Кіріспе

Агустин де Жаурегуи и Альдекоа (17 мамыр 1708/1711 29 сәуір 1784) - Чилидің губернаторы (1772 80) және Перудің вице-королі (1780 84) болып қызмет еткен испандық саясаткер және сарбаз.

Ерте өмір

Жауреги Лекароз қаласында Матиас де Жауреги мен оның әйелі Хуана Мария де Альдекоаның ұлы болып дүниеге келді. 25 жасында ол 1740 жылы британдықтардың қоршауында Картахена-де-Индиада (қазіргі Колумбия) қызмет етті. Ол генерал-лейтенант дәрежесіне дейін көтерілді және Сантьяго орденінің рыцары болды. Чилидің губернаторы болып тағайындалғанға дейін Гондураста, Пуэрто-Рикода және Кубада қызмет етті. 1772 жылы Испанияда тұрып жатқан кезінде король Карл III-нің өкілеттігімен губернатор болып тағайындалды. Сол жылдың қазан айында ол ұлы Томаспен бірге Перуге аттанды. Оның Хаванада туып-өскен әйелі Испанияда қалды.

Чилидің губернаторы ретінде

Жаурегуи 1772 жылдың 6 наурызынан 1780 жылға дейін Чилидің губернаторы болды, ол осы уақыт ішінде бірқатар әкімшілік және үкіметтік реформаларды жариялады. Мысалы, ол 1775 жылы 29 сәуірде пошта қызметін құрды. Ол Чилидің алғашқы санағын бақылады, ол 1778 жылы 259,646 тұрғынын құрады. 1772 жылы маусымда ол қоғамдық тәртіпті сақтау үшін қатаң жарлық шығарды. Жеке адамдар қаруды жұрт алдында ұстауға рұқсат етілмеген; жануарларды ұрлағандар қамшымен жазаланған; белгіленген уақытта жабылмаған дүкен иелері айыппұл төлеген. Епископ Алдайдың келісімімен ол тек Санта-Ана мен Сан-Исидроның екі шіркеуінде баспана беру құқығын шектеді. Ол 1772 жылы салық жинау жүйесінің реформасын енгізді. Ол көптеген салықтар үшін шаруашылық жүйесін тоқтатты (кірістің пайызын үшінші тараптар жинады) және салықтарды тікелей Корольге төлеуді талап етті. Бұл бағдарламаға әдет-ғұрыптар да кіреді. Саудагерлер реформаларға қарсылық білдірді, бірақ Яурегуи оларды жүзеге асырды. Ол жергілікті басшылармен бірқатар ресми кездесулер өткізді. 1774 жылдың сәуірінде ол Сантьягода олардың елшілерімен кездесті, ал келесі желтоқсанда Тапихью парламентіне түрлі басшылармен кездесті. Олардың бірі - иезуиттер басқаратын жергілікті халықтар үшін мектеп құру туралы келісім жасалды. Бұл Сантьягода 1775 жылдың сәуірінде ашылған Сан-Пабло колледжі болды. Жауреги Сантьяго соборының құрылысын бастауға басшылық етті, оны өзі жалдаған итальяндық сәулетші Джоакчино Тоска басқарды. Собор 1775 жылы 8 желтоқсанда бағышталды. Сонымен қатар, Сан-Фелипе Университеті оның тұсында өсіп-өркендеді. Сот медицинасы академиясы құрылды және университетке қосылды. 1776 жылы Чилидің генерал-капитандығы Куйо провинциясын, оның ішінде Мендоса, Сан-Хуан және Сан-Луис қалаларын жоғалтты, себебі Рио-де-ла-Платаның вице-корольдігі құрылды. 1777 жылы Жаурегуи ауылдық бандиттерден қорғану және басқа да әскери іс-қимылдарға дайындық үшін отаршылдық жүйесін құрды, бірақ әр бөлім өз киімдері мен қаруларын қаржыландыруы керек болды. Екі ат әскері полкі құрылды, олардың құрамында 1400 адам болды, ал 800 адамнан тұратын жаңа жаяу әскер полкі құрылды. Кәсіби әскерде күштер Арауко мен Сантьягодағы шекара бойымен қайта бөлінді. Ол әскерлерге жақсырақ ақы төлеуді ұсынды, оны 1778 жылдың қаңтарында Карл III мақұлдады. 1778 жылы патшалық жарлықпен Испания мен Американың түрлі порттары арасында еркін сауда орнатылды. Олардың арасында Чилидегі Вальпараисо мен Консепсьон қалалары да бар еді. Бұйрық сонымен қатар Хорн түбегінен айналатын бағытты да бекітті. Бұл колония үшін маңызды пайда болды. Сондай-ақ 1778 жылы Сантьягода Colegio de San Carlos құрылды. Бұл иезуиттер қуылғанға дейін басқарып келген Конвикторио де Сан-Франциско Хавьердің орнын алды. 1778 жылдың мамыр айында Мапочо өзені суға толды.

Перудің вице-патриоты ретінде

1780 жылы Жаурегуи Перудің вице-королі болып тағайындалды. Оның келуіне арналған қабылдау (20 шілде) Перулік интеллектуал Хосе Бакиджаноның сәлемдесу сөзін қамтыды. Лимадағы оның келуіне арналған мерекелер аяқталмастан бұрын, оған Тупак Амару II (Хосе Габриэль Кондорканки) көтерілісімен күресуге тура келді. Тупак Амару 1572 жылы Вилькабамбаның соңғы инкасы (императоры) Вице-король Франсиско де Толедоның бұйрығымен бас соққан Тупак Амарудың тікелей ұрпағы болды. Тупак Амару II Тунгасука, Суримана және Пампамарканың кацигі болды және Куско аймағында мүлік, бизнес және беделге ие болды. Ол көтерілісті басқарған кезде 40 жаста еді, коррегидорлар мен саудагерлердің қорлық-зомбылығынан және Визитадор Хосе Антонио де Ареше реформаларынан (кеден, салықтар, алымдар) шаршады. Тупак Амару 1778 жылдан бері заговор ұйымдастырып келеді. Көтеріліс 1780 жылы 4 қарашада басталды. Сол күні ол Тинтаның коррегидорын, Антонио де Ариаганы тұтқындап, өлім жазасына кесіп тастады. Сол күні ол Тунгасукада мыңдаған ізбасарларына сөйлеп, мита (мәжбүрлі еңбек), ображе (мәжбүрлі еңбектің тағы бір түрі), қара құлдық, сату салығы мен коррегидорларды жою туралы мәлімдеді. 1781 жылы Хаурегуи Тупак Амаруды жеңе алды, ал бір ай ішінде ол тұтқындалып, сотталды. 1781 жылы 18 мамырда Тупак Амару, оның әйелі және басқа да басшылар жазаға тартылды. Тюпак Амарудың өзін төрт ат қиратып, оның бөлшектері болашақ көтерілісшілерге ескерту ретінде әр түрлі үнді қалаларында көпшілік алдында көрсетілді. 1781 - 1783 жылдар аралығында басқа көтерілісшілер қатыгездікпен азаптап, өлтірілді. Инка императорларының ұрпақтары репрессиядан аман қалған-жоғы белгісіз. Алайда, жергілікті халықтар арасында Жаурегуи сотты хабардар еткен еңбек алымдарының repartimiento және мита жүйелерін теріс пайдаланудан ризашылық сақталды. Сондай-ақ, Жорегуи патшаның қорғанысын, әскерін және пошта қызметін жақсартумен айналысты. 1784 жылы 6 сәуірде ол қызметінен кетіп, бірнеше күннен кейін Лимадағы апатта қайтыс болды.