келді; ертеректегі анықтамалар әдетте n-ші түбірлер үшін жоғарыда қолданылған жалғыз теңдеу сияқты тікелей жалпылаулар болды. Таза инъективті және таза проективті модульдер Пруфердің 1923 жылғы мақаласындағы идеялардан тығыз байланысты. Таза проективті модульдер таза инъективтілер сияқты көптеген қолданбаларды таппағанмен, олар бастапқы жұмысқа жақын: модуль - таза проективті, егер ол шекті ұсынылған модульдердің тікелей қосындысының тікелей жиынтығы болса. Бүкіл сандар мен Абель топтары жағдайында таза проекциялық модуль циклдік топтардың тікелей қосындысына тең.