Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түрік романы (1914-1970) Орхан Кемал (15 қыркүйек 1914 2 маусым 1970) - түрік романы Мехмет Решит Оугутчудың псевдонимі. Ол Түркиядағы кедейлердің өмірін суреттейтін реалистік романдарымен танымал.
Turkish novelist (1914–1970)
Orhan Kemal (15 September 1914 – 2 June 1970) is the pen name of Turkish novelist Mehmet Reşit Öğütçü. He is known for his realist novels that describe the life of the poor in Turkey.
Өмірбаян
Орхан Кемал 1914 жылы 15 қыркүйекте Адана штатының Джейхан қаласында дүниеге келген. Ол парламент мүшесі және министр болған Абдулкадир Кемали Бейдің және зияткерлік орта мектепті бітірген Азим Ханымның ұлы болды. Кемалдың әкесі Түркиядан Сирияға қашуға мәжбүр болды, себебі оның партиясы жақында болған көтеріліске қатысы бар деп күдікті болды. Кемал 1932 жылы Аданаға қайтып оралғанға дейін бір жыл бойы қасында болды. Кемал еңбекпен, тоқымашылықпен және мақта зауытында клерк болып жұмыс істеді. 1938 жылы әскери қызметте жүргенде саяси көзқарасы үшін 5 жылға бас бостандығынан айырылды. Олардың арасында "Максим Горький мен Назим Хикмет шығармаларын оқығаны", "шетелдік режимдер үшін үгіт-насихат жасағаны және көтеріліске шақырғаны" бар. Түрмеде Хикметпен бірге отырған ол өзінің әдеби ықпалын да көрсетті. Хикметпен кездескенше өлең жазып жүрді. Оның жігерлендіруімен ол әңгімелермен айналысты. 1943 жылы түрмеден босағаннан кейін Аданаға оралып, жұмысшы болып жұмыс істеді және өз жазбаларын жариялай бастады. Ол поэзия жазушы ретінде бастағанмен, көп ұзамай 1943 жылдан бастап Өрхан Кемал деген атпен әңгімелер жариялай бастады. 1943-1944 жылдары әдеби журналдың "Адымлар" журналына еңбек еткен. Үшінші баласының тууынан кейін Кемал отбасымен 1951 жылы Стамбулға көшіп келеді. Ол қайтадан жұмысшы болып, 1951 жылдан бастап туберкулезге қарсы қорда клерк болып жұмыс істейді. 1966 жылы "коммунистік пропагандалық ұяшықты құрған" деген айыппен қайтадан тұтқындалды, бірақ екі айдан кейін айыптау дәлелденбегендіктен босатылды. Орхан Кемал 1970 жылы 2 маусымда Болгария Жазушылар одағының шақыруымен Болгарияға барған кезінде 1970 жылы Софиядағы ауруханада бас сүйегі ішіндегі қан кетуден қайтыс болды. Ол Стамбулдағы Зинкирликуй қабіріне жерленген.
Orhan Kemal was born in Ceyhan, Adana, on 15 September 1914. He was the son of Abdülkadir Kemali Bey, who was a Member of Parliament and Minister, and Azime Hanım, who was an intellectual secondary school graduate. Kemal's father was obliged to flee Turkey for Syria, due to his party being suspected of involvement in a recent revolt, where Kemal remained with him for a year before returning to Adana in 1932. Kemal worked as a labourer, a weaver and as a clerk in a cotton mill. While doing his military service in 1938 his political opinions led to his being sentenced to a 5 year term of imprisonment. The charges included "reading the works of Maxim Gorky and Nazim Hikmet" and "propagandising for foreign regimes and encouraging revolt". While in prison in Bursa he was the cellmate of Hikmet, who was his major literary influence. He had been writing poems until he met Hikmet. With his encouragement, he switched to stories. After being released from prison in 1943 he returned to Adana, working as a labourer, and beginning to publish his writings. Although he started as a writer of poetry he soon began to publish stories, from 1943 under the adopted name Orhan Kemal. He was one of the contributors of the literary magazine Adımlar between 1943 and 1944. Following the birth of his third child (of four) Kemal moved his family to Istanbul in 1951 where he worked again as a labourer and then from 1951 as a clerk at the Tuberculosis Foundation, living with little money and all the time writing. He was arrested again in 1966 for "forming a communist propagandist cell" but was released two months later after the charges could not be substantiated. Orhan Kemal died on 2 June 1970, in a hospital in Sofia, due to intracranial hemorrhage, in 1970, while visiting Bulgaria upon the invitation of the Bulgarian Writers Union. He is interred in Zincirlikuyu Cemetery, Istanbul.
Шығармалары
Орхан Кемалдың әңгімелері мен романдары, әдетте, кедейлік пен жоқшылық жағдайында өздерінің қадір-қасиетін сақтауға тырысатын қарапайым жұмысшылардың өмірін бейнелейді. Оның алғашқы өлеңі "Едігунде" Рашит Кемал деген атпен басылып шықты (Дүбәрлар 25.04.1939). Назым Хикметпен кездескен Кемал "Орхан Рашит" (Ени Эдебият 1941) деген атпен жазды. Назым Хикметке таңғалған Кемал өлеңдерге қарағанда әңгімелерден көбірек көңіл аударды. Оның "Бір жыл шаңырағы" атты алғашқы әңгімесі 1941 жылы жарық көрді. 1942 жылы ол Юрюйеште әңгімелер мен өлеңдер жазғанда Орхан Кемал деген есімді қабылдады. 1944 жылы "Варлык" повесі арқылы танымал болды. Оның алғашқы әңгімелер жинағы "Экмек Кавгасы" және 1949 жылы жарық көрген "Баба Еви" романы жарық көрді. Алғашқы шығармаларында Кемалдың әлеуметтік құрылымы, жұмысшы-жұмыс беруші қатынастары және Түркияның өнеркәсіптік дамуындағы қарапайым адамдардың күнделікті күресі сипатталған Адананың иммигрант кварталдарындағы кейіпкерлер бейнеленген. Ол өзінің әңгімелерінің кейіпкерлері арқылы оптимистік көзқарас танытуға тырысты. Ол өзінің қарапайым баяндама стилін ешқашан өзгертпейді және осылайша түрік әңгімелер мен романдарының ең шебер есімдерінің бірі болды. Сондай-ақ, ол киносценарийлер мен драмалық шығармалар жазды. Оның романдары мен әңгімелері, соның ішінде Муртаза, Эскичи Дюканна драмаға айналдырылды. Оның 1940 жылдары түрмедегі өмір туралы пьесасы 72. "Көшік 72" екі рет көркем фильмге айналды, соңғы рет 2011 жылы, танымал актерлер Хюля Авшар мен Явуз Бинголдың қатысуымен. Ол сондай-ақ "Ханымның фермасы" (Hanimin Ciftligi) атты әңгімесін жазды, ол түрік опера тарихында үлкен жетістікке қол жеткізді.
Orhan Kemal's stories and novels generally depict the lives of ordinary working people trying to hold on to their dignity in conditions of poverty or deprivation. His first poem was published in Yedigün under the name of Raşit Kemal (Duvarlar 25.04.1939) Further poems written under the same pen name are Yedigün and Yeni Mecmua 1940. On meeting Nazım Hikmet, Kemal wrote under the name of "Orhan Raşit" (Yeni Edebiyat 1941) Impressed by Nazım Hikmet, Kemal concentrated on stories as opposed to poems. His first story, Bir Yılbaşı Macerası, was published in 1941. In 1942 he adopted the name Orhan Kemal when writing stories and poems in Yürüyüş. He found fame through stories in Varlık in 1944, his first collection of short stories Ekmek Kavgası, and first novel Baba Evi, was published in 1949. Early works depicted characters form the immigrant quarters of Adana where Kemal described the social structure, worker employer relationships and the daily struggles of ordinary people in industrialised Turkey. He aimed to present an optimistic view through the heroes of his stories. He never changed his simple expositional style and thus became one of the most skilful names of Turkish stories and novels. He also wrote film scripts and plays including İspinozlar and Kardeş Payı. Dramatisations have been made of his novels and stories including Murtaza, Eskici Dükkanı. His play about life in prison in the 1940s 72. Koğuş (Cell 72) has been made as a feature film twice, most recently in 2011, starring well known actors Hülya Avşar and Yavuz Bingöl. He also wrote a story named Hanimin Ciftligi (English, Lady's farm) which was a major success in Turkish history of soap operas.
Тану
Кемалға және оның шығармаларына арналған Орхан Кемал әдебиет мұражайы мен кітапханасы Стамбулдың Чихангир ауданы, Акарсу көшесі, 30 мекен-жайында орналасқан. Ол қайтыс болғаннан кейін 1972 жылдан бері беріліп келе жатқан Орхан Кемал атындағы әдеби сыйлық құрылды. 2014 жылы оның туғанына 100 жыл толды. 2015 жылдың 7 қаңтарында оның туған жері Аданадағы Çukurova муниципалитеті Мәдениет орталығы Орхан Кемал Мәдениет орталығы деп аталды.
The Orhan Kemal Literature Museum and library dedicated to Kemal and his work is to be found in the modest flat in which he lived at 30 Akarsu Caddesi, Cihangir, Istanbul. After his death a literary award was established in his name, the Orhan Kemal Novel Prize, given since 1972. His 100th birth anniversary was celebrated in 2014. On 7 January 2015, Çukurova Municipality Cultural Centre at his place of birth, Adana, was renamed the Orhan Kemal Cultural Centre.