Кіріспе

Поул Андерсонның ғылыми-фантастикалық романы радиодрама Операция Луна - американдық жазушы Поул Андерсонның 1999 жылы тамызда жарық көрген ғылыми-фантастикалық романы; ол 1971 жылы сол автордың "Хаос операциясы" романының жалғасы. Бұл ғарышқа ұшуға ұмтылу және оны тоқтату үшін Койота мен бірнеше шығыс қарсыластарының күш-жігеріне байланысты. IRS (Revenue Securement үшін инквизиция) және NASA (Ұлттық Астральдық Spellcraft Әкімшілігі) де қатысады. Операция Хаостың екі басты кейіпкері Стив Матучек, Nornwell Scrytronics инженері және Вирджиния "Джинни" Матучек зұлым күштермен күресті жалғастырады. Қазір олар тұрмысқа шығып, 40 жасқа толған, олардың үш баласы бар. "Каос" операциясы кезінде 3 жасында тозақтан құтқарып алған бала - Валь, қазір 14-15 жаста; Бен, 10 жаста; және Крисса, 4 жаста. Операция Хаостан бірнеше кейіпкерлер, мысалы Барни Стерласон, Стивтің бастығы және Боб Шығарушы Бычак, ФБР агенті, бірақ олардың романда кішігірім рөлдері бар.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Операция Лунаның әлемінде біздің тарихқа ұқсайтын басқа тарих бар, бірақ үлкен "Оянған" әлемге табиғаттан тыс күштер туралы хабардарлық әкелді. Бұл Ояндыру қоғамдағы күрт өзгерістерге әкелді; өнеркәсіптік машиналар негізінен сиқырлы, сиқырлы және "гоэтикалық күштер" арқылы басқарылатын технологиямен алмастырылды. Мысалы, көліктің негізгі түрі - бұл адамдар отыратын кабиналармен жабдықталған сүреуіштер мен сиқырлы кілемдер; радиолар "ұшқыштар" деп аталады, олар, көрінеу, руналармен іске қосылады; ал ғарышқа ұшудың артында қозғалтқыш механикалық технология, сиқырлы кристалдар және мумия шаңы сияқты құпия материалдар арқылы жүзеге асырылады. Стив Америка Құрама Штаттарының Айға адаммен жүретін аппаратты жіберуге арналған алғашқы әрекеті - Селин операциясына арналған ғарыш кемесін жасауға көмектесті. Алайда, миссияға қарсы келетін жаратылыстардан болған апат көлікті қиратып, аспан астронавты Куртис Ньютонды өлтіруге жақындады, бірақ Стив оны құтқарады. Кейін Стив, Джинни және бірнеше адам апатты зерттеуге кіріседі және NASA-дан тәуелсіз Селин операциясының кішірек нұсқасы - Луна операциясын жүзеге асыру жоспарларын жасайды. Операция Селин апатының артында тұрған тұлғалардың жеке басы біршама бүркемеленген және құпия болғандықтан, Стив пен Джинни бірнеше адамның көмегін алады, соның ішінде Зуни бас діни қызметкері Балавахдива; Фоттервик Боттс, сөйлей алатын сиқырлы семсер; және Фаттервик Боттс жасайтын норвегиялық карлик Фджалар. Кейіпкерлер Нью-Мексико штатындағы Галлапта өмір сүрсе де, кейіпкерлер өздерінің зерттеулерінде Лондон, Англия, Норвегияның әртүрлі бөліктері, тіпті Yggdrasil, әлем ағашының аңыздық норвегиялық орны сияқты басқа да жерлерге саяхаттайды. Бұл шамамен 1990 жылдардың аяғында. Олардың алғашқы тергеулері, анық емес болса да, Койотамен ынтымақтасқан зұлым рухтардың Азиядан шыққандығын көрсетеді, бұл оларды Қытай ғалымы, үкімет агенті және тауметуг доктор Фу Чингпен байланысты деп күдіктендіреді. (АҚШ-тың ғарыш кеңістігін зерттеудегі ең үлкен бәсекелесі - бұл романда Ресей емес, Қытай.) Осы арада ФБР Джиннидің ағасы Уиллге күдікпен қарайды. Уилл - "Селин" операциясын жоспарлауда көмек көрсеткен астроном. Стив пен Джиннидің өздері оны зұлым рух билеп алған шығар деп уайымдайды, бірақ тестілеулер бөтен тұлғаның ізін көрсетпейді.

Тақырыптар

Бұл кітапта бірнеше тақырып қарастырылған. Олардың арасында: Діни алуан түрлілік: Стив өзінің және әйелінің агностицизммен жеңілдетілген христиандыққа нұсқаса да, "Бірден-бір шынайы Құдайдың" бар екендігіне көз жеткізіледі, әртүрлі діни дәстүрлердің шынайылығы расталады, соның ішінде америкалықтардың (осыдан-ақ Зуни) нанымдары, скандинав мифологиясы, азиялық дәстүрлер (осыдан-ақ қытай мифологиясы) және иудаизм (шағын бөлігі Стив өзінің еврей көршілерінің қасиеттілігін құрметпен қарайды). Стив басқа пантеондардағы құдайларды Жалғыз Шынайы Құдайдың құдіретіне бағынышты қуатты жаратылыстар ретінде көрсеткенмен, шәкірттерінің сенімдері осындай жандардың адамзаттың құдіреті мен бейімділігіне маңызды рөл атқарады. Сондай-ақ, қасиеттілік, қандай дәстүрге қарамастан, оның артында тұрған рухани принциптер игі болғанша, өзі бір нәрсе ретінде бағаланады. Саяси сатира: Операция Хаоста сияқты Андерсонның либертариандық идеялары үкімет бейнелеуінде көрінеді. Андерсон кейбір солшыл идеяларды (мысалы, ғылыми зерттеулерге және анархистік идеалдарға қарсы наразылық білдіру, Операция Хаоста айқын көрінеді) жек көретін болса да, оның "үлкен үкімет" пен бюрократияға деген сын-пікірі де айқын көрінеді, өйткені IRS кейіпкерлерді қаржылық қасіретке душар етіп, оларды түсініксіз салық кодекстерімен қоршап тұрады. Расизм және отаршылдық: Селин операциясының орны Американың түпкүлкі тұрғындары резервацияларының ортасында болғандықтан, кейіпкерлер ақ нәсілдің зұлымдықтары мәселесімен бетпе-бет келеді. Кейбір америкалықтар НАСА-ның жерін қасиетті жерге шабуыл ретінде қарайды, ал басқалары қорғаныш сиқырларымен бата береді. Стив бұл мәселелерді өзінің серігі Балавахдиваға және бірнеше құдайларға қарсы тұрып, ақ адамдар қорқынышты нәрселерге қатысқанмен, Солтүстік Америкадағы ірі сүтқоректілерден бастап, апачилер мен анасазилер сияқты тайпалардың зиянды әрекеттеріне дейін барлық нәрсеге сілтеме жасай отырып, америкалықтар да солай дейді. Стивтің (әлде Андерсонның) пікірін ерекше өтініш ретінде қарастыруға болады, бірақ онымен одақтасқандар олар соғысып жатқан күштердің ақтарға ғана емес, Жердің өзіне, адамзаттың және табиғаттың өзіне де жауыздық жасағанына келіседі. Колониялық көзқарастар басқа кейіпкерлерде де, мысалы Фотэрвик Боттс, негізінен ағылшын ұлтшылы (оның шайқастарының көпшілігін ағылшындар жүргізгендіктен), "туған халықтарға" деген бейімділігі бар. Ғылыми прогресс: Стив пен Уилл өздерінің әлемдері жұмыс істейтін өте әртүрлі принциптермен, сиқырлы әсерсіз технологияның мүмкін шектеулі жақтарын талқылайды. Мысалы, олар Альберт Эйнштейн мен Макс Планк өз идеяларын синтездемеген болса, қандай болар еді деп елестетеді, бұл салыстырмалылық теориясы мен кванттық механиканың жеке теорияларына әкелмек. Сонымен қатар, ғарыш зерттеуінің маңыздылығы мен тиімділігі де күмән тудырады. Андерсон ғарыш кеңістігін зерттеуді қолдаған, ал қоғамдық және үкіметтік дауыстармен кездескен қиындықтар ғарыш туралы білім арқылы алынатын пайдаға қарсы. Гендерлік рөлдер: Тура талқыланбағанымен, кей кейіпкерлер, әсіресе Джинни, күшті әйелдер, ал кейбір еркек кейіпкерлер (мысалы, Фджалар және Фотэрвик Боттс) әйелдерді үй қызметшілері ретінде дәстүрлі түрде қарастырады. Алайда, тіпті сол кейіпкерлер әйелдердің күшін құрметтейді, ал еркектік стереотипке сәйкес келетін Стив жиі Джиннидің өзінен әлдеқайда көп күш-қуаты бар екенін айтады және бірнеше жағдайларда ол сиқырлар жасаған немесе өзі жасай алмайтын зерттеулер жасаған кезде шетте отыруға мәжбүр болады.

Жарияланымның егжей-тегжейі

Операция Хаос және Операция Луна 1999 жылы Science Fiction Book Club-мен Операция Басқа әлем ретінде бірге жарияланды.