Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық дипломат Лой Уэсли Хендерсон (1892 жылы 28 маусым - 1986 жылы 24 наурыз) - АҚШ Сыртқы істер қызметінің офицері және дипломат.
American diplomat
Loy Wesley Henderson (June 28, 1892 – March 24, 1986) was a United States Foreign Service Officer and diplomat.
Өмірбаян
Лой Уэсли Хендерсон 1892 жылы 28 маусымда Арканзас штатының Роджерс қаласында кедей методист уағыздаушысының отбасында дүниеге келген. Ол колледжге Канзастағы шағын қалада оқуға түсіп, солтүстік-батыс университетіне ауысты.
Loy Wesley Henderson was born on June 28, 1892, in Rogers, Arkansas, to a poor Methodist preacher. He attended college in a small town in Kansas before transferring to Northwestern University.
Ерте мансап
Қолына алған жарақат Хендерсонды Бірінші дүниежүзілік соғыста соғысуға кедергі келтірді, сондықтан ол Қызыл Крест еріктісі ретінде қызмет етті. 1922 жылы Хендерсон АҚШ Сыртқы істер қызметіне кірді.
An arm injury prevented Henderson from fighting in World War I, so he served as a Red Cross volunteer instead. In 1922, Henderson joined the United States Foreign Service.
Шығыс Еуропа және КСРО
Ирландиядағы алғашқы консулдық сапардан кейін Хендерсон 24 жыл бойы Кеңес және Шығыс Еуропа істеріне назар аударды. Содан кейін Латвия, Литва және Эстонияда қызмет еткенде, Совет Коминтернасы мен АҚШ-тағы солшыл ұйымдар арасындағы байланысты зерттеді. 1933 жылы Рузвельт әкімшілігі Кеңес Одағына дипломатиялық танымалдылық берді және Хендерсон Ресейге АҚШ-тың Мәскеудегі елшілігін қайта ашуға көмектесу үшін тағайындалды. Бұл тапсырмада оған Георгий Кеннан мен Чарльз Болен көмектесті. 1935 жылы Кремль АҚШ-тың ішкі саясатына араласпауға берген уәдесін бұзды. Осыған жауап ретінде, елші Буллитт Вашингтонға кері қайтып, Хендерсонды Мәскеуде уақытша іскерлік міндеттеп қалдырды. Хендерсон Вашингтонға кеңестер Германиямен ынтымақтастық жасауы мүмкін екенін ескертті. Төрт жылдан кейін Мәскеу 1939 жылы Кеңес Германиясының агрессиясыз келісімшартына қол қойды. Хендерсон 1940 жылғы Веллс декларациясына үлес қосқандардың бірі болды, ол АҚШ-тың Балтық мемлекеттерін Кеңес Одағының басып алуын мойындамау саясатын белгіледі. Хендерсон Кремльге терең сенім артпай, 1942 жылдың басында көптеген американдықтар мен президент Рузвельт жаңа одақтастары - Кеңес Одағына деген құлшыныстарымен келіспей қалды. Алайда, АҚШ пен Кеңес Одағы арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастардың орнағанына үш жыл толуына орай, ол 1936 жылы 16 қарашада Мемлекеттік хатшы Корделл Халлге Кеңес Одағындағы жауапты ретінде соңғы жылдардың сәтсіздіктерін сипаттап, кеңес жағының жақсы түсіністікті арттыру үшін көптеген дәлелдерге орын берді. Дегенмен Элеонора Рузвельт және басқа да ақ үйдегі кеңестермен жанашырлық танытқандар Мемлекеттік департаментке Хендерсонды кеңес бөлімінен көшіруді талап етті. Нәтижесінде Хендерсон Бағдадқа АҚШ-тың Ирак елшісі болып жіберілді. "Ең жоғары мінезге ие адам, мүлдем сыбайлас жемқорлықсыз. Ол 1943 жылы дивизия бастығы міндетінен босатуды сұрады.
After an initial consular tour in Ireland, Henderson began a 24 year focus on Soviet and Eastern European Affairs. He then investigated the connection between the Soviet Comintern and left wing organizations in the United States while serving in Latvia, Lithuania, and Estonia. In 1933, the Roosevelt Administration extended diplomatic recognition to the Soviet Union and Henderson was assigned to Russia to help reopen the U. S. Embassy in Moscow. Aiding him in this task were fellow junior officers George F. Kennan and Charles Bohlen, who along with Henderson would later be considered the Department's top Soviet specialists. In 1935, the Kremlin broke its pledge not to interfere in U. S. domestic politics. In response, Ambassador Bullitt returned to Washington in disgust, leaving Henderson for a time as chargé d'affaires in Moscow. As chargé, Henderson warned Washington that the Soviet Union was likely to cooperate with Nazi Germany. Four years later, Moscow signed the Soviet German Non aggression Pact of 1939. Henderson was one of the contributors to the Welles declaration of 1940, which established US non recognition policy of Baltic states occupation by Soviet Union. Henderson deeply distrusted the Kremlin and was at odds with the enthusiasm most Americans—and President Roosevelt—had in early 1942 for their new Soviet wartime allies. On the occasion of the third anniversary of the establishment of diplomatic relations between the United States and the Soviet Union, however, he submitted in a memorandum as Chargé in the Soviet Union to the Secretary of State, Cordell Hull, dated November 16, 1936, a description of the failure of the last years giving a lot place to the arguments of the Soviet side to raise a better understanding. Nevertheless Eleanor Roosevelt and other Soviet sympathizers in the White House pressured the State Department to transfer Henderson out of the Soviet section. As a result, Henderson was sent to Baghdad as the U. S. ambassador to Iraq. "A man of the highest character, absolutely incorruptible Overruled time after time, he asked in 1943 to be relieved of his duties as chief of the division".
Таяу Шығыс мәселелері
АҚШ-тың Ирактағы министрі (1943-45), Үндістандағы елшісі (1948-51) және Ирандағы елшісі (1951-54) қызметін атқару аралығында Хендерсон 1945 жылы Вашингтонға келіп, Мемлекеттік департаментте Таяу Шығыс істері басқармасының директоры болып қызмет етті. 1945 жылы Дамаскідегі сириялықтар француз билігіне қарсы көтеріліс ұйымдастырды. Жауап ретінде француз әскерлері Дамаскіді бомбалады. Хендерсон Таяу Шығыс істерінің басшысы ретінде президент Гарри Трумэнге француздарды кері шегінуге мәжбүрлеуді ұсынды. Хендерсон француз бомбалауы жаңадан құрылған Біріккен Ұлттар Ұйымына ғана емес, Батыс пен араб әлемінің қарым-қатынасына да нұқсан келтірді деп мәлімдеді. Хендерсон егер Батыс Сириямен тығыз қарым-қатынас жасамаса, ол Совет одағының қолына түседі деп дұрыс болжаған. 1946 жылдың басында Кеңес әскерлері оңтүстікке қарай Иранның солтүстік-батысындағы Тәбриз қаласының маңына қарай алға жылжи бастады, бұл Иран дағдарысы деп аталатын суық соғыстың алғашқы тұрақсыздығына себеп болды. Хендерсон Трумэн әкімшілігіне мұндай қозғалыстар Түркияға, Иракқа және Иранның мұнай кен орындарына қалай қауіп төндіретінін көрсетті. Хендерсонның кеңесіне сай, Трумэн Сталинге қатаң ескерту жасады. Содан кейін Сталин әскерлерін кері тартты. Хендерсон Сан-Францискодағы адвокат Бартли Крумның қатты сын-пікірлеріне ұшырады, ол Англо-американдық тергеу комитетінің мүшесі болды. Крам Хендерсонды Палестинадағы араб мәселесін қолдаудағы Мемлекеттік департамент екіжүзділігінің символы деп атады. 1946 жылдың соңында Кремль Анкараны Түркияның шығысындағы аумақтарды және Дарданеллдерді басқаруға мәжбүрлеуге тырысты, бұл Мәскеуге ұзақ уақыт бойы қалаған жылы су портын береді. Хендерсон, мемлекеттік хатшы міндетін атқарушы Дин Эчесонмен бірге Трумэнді Түркияға қолдау білдіруге және Жерорта теңізінің шығысына әскери-теңіз бөлімдерін жіберуге сендірді. Бұған жауап ретінде Кеңес Одағы кейбір талаптарын қайтарып алды. 1947 жылы Вашингтондағы британдық елшілік Хендерсонға Ұлыбритания енді грек азаматтық соғысындағы коммунистік агитаторларға қарсы батысқа жақтас күштерді нығайта алмайтынын хабарлады. Хендерсон тағы да Трумэнді Батыс мүддесін Жерорта теңізінде Кеңес Одағының ықпалына қарсы қорғауға көндірді. Хендерсон Грекия мен Түркияны нығайту үшін Трумэн доктринасының жоспарын жасады, бұл АҚШ-тың алдағы онжылдықтардағы ұстану саясатына әсер ететін ерте қадам болды. 1948 жылы Хендерсон Израиль мемлекетін құру үшін үгіт-насихат жасаған отандық топтармен қақтығысты. Мемлекеттік хатшы Джордж Маршалл мен Хендерсон Мемлекеттік департамент атынан сөйлеген кезде Біріккен Ұлттар Ұйымының Палестинаны еврей және араб мемлекеттеріне бөлетін қарарына қарсы болды, өйткені олар Израиль өзін-өзі қорғап тұра алмайды және Вашингтонның араб әлемімен қарым-қатынасын бұзады деп ойлады; олардың пікірі бойынша бұл аймақ БҰҰ-ның сенімгерлік құрамында қалуы керек еді. Екінші жағынан, Дэвид Найлс және Кларк Клиффорд сияқты Президент кеңесшілері, американдық еврей топтары мен көпшілік қоғам Палестинаны Израиль мемлекеті мен араб мемлекеті болып бөлуді жақтырады. Хендерсон Израильдің құрылуына қарсылық білдіргені үшін қатты сынға ұшырады. Оның көзқарастары 1948 жылы басымдыққа ие болмады және оның Үндістан елшісі қызметіне ауысуы оның жақтастары сионисттік топтардың саяси қысымының нәтижесі деп болжам жасады. 1954 жылы мемлекеттік басқару жөніндегі мемлекеттік хатшының көмекшісі болып тағайындалды. Хендерсон 1951 жылы Таяу Шығысқа Иран елшісі ретінде оралды. Ол жаңадан сайланған премьер-министр Мохаммед Мосадегпен бұрын британдықтардың меншігіндегі, бірақ Мосадег жақында мемлекет меншігіне берген Иранның мұнай қорымен байланысты мәселелер бойынша келісті. АҚШ ұлттандыруға қарсы болды, ол 1953 жылы ЦРУ-ның көмегімен Моссадекті, демократиялық жолмен сайланған көшбасшыны, алып тастаған төңкерісті ұйымдастырды. 1956 жылы Карьералық елші болып тағайындалды. 1960 жылы зейнеткерлікке шығып, жеті жыл бойы Вашингтондағы Америка университетінде халықаралық қатынастар пәнінен сабақ берді. Оның "Сыбайлас жемқорлық туралы мәселе: АҚШ-тың совет дипломатиялық қарым-қатынастарының бастамасы" атты естеліктері 1986 жылы жарық көрді.
In between serving as U. S. Minister in Iraq (1943–45), Ambassador to India (1948–51) and Ambassador to Iran (1951–54), Henderson returned to Washington in 1945 to serve at the State Department as the director of the Office of Near Eastern Affairs. In 1945, Syrians in Damascus led an uprising against French rule. In response, French forces bombed Damascus. Henderson, as head of Near Eastern Affairs, advised President Harry Truman to force the French to withdraw. Henderson argued that the French bombing undermined not only the newly created United Nations but also the West's relations with the Arab world. Henderson correctly predicted that if the West did not maintain close relations with Syria, it would fall into the Soviet sphere. In early 1946, Soviet troops advanced south to the outskirts of Tabriz in northwestern Iran, sparking an early Cold War stand off known as the Iran crisis. Henderson showed the Truman administration how such movements threatened Turkey, Iraq, and the Iranian oil fields. Following Henderson's advice, Truman issued a stern warning to Stalin. Stalin thereafter pulled back his troops. Henderson came under fierce criticism from San Francisco attorney Bartley Crum, who had served on the Anglo American Committee of Inquiry formed to examine political, economic and social conditions in Mandatory Palestine and to make recommendations for both short term and long term solutions to problems in the region. Crum named Henderson as a symbol of State Department duplicity in supporting the Arab cause in Palestine. In late 1946, the Kremlin attempted to bully Ankara into ceding territory in eastern Turkey and control of the Dardanelles, which would have given Moscow its long desired warm water port. Henderson, with Acting Secretary of State Dean Acheson, convinced Truman to express support for Turkey and to dispatch navy units to the eastern Mediterranean. In response, the Soviets withdrew some of their demands. In 1947, the British embassy in Washington informed Henderson that the United Kingdom was no longer able to bolster the pro Western forces against the Communist agitators in the Greek Civil War. Once again, Henderson convinced Truman to actively defend Western interests in the Mediterranean against Soviet encroachment. Henderson designed the Truman Doctrine plans to strengthen Greece and Turkey, an early move which would influence U. S. containment policy for decades to come. In 1948, Henderson clashed with domestic groups lobbying for the creation of the state of Israel. Secretary of State George C. Marshall and Henderson, speaking for the Department of State, opposed the United Nations resolution dividing Palestine into Jewish and Arab states, as they felt Israel would not be able to defend itself and would ruin Washington's relationships with the Arab world; their view was that the area should remain a trust under the UN. On the other side, Presidential advisors such as David Niles and Clark Clifford, along with American Jewish groups and much of the general public, favored the partition of Palestine into the State of Israel and an Arab state. Henderson was harshly criticized for his opposition to the creation of Israel. His views did not prevail in 1948 and his transfer to the ambassadorship for India was rumored by his supporters to have been the result of political pressure from the pro Zionist groups. In 1954, he was appointed as Assistant Secretary of State for Administration. Henderson returned to the Middle East in 1951 as Ambassador to Iran. There he dealt with the newly elected prime minister, Mohammed Mossadegh, on questions associated with Iran's oil reserves previously owned by British interests that Mossadegh had recently nationalized. The United States was opposed to the nationalization, and he helped orchestrate the 1953 CIA assisted coup which removed Mossadegh, a democratically elected leader. In 1956, he was named a Career Ambassador. He retired in 1960 and spent seven years teaching International Relations at Washington, D. C.'s American University. His memoirs, entitled "A Question of Trust: the origins of U. S. Soviet diplomatic relations" were published in 1986.
Өлім
Хендерсон 1986 жылы 24 наурызда Мэриленд штатының Бетезда қаласындағы қарттар үйінде 93 жасында қайтыс болды.
Henderson died at 93 on March 24, 1986, in a Bethesda, Maryland, nursing home.
Мұра
Мемлекеттік департамент штаб-пәтеріндегі конференц-зал, Гарри С. Трумэн ғимараты, оның құрметіне аталған.
A conference room in the State Department headquarters, the Harry S Truman Building, is named in his honor.
Еңбек жолы
+ Міндеті Қонақ ел немесе ұйым ЖылАҚШ консулдық қызметі Дублин, Ирландия 1922-1924АҚШ сыртқы қызметі Рига, Латвия 1924-1927АҚШ сыртқы қызметі Ковно, Литва 1927-1930АҚШ сыртқы қызметі Таллин, Эстония 1930-1933АҚШ сыртқы қызметі Мәскеу, Кеңес Одағы 1934-1938АҚШ сыртқы қызметі АҚШ, Шығыс Еуропа істері бюросы 1938-1943АҚШ сыртқы қызметі Мәскеу, Кеңес Одағы 1943 АҚШ елшісі Бағдат, Ирак 1943-1945АҚШ сыртқы қызметі АҚШ, Таяу Шығыс істері бюросының басшысы 1945-1948АҚШ елшісі Нью-Дели, Үндістан 1948-1951АҚШ елшісі Тегеран, Иран 1951-1954АҚШ сыртқы қызметі АҚШ, 1955-1960 жылдардағы Мемлекеттік басқару жөніндегі мемлекеттік хатшысының орынбасары
+ Position Host country or organization YearUS Consular Service Dublin, Ireland 1922 to 1924US Foreign Service Riga, Latvia 1924 to 1927US Foreign Service Kovno, Lithuania 1927 to 1930US Foreign Service Tallinn, Estonia 1930 to 1933US Foreign Service Moscow, Soviet Union 1934 to 1938US Foreign Service U. S. A., Eastern European Affairs Bureau 1938 to 1943 US Foreign Service Moscow, Soviet Union 1943 U. S. Ambassador Baghdad, Iraq 1943 to 1945 US Foreign Service U. S. A., head of Near Eastern Affairs Bureau 1945 to 1948 U. S. Ambassador New Delhi, India 1948 to 1951 U. S. Ambassador Tehran, Iran 1951 to 1954 US Foreign Service U. S. A., Deputy Under Secretary of State for Administration 1955 to 1960