Jan Boner

Кіріспе

Ян Бонер (14631523 жылға дейін), сондай-ақ Ханс Бонер деп те аталатын, поляк саудагері және банкир. Ол өз заманының Еуропадағы ең бай адамдарының бірі болды. 1463 жылы Пфальц провинциясындағы Ландау қаласында дүниеге келген ол ерте жаста Бреслауда сауда бизнесін бастады. 1483 жылы ол Польшаның Краков қаласына қоныстанды. Ол дәмдеуіштермен, металдармен, ағашпен, малмен және т.б. айналысатын бай саудагер және саудагер болғандықтан, Польшаның, Германияның, Ресейдің және Венгрияның көптеген қалаларында өзінің фирмасының филиалдарын ашты. 1498 жылы ол қала жарғысына сайланды, ал 1514 жылы оған Польша королі I Зигмунд азаматтық берді, ол оған асыл мәртебе берді. Патшаның банкирі және патша сарайын қамтамасыз ететін басты адам ретінде Бонер өз заманының Еуропадағы ең бай адамдарының біріне айналды. Басқа іс-әрекеттермен қатар, ол патша қазынасын банкроттық шегінен құтқарып, оны шамамен 200,000 Қызыл злотиямен нығайта алды, бұл 15-ғасыр стандарттары бойынша керемет сома. Ол патшалық меншіктерді қарыздар үшін сатып алды, олардың ішінде бүкіл Спис аймағы (Заклициннің Иорданиясынан 12 000 Қызыл злотаға), Ошвицкім қаласы және Рутен тұз шахталары (Станислав Костиелскиден 14 000 Қызыл злотаға) және бірқатар патшалық қалалар (оның ішінде Сиерадж, Гостинин, Радом, Сочачев, Пиотрков, Дрогобыч, Рабстин, Глухов, Тухола, Новый Сач, Ироцлав және басқалар). 1515 жылы ол Польшаның табысының көп бөлігін алған, сол кездегі ең табысты кәсіпорындардың бірі - Вилицка тұз кенішінің басқарушысы болды. Сонымен қатар ол жеке меншігі ретінде Очцоу және Рабстин қамалдарын алды. 1522 жылы ол Краковтың патшалық губернаторы болды. Оның ең елеулі жетістіктерінің бірі - қазынаны мемлекеттік және патша қазыналары арасында бөлу, бұл шара Польшаның 18-ші ғасырдың аяғындағы бөлінісіне дейін сақталды. Ол Польша короліне қаржыгер болып қызмет етті және Польшада индульгенция сатып алу үшін төленген ақшаны басқару бойынша өкіл ретінде әрекет етті. Ол неміс және итальяндық ғалымдар мен суретшілердің қамқоршысы болды. 1523 жылы Бреслауда сапар кезінде қайтыс болды. Ол Ян Матейконың "Сигизмунд қоңырауының ілінуі" картинасында бейнеленген.

Jan Boner (before 1463–1523), also known as Hans Boner, was a German naturalised Polish merchant and banker. He was one of the wealthiest people of his time in Europe. Born before 1463 in Landau in Palatinate, early in his life he started a merchant business in Breslau. In 1483 he settled in Kraków, in Poland. A wealthy merchant and tradesman dealing with spices, metals, timbers, livestock, etc., he opened branch offices of his firm in many towns of Poland, Germany, Russia and Hungary. In 1498, he was elected to the Town's Charter, and in 1514, he was granted citizenship by the King Sigismund I of Poland, who granted him with a noble status. As the king's banker and main purveyor to the royal court, Boner became one of the wealthiest men in Europe of his times. Among other deeds, he was able to recover the royal treasury from the verge of bankruptcy, having strengthened it with roughly 200,000 Red złoty, an incredible sum for 15th century standards. He bought off the Royal properties for debts, among them the entire area of Spisz (for 12,000 Red złoty from Jordan of Zakliczyn), the town of Oświęcim and Ruthenian salt mines (for 14,000 Red złoty from Stanisław Kościelski) and a number of royal towns (including Sieradz, Gostynin, Radom, Sochaczew, Piotrków, Drohobycz, Rabsztyn, Głuchów, Tuchola, Nowy Sącz, Inowrocław and others). In 1515, he became the manager of the Wieliczka salt mine, one of the most profitable enterprises of the epoch, from which a large part of the Poland's income was drawn. He also received the castles of Ojców and Rabsztyn as his private property. In 1522, he also became the royal governor of Kraków. Among his most notable successes was a division of the treasury between state and royal treasuries, an arrangement that survived until the Partitions of Poland in the late 18th century. He served as financier to the King of Poland, and acted as a representative for handling money paid to buy indulgences in Poland. He was a patron of German and Italian scholars and artists. He died in 1523 in Breslau, during a business trip. He is featured in Jan Matejko's painting Hanging of the Sigismund bell.