Алексис де Токвиль: Француз саяхатшысы, тарихшы және саясаткері
Alexis de Tocqueville
Алексис де Токвиль – француз философы, тарихшысы, саяхатшы. Француз революциясы, либерализм, парламенттік үкімет туралы ойлары. Биографиясы мен идеялары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз саяси философы, саясаткері және тарихшысы (1805–1859) Алексис Шарль Анри Клерел, Токвиль графы (/t//ɒ//k//v//ɪ//l//, /'t//oʊ//k//v//ɪ//l/ TO(H)Квил, alɛksi də tɔkvil; 29 шілде 1805 – 16 сәуір 1859), Токвиль Француз революциясының маңыздылығы Франция мемлекетін жаңғырту және орталықтандыру процесін жалғастыру болды, бұл процесс XIV Людовик патша тұсында басталған. Ол революцияның сәтсіздігіне себеп – депутаттардың тәжірибесіздігі және олардың абстрактілі ағартушылық идеяларына тым берілгендігі деп есептеді. Токвиль – парламенттік үкіметті жақтаған, мажоритарлықтың экстремизм күштеріне күмәнмен қараған классикалық либерал. Оның либерализмінің күрделі және тұрақсыз табиғаты саяси спектрде әртүрлі түсініктемелерге және жақтаушыларға әкеп соқты.
French political philosopher, politician and historian (1805–1859)
Alexis Charles Henri Clérel, comte de Tocqueville ('/t//ɒ//k//v//ɪ//l//, /'/t//oʊ//k//v//ɪ//l/ TO(H)Kvil, alɛksi də tɔkvil; 29 July 180516 April 1859), Tocqueville argued the importance of the French Revolution was to continue the process of modernizing and centralizing the French state which had begun under King Louis XIV. He believed the failure of the Revolution came from the inexperience of the deputies who were too wedded to abstract Enlightenment ideals. Tocqueville was a classical liberal who advocated parliamentary government and was skeptical of the extremes of majoritarianism. and the complex and restless nature of his liberalism has led to contrasting interpretations and admirers across the political spectrum.
Өмір
Токвиль ескі аристократиялық нормандық отбасынан шыққан. Ол 1793 жылы гильотинаға кесілген мемлекет қайраткері Малешербтің шөбересі болды. Оның ата-анасы, Герве Луи Франсуа Жан Бонавентур Клерль, Токвиль графы, король Луи XVI-ның Конституциялық гвардиясының офицері; және Луиза Мадлен Ле Пелетиер де Розанбо 1794 жылы Максимилиан Робеспьердің құлауына байланысты гильотинадан құтылды. Бурбон монархиясы қайта орнатылған кезде Токвильдің әкесі ақсүйектер қатарына кіріп, префект болды. Токвиль, 1830-1848 жылдардағы шілде монархиясын жек көріп, 1839 жылы саяси мансабын бастады. 1839 жылдан 1851 жылға дейін Манш департаменті (Валонь) үшін парламенттің төменгі палатасының депутаты болды. Ол орталық-солшыл топта отырып, құлдырауға қарсы көзқарасты қорғады, Луи Филипптің режимі жүргізген Алжирді отарлауын қолдағанда еркін сауданы жақтады. 1842 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1847 жылы ол «Жас солшылдар» (Jeune Gauche) партиясын құруға тырысты, ол жалақыны арттыру, прогрессивті салық және басқа да еңбек мәселелерін жақтады, социалистердің ықпалын әлсірету мақсатында. Токвиль 1842 жылы Манш департаментінің кеңесшісі болып сайланды және 1849-1852 жылдар аралығында департамент кеңесінің президенті болды; ол Екінші империяға адалдық серт беруден бас тартқандықтан отставкаға кетті. Бір мәлімет бойынша, Токвильдің саяси жағдайы сол кезде қиын болды, өйткені ол оң және сол қанаттардың күмән күдігіне іріккен еді және Франциядан кетуге себеп іздеп жүрген.
Tocqueville came from an old aristocratic Norman family. He was the great grandson of the statesman Malesherbes, who was guillotined in 1793. His parents, Hervé Louis François Jean Bonaventure Clérel, Count of Tocqueville, an officer of the Constitutional Guard of King Louis XVI; and Louise Madeleine Le Peletier de Rosanbo narrowly escaped the guillotine due to the fall of Maximilien Robespierre in 1794. Under the Bourbon Restoration, Tocqueville's father became a noble peer and prefect. Tocqueville, who despised the July Monarchy (1830–1848), began his political career in 1839. From 1839 to 1851, he served as member of the lower house of parliament for the Manche department (Valognes). He sat on the centre left, defended abolitionist views and upheld free trade while supporting the colonisation of Algeria carried on by Louis Philippe's regime. In 1842, he was elected as a member of the American Philosophical Society. In 1847, he sought to found a Young Left (Jeune Gauche) party which would advocate wage increases, a progressive tax, and other labor concerns in order to undermine the appeal of the socialists. Tocqueville was also elected general counsellor of Manche in 1842 and became the president of the department's general council between 1849 and 1852; he resigned as he refused to pledge allegiance to the Second Empire. According to one account, Tocqueville's political position became untenable during this time in the sense that he was mistrusted by both the left and right and was looking for an excuse to leave France.
Саяхат
1831 жылы Токвиль шілделік монархиядан АҚШ-тағы түрмелер мен жаза орындарын тексеруге міндеттелді және өмір бойы досы Густав де Бомонтпен бірге сонда сапарлады. Ол кейбір түрмелерді де аралады, бірақ АҚШ-та кеңінен саяхаттап, көргендері мен ойлары туралы мол жазбалар жасады. Бомонт олардың саяхаты туралы «Джексон Америкасы: Мари немесе АҚШ-тағы құлдық» (1835) атты еңбек жазды. Осы сапар барысында Токвиль 1831 жылдың тамыз айының ортасынан қыркүйек айының басына дейін Төменгі Канададағы Монреаль мен Квебек қалаларына қосымша сапар жасады. Солтүстік Америкадан өзге, Токвиль Англияға сапар жасап, «Жұртшылықтың жағдайы туралы естелік» атты еңбегін жариялады. 1841 және 1846 жылдары ол француз колониясы Алжирге барды. Оның алғашқы сапарлары «Алжир туралы еңбек» атты еңбегіне әсер етті, онда ол батыс мәдениетіне сіңісуді баса көрсеткен француз отарлау моделін сынап, француз үкіметі әртүрлі халықтарды араластырмайтын, жанама басқару түрін қабылдауын ұсынды. Ол тіпті еуропалық отаршылар мен арабтар арасындағы ынтымақтастық түрі ретінде растық сегрегацияны, әр этникалық топ үшін екі түрлі заң жүйесін енгізуді ашық түрде қолдады (1881 жылғы дінге негізделген түпкілікті кодекс қабылданудан жарты ғасыр бұрын). 1835 жылы Токвиль Ирландия арқылы сапар шекті. Оның байқаулары Ұлы ашаршылыққа дейінгі (1845–1849) Ирландияның жағдайын көрсететін ең жақсы суреттердің бірі болып табылады. Ол католиктердің орта таптың өсіп келе жатқанын және көптеген католик шаруалардың өмір сүрген қиын жағдайларын баяндады. Токвиль аристократиялық билікке қарсылығын және ирландтық дінтастастарына деген құрметін білдірді. 1848 жылғы француз төңкерісінде шілделік монархия құлағаннан кейін Токвиль 1848 жылғы Конституциялық жиналыстың мүшесі болып сайланды, онда ол Екінші Республиканың жаңа Конституциясын әзірлеуге жауапты комиссияның мүшесі болды (1848–1851). Ол екі палаталы жүйе мен жалпыға бірдей сайлау құқығы арқылы Республика Президентін сайлауды қорғады. Ауылдық жерлер Париждің жұмысшы халықтарынан гөрі консервативті деп есептелгендіктен, ол жалпыға бірдей сайлау құқығын Париждің революциялық рухына қарсы тұру құралы ретінде қарастырды. Екінші Республика кезінде Токвиль социалистерге қарсы «Тәртіп партиясының» жағында болды. 1848 жылғы ақпан көтерілісінен кейін бірнеше күн өткен соң, ол «Демократиялық және әлеуметтік республика» үшін үгіттеген социалистер бастаған париждік жұмысшылар мен аристократия мен ауылдық халықты қамтитын консерваторлар арасындағы қақтығыс болмайтынын болжады. Бұл әлеуметтік шиеленістер 1848 жылғы маусым күндері көтерілісінде жарылды. Генерал Кавиньяк басшылығымен көтерілістің басылуын Токвиль қолдады, ол Кавиньяк жариялаған қоршау жағдайын «заңдастыруды» және конституциялық тәртіпті тоқтатуға бағытталған басқа да шараларды жақтады.
In 1831, Tocqueville obtained from the July Monarchy a mission to examine prisons and penitentiaries in the United States and proceeded there with his lifelong friend Gustave de Beaumont. While he did visit some prisons, Tocqueville traveled widely in the United States and took extensive notes on his observations and reflections. Beaumont also wrote an account of their travels in Jacksonian America: Marie or Slavery in the United States (1835). During this trip, Tocqueville made a side trip to Montreal and Quebec City in Lower Canada from mid August to early September 1831. Apart from North America, Tocqueville also made an observational tour of England, producing Memoir on Pauperism. In 1841 and 1846, he traveled to the French colony of Algeria. His first travel inspired his Travail sur l'Algérie, in which he criticized the French model of colonisation which emphasized assimilation to Western culture, advocating that the French government instead adopt a form of indirect rule, which avoided mixing different populations together. He went as far as openly advocating racial segregation as a form of consociationalism between European colonists and Arabs through the implementation of two different legislative systems for each ethnic group (a half century before implementation of the 1881 Indigenous code based on religion). In 1835 Tocqueville journeyed through Ireland. His observations provide one of the best pictures of the state of Ireland before the Great Famine (1845–1849). They chronicle the growing Catholic middle class and the appalling conditions in which most Catholic tenant farmers lived. Tocqueville made clear both his opposition to aristocratic power and his affinity for his Irish co religionists. After the fall of the July Monarchy in the French Revolution of 1848, Tocqueville was elected a member of the Constituent Assembly of 1848, where he became a member of the commission charged with the drafting of the new Constitution of the Second Republic (1848–1851). He defended bicameralism and the election of the President of the Republic by universal suffrage. As the countryside was thought to be more conservative than the labouring population of Paris, he conceived of universal suffrage as a means to counteract the revolutionary spirit of Paris. During the Second Republic, Tocqueville sided with the Party of Order against the socialists. A few days after the February 1848 insurrection, he anticipated that a violent clash between the Parisian workers' population led by socialists agitating in favour of a "Democratic and Social Republic" and the conservatives, which included the aristocracy and the rural population, would be inescapable. Indeed, these social tensions eventually exploded in the June Days Uprising of 1848. Led by General Cavaignac, the suppression of the uprising was supported by Tocqueville, who advocated the "regularization" of the state of siege declared by Cavaignac and other measures promoting suspension of the constitutional order.
Сыртқы істер министрі
Кавиньяк пен Порт партиясының жақтасы Токвиль 1849 жылдың 3 маусымынан 31 қазанына дейін Одилон Барроның үкіметіне Сыртқы істер министрі ретінде шақыруды қабылдады. 1849 жылдың маусым айындағы қиын-қыстау күндері ол Ішкі істер министрі Жюль Арман Дюфореге астанадағы төтенше жағдай режимін қайта орнатуды өтінді және наразылық білдірушілерді қамауға рұқсат берді. 1848 жылдың ақпан айынан бері саяси бостандықтарды шектеуді қолдаған Токвиль 1849 жылдың маусым айындағы оқиғалардан кейін қабылданған екі заңды мақұлдады, олар клубтар мен баспасөз бостандығын шектеді. Саяси бостандықтарды шектеуге белсенді қолдау көрсетуі «Америка демократиясындағы» бостандықтарды қорғауына қайшы келеді. Токвильдің пікірінше, ол тәртіпті «серьезді саясатты жүргізу үшін міндетті шарт» ретінде қолдады. Ол француз саяси өміріне тұрақтылық әкеліп, революциялық өзгерістердің үнемі болатын сілкінісіне кедерес келтірмей, еркіндіктің қалыпты дамуына мүмкіндік беруді үміттенеді. Токвильдің бұл бейнесіне қарсы биограф Джозеф Эпштейн былай деп қорытындылады: «Токвиль өзін узурпатор және деспот санайтын адамға қызмет етуге ешқашан көнбеді. Ол өзінің өмірінің он үш жылын оған шын жүректен сенген саяси бостандық үшін күреске арнады [ ]. Ол қалған күндерін де осы күресте өткізер еді, бірақ енді кітапханалардан, архивтерден және жеке кабинетінен жүргізер еді». Ол дінді теңдік пен жеке тұлғаның еркімен үйлесімді деп санады, бірақ дін саясаттан бөлінгенде ғана күшті болатынын сезінді. Токвиль еркіндіктің жақтасы болды. «Мен бостандыққа, заңға және құқықтарға құштармын», - деп жазды ол. «Мен революциялық партияның да, консервативті партияның да мүшесі емеспін. [ ] Бостандық – менің ең басты құмарлығым». Ол «Англоамерикандықтардың әлеуметтік жағдайының саяси салдары» туралы былай деп жазды: «Бірақ адам жүрегінде әлсіздерді күштілердің деңгейіне түсіруге ұмтылатын, теңдікке деген бұзылған құштарлық та бар, бұл адамдарды бостандықтағы теңсіздікке қарағанда құлдықтағы теңдікті артық көруге мәжбүр етеді». Бұл сөздер француз мәтінінің бұрынғы аудармаларының нәтижесінде құлдыққа қатысты дәйексөз ретінде жиі қате түсіндіріледі. Артур Голдхаммердің 2004 жылғы соңғы аудармасы мағынаны жоғарыда айтылғандай береді. Интернетте «Америкалықтар теңдікке соншалықты ғашық, олар еркіндікте тең емес, құлдықта тең болуды жөн көреді» сияқты қате дәйексөздер көптеп кездеседі, бірақ мәтінде «Америкалықтар теңдікке ғашық болды» деген сөздер жоқ. Оның үкіметке қатысты көзқарасы оның еркіндікке сенуін және адамдардың басқалардың құқықтарын құрметтей отырып, еркін әрекет етуіне қажеттілігін көрсетеді. Орталықтандырылған үкімет туралы ол «оның алдын алуда ғана шеберлігі бар, іс-қимыл жасауда емес» деп жазды. Токвиль теңдік туралы былай деп жалғастырды: «Сонымен қатар, азаматтардың барлығы дерлік тең болғанда, оларға биліктің шабуылдарына қарсы тәуелсіздіктерін қорғау қиынға соғады. Олардың ешқайсысы да жеңіске жету үшін жеке күшті болмағандықтан, еркіндіктің жалғыз кепілі – әркімнің күш-жігерін біріктіруі. Бірақ мұндай бірігу әрқашан байқала бермейді». Токвиль кедейлерді байыруға ынталандыратын теңсіздікті атап өтті және отбасының екі буынының табысты болуы сирек екенін, ал мұрагерлік заңдар кедейлер мен байлар арасындағы тұрақты айналымға себеп болатынын, соның салдарынан бір ұрпақтан кейін кедейлер байып, байлар кедей болады деп атап өтті. Ол сол кездегі Франциядағы қорғау заңдарын мысалға келтірді, олар мүлікті бөліп алудан қорғап, байлықты сақтап, 1835 жылы АҚШ-та байлықтың айналымын сезінгендей, байлықтың өзгеруіне жол бермейді.
A supporter of Cavaignac and of the Party of Order, Tocqueville accepted an invitation to enter Odilon Barrot's government as Minister of Foreign Affairs from 3 June to 31 October 1849. During the troubled days of June 1849, he pleaded with Interior Minister Jules Armand Dufaure for the reestablishment of the state of siege in the capital and approved the arrest of demonstrators. Tocqueville, who since February 1848 had supported laws restricting political freedoms, approved the two laws voted immediately after the June 1849 days which restricted the liberty of clubs and freedom of the press. This active support in favor of laws restricting political freedoms stands in contrast of his defense of freedoms in Democracy in America. According to Tocqueville, he favored order as "the sine qua non for the conduct of serious politics. He [hoped] to bring the kind of stability to French political life that would permit the steady growth of liberty unimpeded by the regular rumblings of the earthquakes of revolutionary change″. Against this image of Tocqueville, biographer Joseph Epstein has concluded: "Tocqueville could never bring himself to serve a man he considered a usurper and despot. He fought as best he could for the political liberty in which he so ardently believed—had given it, in all, thirteen years of his life [ ]. He would spend the days remaining to him fighting the same fight, but conducting it now from libraries, archives, and his own desk". He saw religion as being compatible with both equality and individualism, but felt that religion would be strongest when separated from politics. Tocqueville was an ardent supporter of liberty. "I have a passionate love for liberty, law, and respect for rights", he wrote. "I am neither of the revolutionary party nor of the conservative. [ ] Liberty is my foremost passion". He wrote of "Political Consequences of the Social State of the Anglo Americans" by saying: "But one also finds in the human heart a depraved taste for equality, which impels the weak to want to bring the strong down to their level, and which reduces men to preferring equality in servitude to inequality in freedom". The above is often misquoted as a slavery quote because of previous translations of the French text. The most recent translation by Arthur Goldhammer in 2004 translates the meaning to be as stated above. Examples of misquoted sources are numerous on the internet such as "Americans are so enamored of equality that they would rather be equal in slavery than unequal in freedom", but the text does not contain the words "Americans were so enamored by equality" anywhere. His view on government reflects his belief in liberty and the need for individuals to be able to act freely while respecting others' rights. Of centralized government, he wrote that it "excels in preventing, not doing". Tocqueville continues to comment on equality by saying: "Furthermore, when citizens are all almost equal, it becomes difficult for them to defend their independence against the aggressions of power. As none of them is strong enough to fight alone with advantage, the only guarantee of liberty is for everyone to combine forces. But such a combination is not always in evidence". Tocqueville explicitly cites inequality as being incentive for the poor to become rich and notes that it is not often that two generations within a family maintain success and that it is inheritance laws that split and eventually break apart someone's estate that cause a constant cycle of churn between the poor and the rich, thereby over generations making the poor rich and the rich poor. He cites protective laws in France at the time that protected an estate from being split apart among heirs, thereby preserving wealth and preventing a churn of wealth such as was perceived by him in 1835 within the United States.
Азаматтық және саяси қоғам және жеке тұлға туралы
Токвильдің басты мақсаты саяси қоғамның жұмыс істеуін және саяси бірлестіктердің түрлі формаларын талдау болды, алайда ол азаматтық қоғам туралы да (саяси және азаматтық қоғам арасындағы қарым-қатынастарды қамти отырып) бірқатар ой-пікірлер келтірді. Токвиль үшін, Георг Вильгельм Фридрих Гегель мен Карл Маркс үшін де азаматтық қоғам – азаматтық кодекспен реттелетін жеке кәсіпкерлік және азаматтық істер саласы еді. Индивидуализмді сынға алған Токвиль, америкалықтардың қоғамдық және жеке мақсаттар үшін бірігіп жұмыс істеу арқылы өзімшілдікке қарсы тұра білетінін, осылайша саналы және белсенді саяси қоғамды, сондай-ақ мемлекеттің саяси және азаматтық заңдарына сәйкес жұмыс істейтін дамыған азаматтық қоғамды құра білетінін ойлады. Осы тұжырымын дәлелдеу үшін Швиндт мынадай цитаталар келтіреді: <blockquote>Өзімшілдік соқыр инстинкттен туындайды; жекешілдік бұрыс ойлаудан, жаман сезімдерден емес, туындайды. Ол зиялылықтың кемшіліктерінен де, жүректің қателіктерінен де бастау алады. Өзімшілдік кез келген ізгіліктің тұқымын құртып жібереді; жекешілдік бастапқыда тек қоғамдық ізгіліктің көзін ғана кептіреді. Бірақ уақыт өте келе ол басқаларын да шабуылға алып, жояды, соңында өзімшілдікпен бірігіп кетеді. Токвиль, егер деспотизм қазіргі демократияда бекініп қалса, ол рим императорларының немесе бұрынғы тирандардың қанаушылығынан гөрі әлдеқайда қауіпті болатынынан қаушады, себебі олар бір уақытта тек шағын топ адамдарға ғана зиян келтіре алатын еді. Токвиль, солтүстікте жеңіске жеткен және оңтүстікте кездесетін құндылықтар ескі әлемнің этикасы мен әлеуметтік құрылымын басып тастай бастағанын мәлімдеді. Заң шығарушы органдар тұңғыш балаға тиесілі құқық пен оның салдарынан арылды, нәтижесінде жер иеліктері кеңінен таратылды. Бұл жалпы аристократиялық үлгіге қайшы болды, онда әдетте ер адам болған үлкен бала ғана мүлікті мұраға алатын, бұл ірі меншіктерді ұрпақтан ұрпаққа сақтап қалуға мүмкіндік берді.</blockquote>
Tocqueville's main purpose was to analyze the functioning of political society and various forms of political associations, although he brought some reflections on civil society too (and relations between political and civil society). For Tocqueville, as for Georg Wilhelm Friedrich Hegel and Karl Marx, civil society was a sphere of private entrepreneurship and civilian affairs regulated by civil code. As a critic of individualism, Tocqueville thought that through associating for mutual purpose, both in public and private, Americans are able to overcome selfish desires, thus making both a self conscious and active political society and a vibrant civil society functioning according to political and civil laws of the state. To make his case, Schwindt provides citations such as the following: <blockquote>Egoism springs from a blind instinct; individualism from wrong headed thinking rather than from depraved feelings. It originates as much from defects of intelligence as from the mistakes of the heart. Egoism blights the seeds of every virtue; individualism at first dries up only the source of public virtue. In the longer term it attacks and destroys all the others and will finally merge with egoism. Tocqueville worried that if despotism were to take root in a modern democracy, it would be a much more dangerous version than the oppression under the Roman emperors or tyrants of the past who could only exert a pernicious influence on a small group of people at a time. Tocqueville asserted that the values that had triumphed in the North and were present in the South had begun to suffocate old world ethics and social arrangements. Legislatures abolished primogeniture and entails, resulting in more widely distributed land holdings. This was a contrast to the general aristocratic pattern in which only the eldest child, usually a man, inherited the estate, which had the effect of keeping large estates intact from generation to generation.
Көпшілік билік пен ортақ
Ескі әлем аристократиясын жоюдан өзге, қарапайым американдықтар да Токвильдің айтуынша, жоғары талант мен зиялылығы барларға мойынсұнудан бас тартты. Осылайша, осы табиғи элиталар саяси билікте көп үлес ала алмады. Қарапайым американдықтар тым көп билікке ие болды және қоғамдық пікірде тым үлкен дауысқа ие болғандықтан, зиялыларға мойынсұнуға құлық танытпады. Токвильдің пікірінше, мұндай мәдениет салыстырмалы түрде теңдікті қалыптастырды, бірақ дәл осы әдет-ғұрыптар мен көзқарастар орташалыққа ұмтылуға да ықпал етті. Шын ізгілікке және талантқа ие адамдардың таңдау мүмкіндігі шектеулі болды. Токвиль Вирджиния қоныстанушыларын Жаңа Англияны құрған орта тап пен діншіл пуританмен салыстырып, құлдықтың құлдыратушылық әсерін талдады: Вирджинияға жіберілгендер алтын іздеушілер, ресурстары мен мінез-құлқысы жоқ авантюристтер еді. Олардың толқулы және тынышсыз рухы жас колонияға қауіп төндірді. [ ] Кейін қолөнершілер мен шаруалар келді [,] [ ] Англиядағы төменгі топтардан ешқандай жағынан артық емес. Бұл жаңа қоныстардың негізін қалауда биік көзқарас немесе рухани түсінік болған жоқ. Колония құрылымы аяқталмай тұрғанда құлдық енгізілді. Бұл оңтүстіктің мінезіне, заңдарына және бүкіл болашағына зор әсер ететін маңызды фактор болды. Құлдық еңбектің абыройын түсіреді, қоғамға жалқаулықты, ал одан надандық пен мақтандылық, сән-салтанат пен кедейлікті әкеледі. Ол сананың күшін әлсіретеді және адамның белсенділігін баяулатады. Сол ағылшын негізінде солтүстікте өте ерекше ерекшеліктер қалыптасты. Токвиль африкалық халықтың Африкаға оралуы мәселені шеше алмайды деген қорытындыға келді, өйткені ол «Америка демократиясы» соңында былай деп жазады: Егер Либерия колониясы жыл сайын мыңдаған жаңа тұрғындарды қабылдай алса және негрлердің сол жерге тиімді түрде жіберілуіне жағдай жасалса; егер Одақ қоғамды жыл сайынғы субсидиялармен қамтамасыз етіп, негрлерді Африкаға мемлекеттік кемелермен тасымалдаса да, ол негрлердің табиғи өсімін тежеуге шамасы келмейді; және оның аумағында туғандар сияқты бір жылда көптеген адамдарды алып тастай алмағандықтан, мемлекеттерде күннен-күнге өсіп келе жатқан жамандықтың өсуін тоқтата алмайды. Негр нәсілі еуропалықтардың құштарлығы мен кемшіліктерінің нәтижесінде Америка құрлығының осы жағалауларынан ешқашан кетпейді; және ол өмір сүруді жалғастырғанша жаңа әлемнен жоғалмайды. АҚШ тұрғындары олардың қорқатын апаттарды кейінге қалдыра алады, бірақ олардың тиімді себебін қазір жоя алмайды. 1855 жылы Токвиль Мария Уэстон Чэпменнің «Азаттық қоңырауында» жариялаған «Құлдыққа қарсы куәлік» атты мәтінін жазды: Менің ойымша, мен, шетелдік, Құрама Штаттарға құлдықты жоюдың уақытын, шараларын немесе кімдердің атқаруын көрсетуім керек емес. Дегенмен, мен барлық жерде және оның барлық түрлерінде деспотизмнің табанды жауы ретінде, әлемдегі ең еркін халықтың қазіргі уақытта өркениетті және христиандық халықтардың арасында жеке құлдықты сақтап отырғанын көріп, қынжылдым және таң қалдым; осылайша, құлдық өзі жоғалып бара жатқан Еуропаның ең төменгі халықтарынан да. Американың ескі және адал досы ретінде, құлдықтың оның дамуын тежеп, оның даңқын түсіріп, қарсыластарына қару-жарақ беріп, оның қауіпсіздігі мен ұлылығының кепілі болып табылатын Одақтың болашақ жолын қауіпке ұшыратып, оған және оның барлық жауларына соққы беруге тиіс жерді көрсетуінен алаңдаймын. Мен де адам ретінде адамның адамды төмендетуін көріп, қайғыға батам. Мен заңның империяның барлық тұрғындарына тең азаматтық бостандық берген күнді көруді үміттенемін, сияқты Құдай барлық жердегі адамдарға ерік бостандығын ешқандай айырмашылықсыз сыйлайды. Француз колониализмі тарихшысы Оливье Ле Кур Грандемайсон Токвильдің (Жюль Мишелемен бірге) АҚШ-тың батысын колонизациялау және үндістерді қоныстандыру кезеңінде болған жағдайды сипаттау үшін «жою» терминін қолданудағы көрегендігін атап өтеді.
Beyond the eradication of old world aristocracy, ordinary Americans also refused to defer to those possessing, as Tocqueville put it, superior talent and intelligence and these natural elites could not enjoy much share in political power as a result. Ordinary Americans enjoyed too much power and claimed too great a voice in the public sphere to defer to intellectual superiors. This culture promoted a relatively pronounced equality, Tocqueville argued, but the same mores and opinions that ensured such equality also promoted mediocrity. Those who possessed true virtue and talent were left with limited choices. Tocqueville contrasted the settlers of Virginia with the middle class, religious Puritans who founded New England and analyzed the debasing influence of slavery: The men sent to Virginia were seekers of gold, adventurers without resources and without character, whose turbulent and restless spirit endangered the infant colony. [ ] Artisans and agriculturalists arrived afterwards[,] [ ] hardly in any respect above the level of the inferior classes in England. No lofty views, no spiritual conception presided over the foundation of these new settlements. The colony was scarcely established when slavery was introduced; this was the capital fact which was to exercise an immense influence on the character, the laws and the whole future of the South. Slavery [ ] dishonors labor; it introduces idleness into society, and with idleness, ignorance and pride, luxury and distress. It enervates the powers of the mind and benumbs the activity of man. On this same English foundation there developed in the North very different characteristics. Tocqueville concluded that return of the Black population to Africa could not resolve the problem as he writes at the end of Democracy in America: If the colony of Liberia were able to receive thousands of new inhabitants every year, and if the Negroes were in a state to be sent thither with advantage; if the Union were to supply the society with annual subsidies, and to transport the Negroes to Africa in government vessels, it would still be unable to counterpoise the natural increase of population among the blacks; and as it could not remove as many men in a year as are born upon its territory within that time, it could not prevent the growth of the evil which is daily increasing in the states. The Negro race will never leave those shores of the American continent to which it was brought by the passions and the vices of Europeans; and it will not disappear from the New World as long as it continues to exist. The inhabitants of the United States may retard the calamities which they apprehend, but they cannot now destroy their efficient cause. In 1855, Tocqueville wrote the following text published by Maria Weston Chapman in the Liberty Bell: Testimony against Slavery: I do not think it is for me, a foreigner, to indicate to the United States the time, the measures, or the men by whom Slavery shall be abolished. Still, as the persevering enemy of despotism everywhere, and under all its forms, I am pained and astonished by the fact that the freest people in the world is, at the present time, almost the only one among civilized and Christian nations which yet maintains personal servitude; and this while serfdom itself is about disappearing, where it has not already disappeared, from the most degraded nations of Europe. An old and sincere friend of America, I am uneasy at seeing Slavery retard her progress, tarnish her glory, furnish arms to her detractors, compromise the future career of the Union which is the guaranty of her safety and greatness, and point out beforehand to her, to all her enemies, the spot where they are to strike. As a man, too, I am moved at the spectacle of man's degradation by man, and I hope to see the day when the law will grant equal civil liberty to all the inhabitants of the same empire, as God accords the freedom of the will, without distinction, to the dwellers upon earth. French historian of colonialism Olivier Le Cour Grandmaison argues that Tocqueville (along with Jules Michelet) was ahead of his time in his use of the term "extermination" to describe what was happening during the colonization of Western United States and the Indian removal period.
Ассимиляция саясаты туралы
Токвильдің пікірінше, қара нәсілділерді ассимиляциялау дерлік мүмкін емес еді, және бұл солтүстік штаттарында осыдан-ақ көрініп тұрды. Токвиль болжағандай, Азамат соғысынан кейін және Қайта құру кезеңінде осы топтың формалды түрдегі бостандығы мен теңдігі, сондай-ақ сегрегациясы шындыққа айналды, ал қара нәсілділердің толыққанды интеграциясына дейінгі жол да қиын болды. Дегенмен, ассимиляция жергілікті американдықтар үшін ең жақсы шешім еді, ал олар ассимиляцияға тым мақтанды болғандықтан, олар сөзсіз жойылуға бет бұратындары айқын болды. Көші-қон Американың үнді саясатының тағы бір бөлігі болды. Екі топ та "демократиялық емес" деп есептелді, яғни демократиялық қоғамда өмір сүруге қажетті қасиеттерге, интеллектуалдық және басқа да талаптарға сай келмеді. Токвиль өзінің және болашақ дәуірлердің ассимиляция және сегрегация жөніндегі көптеген ойларын бөлісті, бірақ ол Артур де Гобиноның "Адам нәсілдерінің теңсіздігі" (1853–1855) атты еңбегіндегі теорияларына қарсы болды.
According to Tocqueville, assimilation of black people would be almost impossible and this was already being demonstrated in the Northern states. As Tocqueville predicted, formal freedom and equality and segregation would become this population's reality after the Civil War and during Reconstruction as would the bumpy road to true integration of black people. However, assimilation was the best solution for Native Americans, and since they were too proud to assimilate, they would inevitably become extinct. Displacement was another part of America's Indian policy. Both populations were "undemocratic", or without the qualities, intellectual and otherwise needed to live in a democracy. Tocqueville shared many views on assimilation and segregation of his and the coming epochs, but he opposed Arthur de Gobineau's theories as found in The Inequality of Human Races (1853–1855).
АҚШ пен Ресей болашақ әлемдік державалар ретінде
Америкадағы демократиясы туралы еңбегінде Токвиль АҚШ пен Ресейдің әлемдік екі маңызды күш ретінде үстемдік танытатынын болжады. Ол кітабында былай деп жазды: "Қазір әлемде екі ұлы ұлт бар, олар әртүрлі бағыттардан басталып, бірдей мақсатқа ұмтылуда: орыстар мен ағылшын-американдықтар. [ ] Әрқайсысы бір күні әлемнің жартысының тағдырын өз қолына ұстауға жаратылғандай көрінеді".
In his Democracy in America, Tocqueville also forecast the preeminence of the United States and Russia as the two main global powers. In his book, he stated: "There are now two great nations in the world, which starting from different points, seem to be advancing toward the same goal: the Russians and the Anglo Americans. [ ] Each seems called by some secret design of Providence one day to hold in its hands the destinies of half the world".
Азаматтық төрелік қызмет туралы
Токвиль американдық қазылар алқасы жүйесінің азаматтарды өзін-өзі басқаруға және заң үстемдігіне тәрбиелеуде ерекше маңызды екенін сенді. Ол азаматтық сот төрешілігі жүйесінің демократияның ең тиімді мысалы екенін, себебі ол азаматтарды әділет жүйесінің нағыз рухымен байланыстырады деп жиі айтқан. 1835 жылы жарық көрген «Америкадағы демократия» атты еңбегінде ол былай деп түсіндірді: «Қазылар алқасы, әсіресе азаматтық қазылар алқасы, барлық азаматтардың санасына судьялардың рухын жеткізуге қызмет етеді; ал бұл рух, онымен қатар қалыптасатын мінез-құлық, еркін институттарға ең дұрыс дайындық болып табылады. Ол әрбір азаматқа қоғамға деген міндеттерін сезінуге және үкіметте атқаратын рөлін түсінуге мүмкіндік береді». Токвиль қазылар алқасының қызметінің тек қоғамға ғана емес, сонымен қатар қазылардың азаматтық сапасын жақсартатынына сенді. Қазылар алқасы жүйесінің арқасында «олар заң үстемдігі туралы жақсы білді және мемлекетпен тығыз байланыста болды. Осылайша, қазылар алқасының дауларды шешуге қосқан үлесінен гөрі, қазылар алқасына қатысудың өзі қазыларға пайдалы әсер етті».
Tocqueville believed that the American jury system was particularly important in educating citizens in self government and rule of law. He often expressed how the civil jury system was one of the most effective showcases of democracy because it connected citizens with the true spirit of the justice system. In his 1835 treatise Democracy in America, he explained: "The jury, and more especially the civil jury, serves to communicate the spirit of the judges to the minds of all the citizens; and this spirit, with the habits which attend it, is the soundest preparation for free institutions. [ ] It invests each citizen with a kind of magistracy; it makes them all feel the duties which they are bound to discharge toward society; and the part which they take in the Government". Tocqueville believed that jury service not only benefited the society as a whole, but enhanced jurors' qualities as citizens. Because of the jury system, "they were better informed about the rule of law, and they were more closely connected to the state. Thus, quite independently of what the jury contributed to dispute resolution, participation on the jury had salutary effects on the jurors themselves".
Алжир туралы 1837 хат
Алексис де Токвильдің бірқатар хаттарында ол Францияның жағдайымен қатар сол кездегі Алжирдің географиясы мен қоғамын сипаттайды. «Қытай императоры Францияға қарулы күштердің басында келіп, біздің ең ірі қалаларымыз бен астанамызды басып алды делік. Ол барлық мемлекеттік тіркелгілерді оқуға рұқсат бермей тұрып өртеп жіберіп, мемлекеттік қызметкерлердің қызметтеріне араласпай, оларды жойып немесе таратып жібергеннен кейін, үкімет басшысынан бастап шаруа күзетшілеріне дейін, пэрлер, депутаттар және жалпы билеуші топтың барлық лауазым иелерін бірден алыс елге жер аударсын. Сіз бұл ұлы ханзада, оның күшті армиясына, бекіністеріне және қазынасына қарамастан, жаулап алған елді басқаруға көп ұзамай дайын емес екенін ойламайсыз ба? Оның жаңа поддандылары, мемлекеттік істерді жүргізген немесе жүргізе алатын барлық адамдардан айырылып, өздерін-өздері басқара алмайды, ал ол, антиподтан келген ол, елдің дінін, тілін, заңдарын, әдеттерін, әкімшілік салтын білмейді және оларды үйрете алатын барлық адамдарды жоюға тырысады, оны басқаруға қабілетсіз болады. Сондықтан Францияның жеңімпаз басып алған бөліктері оған бағынса, елдің қалған бөлігі тез арада үлкен анархияға ұшырайтынын болжау қиын емес».
In a series of letters penned by Alexis de Tocqueville, he describes the situation of France as well as the geography and society of Algeria at the time. “Suppose that the Emperor of China, landing in France at the head of an armed power, should make himself master of our largest cities and of our capital. That after having burned all the public registers before suffering to read them, and having destroyed or dispersed all of the civil service without inquiring into their various attributions, he should finally seize every functionary⸺from the head of the government to the campesino guards, the peers, the deputies, and in general the whole ruling class⸺and deport them all at once to some distant country. Do you not think that this great prince, in spite of his powerful army, his fortresses and his treasures, will soon find himself extremely unprepared in administering the conquered country; that his new subjects, deprived of all those who conducted or could conduct affairs of state, will be unable to govern themselves, while he, coming from the antipodes, knows neither the religion, nor the language, nor the laws, nor the habits, nor the administrative customs of the country, and who has taken care to remove all those who could have instructed him in them, will be in no state rule them. You will therefore have no difficulty in foreseeing that if the parts of France which are materially occupied by the victor obey him, the rest of the country will soon be given over to an immense anarchy.”
Францияның Алжирге жасаған шапқынына бастапқыда сын көзбен қараған Токвиль, сол кездегі геосаяси қажеттіліктер әскери күштерді кері қайтаруға мүмкіндік бермейтініне сенді, себебі екі фактор болды: біріншіден, халықаралық жағдайды және Францияның әлемдегі орнын түсінуі; екіншіден, француз қоғамындағы өзгерістер. Токвиль соғыс пен отарлаудың «ұлттық мақтанышты қайта жаңғыртуға» септігін тигізерін сендірді, орта таптардағы «әлеуметтік мінез-құлықтың біртіндеп жұмсаруымен» төндірілген қауіптің алдын алуға көмектеседі деп ойлады. Олардың «материалдық құштарлығы» бүкіл қоғамға таралып, «әлсіздік пен өзімшілдіктің үлгісін» көрсетті.
Despite being initially critical of the French invasion of Algeria, Toccqueville also believed that geopolitical necessities of the time would not allow for a withdrawal of military forces for two reasons: first, his understanding of the international situation and France's position in the world; and second, changes in French society. Tocqueville believed that war and colonization would "restore national pride; threatened", he believed, by "the gradual softening of social mores" in the middle classes. Their taste for "material pleasures" was spreading to the whole of society, giving it "an example of weakness and egotism".
1841 жылы Алжирді жаулап алу туралы баяндама
Токвиль 1841 жылғы Алжирді жаулап алу туралы эссесінде «басқыншылық» және «колонизация» деп аталатын екі бағдарламаны ұсынды.
Tocqueville expressed himself in an 1841 essay concerning the conquest of Algeria in which he called for a dual program of “domination” and “colonization.”
Генерал Бугеодың әдістерін жоғары бағалап, Токвиль «Африкадағы соғыс – ғылым. Оның ережелері баршаға мәлім, және оларды кез келген адам дерлік толық сеніммен сәтті қолдана алады. Маршал Бугео еліне жасаған ең үлкен қызметтерінің бірі – осы жаңа ғылымды тарату, жетілдіру және оны баршаға таныстыру болды». Шын мәнінде, оларға біздің моральдық қағидаларымызды, идеяларымызды, әдет-ғұрыптарымызды ұсыну әрекеті қауіпті де, пайдасыз болар еді. Біз оларды еуропалық өркениетімізге емес, өз өркениеттеріне қарай итеруіміз керек; олардан олар қалайтынын сұрауымыз керек, жек көретінін емес. Жеке меншік, өнеркәсіп, отырықшы өмір салты Мұхаммед дініне қайшы келмейді. Арабтар осы нәрселерді басқа жерлерде біледі немесе біліп отыр; олардың кейбіреулері тіпті Алжирде де оларды бағалайды және пайдаланады. Неге оларды көптеген адамдарға таныстырудан бас тартқанымыз жөн? Бұл әдіс кейбір жағдайларда сәтті қолданылған. Ислам ағартушылыққа толығымен қарсы емес, ол жиі өз құшағында белгілі бір ғылымдар мен өнерлерді қабылдады. Неге біз оларды өз империямыз астында гүлдендіруге тырыспауымыз керек? Жергілікті тұрғындарды біздің мектептерімізге мәжбүрлемейік, оларға өздерінің білім беру жүйесін жақсартуға, онда оқытатын адамдардың санын арттыруға, заңгерлер мен дін қызметкерлерін даярлауға көмектесейік, себебі мұсылман өркениеті оларсыз бізден кем емес. Мұндай екі деңгейлі жүйе 1870 жылғы Кремье декретімен және «Жергілікті тұрғындар кодексімен» толыққанды жүзеге асырылды, ол француз азаматтығын еуропалық қоныс аударушылар мен алжирлік яһудилерге берді, ал мұсылман алжирліктері «Кодекс де л’индиженат» кодексі бойынша басқарылатын болды. Дегенмен, Токвиль француз және араб халықтарының біртұтас халыққа айналуына үміттенді:
Applauding the methods of General Bugeaud, Tocqueville went so far to claim that "war in Africa is a science. Everyone is familiar with its rules and everyone can apply those rules with almost complete certainty of success. One of the greatest services that Field Marshal Bugeaud has rendered his country is to have spread, perfected and made everyone aware of this new science". Without doubt, it would be as dangerous as it would be useless to try to suggest to them our morals, our ideas, our customs. It is not in the direction of our European civilization that we must now push them, but in the direction of their own civilization; we must ask of them what they desire and not what they despise. Individual property, industry, sedentary living are not contrary to the religion of Mohammed. Arabs have known or know these things elsewhere; they are appreciated and enjoyed by some of them in Algeria itself. Why should we despair of making them familiar to the greatest number? It has already been attempted on some points with success. Islam is not absolutely impenetrable to the Enlightenment; it has often admitted in its bosom certain sciences or certain arts. Why should we not try to make these flourish under our empire? Let us not force the natives to come to our schools, but let us help them to raise theirs, to multiply those who teach there, to train the men of law and the men of religion, of whom the Muslim civilization cannot do without any more than us. Such a two tier arrangement would be fully realised with the 1870 Crémieux decree and the Indigenousness Code, which extended French citizenship to European settlers and Algerian Jews whereas Muslim Algerians would be governed under the Code de l'indigénat. However Tocqueville hoped for an eventual mixing of the French and Arab populations into a single body:
Француздар күн сайын Алжир тұрғындары туралы нақтырақ түсініктерге ие болып келеді. Олар тілдерін үйренеді, олардың әдет-ғұрыптарымен танысады, тіпті кейбіреулері оларға ерекше құлшыныспен қарастырады. Екінші жағынан, Алжирдегі жас араб ұрпағының барлығы біздің тілімізде сөйлейді және біздің әдет-ғұрыптарымыздың кейбіреулерін қабылдады. [ ] Сондықтан, уақыт екі тайпаны біріктіре алмайды деп ойлауға ешқандай себеп жоқ. Құдай оған кедергі келтірмейді, тек адамдардың қателіктері ғана оған бөгет болуы мүмкін.
Every day the French are developing clearer and more accurate notions about the inhabitants of Algeria. They learn their languages, become familiar with their customs, and one even sees some who show a kind of unthinking enthusiasm for them. On the other hand, the whole of the young Arab generation in Algiers speaks our language and has already taken on some of our customs. [ ] There is therefore no reason to believe that time cannot succeed in amalgamating the two races. God does not prevent it; only the faults of men could impede it.
1847 "Алжир туралы есеп"
1847 жылғы «Алжир туралы есебінде» Токвиль Еуропаның Американы отарлау кезінде жасаған қателіктерін қайталамауы керек екенін, әйтпесе қанды салдарлар болатынын мәлімдеді. Ол отандастарын ерекше ескертіп, егер алжир халқына қатысты қолданылатын тәсілдер өзгермесе, отарлау қан төгіліспен аяқталады деп ескертті. Токвиль Алжир туралы есебінде француз үкіметінің Алжирдің әртүрлі жергілікті тұрғындарына – әртүрлі араб тайпаларына, Атлас тауларында тұратын тәуелсіз кабилдерге және күшті саяси көшбасшы Абдел Кадерге – қалай қарым-қатынас жасауы сарбаздары мен қаржысының тағдырын анықтайтынын айтады. Соңғысы коммерциялық байлық әкелетін жер мен жолдарды иелену және қорғаудың маңыздылығын атап көрсетеді. Алжир жағдайында Токвиль Алжир портын және Гибралтар бұғазын бақылауды ерекше құнды деп санады, бірақ Алжирдің саяси істерін толығымен бақылауға тырысудың қажеті жоқ екенін айтты. Осылайша, автор коммерциялық құнды аймақтарды отарлау үшін саяси ықпал етудің белгілі бір нүктелеріне ғана үстемдік етуді қажет деп есептейді.
In his 1847 "Report on Algeria", Tocqueville declared that Europe should avoid making the same mistake they made with the European colonization of the Americas in order to avoid the bloody consequences. More particularly he reminds his countrymen of a solemn caution whereby he warns them that if the methods used towards the Algerian people remain unchanged, colonization will end in a blood bath. Tocqueville includes in his report on Algeria that the fate of their soldiers and finances depended on how the French government treats the various native populations of Algeria, including the various Arab tribes, independent Kabyles living in the Atlas Mountains and the powerful political leader Abd el Kader. The latter stresses the obtainment and protection of land and passageways that promise commercial wealth. In the case of Algeria, the Port of Algiers and the control over the Strait of Gibraltar were considered by Tocqueville to be particularly valuable whereas direct control of the political operations of the entirety of Algeria was not. Thus, the author stresses domination over only certain points of political influence as a means to colonization of commercially valuable areas.
Ескі режим және революция
1856 жылы Токвиль «Ескі тәртіп және революция» деген кітабын жариялады. Бұл кітап француз революциясынан бұрынғы француз қоғамын – «Ескі тәртіп» деп аталатын кезеңді – талдайды және революцияға әкелген күштерді зерттейді.
In 1856, Tocqueville published The Old Regime and the Revolution. The book analyzes French society before the French Revolution—the so called Ancien Régime—and investigates the forces that caused the Revolution.
Халық әдебиетіндегі сілтемелер
Токвильдің Гарвард университетінде болған кезінде тіпті интеллектуалдық элиталар арасында да кең таралған ойдың біртектілігін байқағаны туралы ойлары Тоби Янгтың "Достарды қалай жоғалтып, адамдарды қалай алыстатуға болады" атты естеліктерінің бірнеше тарауында келтірілген. Ол американдық тарих сабақтарында жиі цитаталанып, зерттеледі. Токвиль 2009 жылы жарық көрген австралиялық жазушы Питер Кэридің "Америкадағы тотықша мен Оливье" романына шабыт берді.
Tocqueville was quoted in several chapters of Toby Young's memoirs How to Lose Friends and Alienate People to explain his observation of widespread homogeneity of thought even amongst intellectual elites at Harvard University during his time spent there. He is frequently quoted and studied in American history classes. Tocqueville is the inspiration for Australian novelist Peter Carey in his 2009 novel Parrot and Olivier in America.