Кіріспе
Құралдарды немесе химиялық заттарды қан ағынынан алудың медициналық әдісі Қан тамырларына кіру - бұл қан ағынына құралдарды немесе химиялық заттарды енгізудің немесе алудың жылдам, тікелей әдісі. Гемодиализде пациенттің қанын диализер арқылы сүзгілеу үшін тамыр арқылы алу қолданылады. Қанға қол жеткізу үшін үш негізгі әдіс қолданылады: ішекті катетер, артериовеноздық фистула (АВ) немесе синтетикалық трансплантация. Соңғы екеуінде диализ жүргізілген сайын трансплантат немесе фистуланы тесу үшін инелер қолданылады. Гемодиализден өтіп жатқан пациенттер үшін қан тамырларына қол жеткізудің түріне пациенттің бүйрек жетіспеушілігінің күтілетін уақыт кезеңі және оның қан тамырларының жағдайы сияқты факторлар әсер етеді. Пациенттерде бірнеше рет кіру болуы мүмкін, әдетте АВ фистула немесе трансплантат жетіліп, катетер әлі де қолданылып жатыр. Осы үш негізгі қан тамырларының пайда болуы үшін хирургиялық операция қажет.
Vascular access refers to a rapid, direct method of introducing or removing devices or chemicals from the bloodstream. In hemodialysis, vascular access is used to remove the patient's blood so that it can be filtered through the dialyzer. Three primary methods are used to gain access to the blood: an intravenous catheter, an arteriovenous fistula (AV) or a synthetic graft. In the latter two, needles are used to puncture the graft or fistula each time dialysis is performed. The type of vascular access created for patients on hemodialysis is influenced by factors such as the expected time course of a patient's kidney failure and the condition of his or her vasculature. Patients may have multiple accesses, usually because an AV fistula or graft is maturing and a catheter is still being used. The creation of all these three major types of vascular accesses requires surgery.
Катетер
Катетерлік кіру, кейде CVC (орталық веноздық катетер) деп аталады, ол үлкен венаға (әдетте, vena cava, ішкі жамбас венасы немесе жамбас венасы арқылы) енгізілген екі люменді (немесе кейде екі бөлек катетер) пластикалық катетерден тұрады. Алайда қан ағымы жақсы жұмыс істейтін фистула немесе трансплантатқа қарағанда әрқашан аз болады. Катетерлер әдетте екі жалпы түрге бөлінеді, олар туннельді және туннельсіз. Түнелді емес катетер қысқа мерзімді (шамамен 10 күнге дейін, бірақ көбінесе бір ғана диализ сеансы үшін) қолданылады және катетер тамырға кіретін жерінен теріден шығады. Катетерді туннель арқылы енгізу - бұл тамырдың ішке енген жерінен біраз қашықтықтағы шығу орнына дейін тері астына туннель арқылы салынатын ұзын катетер. Әдетте ол мойынның ішкі жамбас тамырларына орналастырылады, ал шығу орны әдетте кеуде қабырғасында болады. Туннель микроорганизмдердің енуіне кедергі жасайды, сондықтан туннельді катетерлер қысқа және орта мерзімді (бір аптадан бірнеше айға дейін) қол жеткізуге арналған, өйткені инфекция әлі де жиі кездесетін проблема. Инфекциядан басқа, веналық стеноз - катетермен қатынаста болатын тағы бір күрделі проблема. Катетер - бұл венадағы бөтен дене және көбінесе вена қабырғасындағы қабыну реакциясын тудырады. Бұл тамырдың кемуіне және тараюына әкеледі, көбінесе тұйықталу нүктесіне дейін. Бұл тамырдың суын ағызатын аймақта ауыр веноздық тығырыққа әкелуі мүмкін және сондай-ақ тамырды және оның суын ағызатын тамырларды кейіннен фистула немесе трансплант жасау үшін жарамсыз етеді. Гемодиализден ұзақ уақыт бойы айырылған науқастар бұл емге қол жеткізе алмай қалуы мүмкін, сондықтан бұл өлімге әкелетін проблемаға айналуы мүмкін. Катетерлік қолжетімділік әдетте жедел диализ үшін тез қолжетімділік үшін, бүйректің жедел зақымдануынан сауығып кетуі мүмкін деп саналатын науқастарға туннельдік қолжетімділік үшін және бүйректің жетіспеушілігі аяқтау сатысында болған, басқа жолмен қолжетімділікті күтіп тұрған немесе басқа жолмен қолжетімділік таба алмаған науқастарға қолданылады. Катетермен кіру жиі науқастар арасында танымал, өйткені диализ машинасына ілініп тұру үшін ине қажет емес. Алайда, жоғарыда атап өткен катеттерге қол жеткізудің қауіптілігі, мұндай қол жеткізуді ең қиын жағдайда ұзақ мерзімді шешім ретінде қарастыру керек дегенді білдіреді.
АВ фистуласы
AV (артериовенозды) фистулалар қол жеткізудің ең қолайлы әдісі болып танылады. Фистула жасау үшін қан тамырлары хирургы артерия мен венаны анастомоз арқылы біріктіреді. Бұл қан тамырларын айналып өтіп, қанды тез арада ағызады. Мұны саусағын пісіп-жетілген фистуланың үстіне қойып сезінуге болады. Бұл "күлкі" сезімі деп аталады және фистуланың үстінде ерекше "бұлжырауы" сезімін тудырады. Сондай-ақ, стетоскоп арқылы қанның фистула арқылы "шуылуы" дыбысын тыңдауға болады. Фистулалар әдетте басым емес қолда пайда болады және қолға ("суырғышы" фистуласы), қолдың алдыңғы жағына (әдетте радиоцефальдық фистула немесе Brescia Cimino фистуласы деп аталады, онда радиалдық артерия бас тамырларына анастомоз болады) немесе шынтаққа (әдетте брахиоцефальдық фистула, онда брахиалдық артерия бас тамырларына анастомоз болады) орналасады. Аз таралған болса да, фистулалар жамбас жағында да пайда болуы мүмкін, бірақ жарату процесі әртүрлі. Ауысқа орналастыру әдетте, анатомияға немесе қол / қолдарда бұрын құрылған фистулалардың сәтсіздіктеріне байланысты қол мен қолдағы опциялар қол жетімді болмаған кезде жасалады. Фистула жетілу үшін бірнеше апта, орташа есеппен 4 - 6 апта қажет. Емдеу кезінде венаға екі ине салынады, бірі қанды алу үшін, екіншісі қайтару үшін. Иіндердің бағыты қанның қалыпты ағысын ескереді. "Артериялық" ине "ағаштық" жерден қанды тартады, ал "вендік" ине қанды "ағаштыққа" қайтарады. Бұл реттілік диализ машинасы арқылы бірдей қанның ішінара қайта өңдеуіне жол бермейді, бұл емдеудің тиімділігін төмендетеді. АВ фистуласын қолданудың артықшылықтары - инфекциялардың төмендеуі, өйткені олардың пайда болуына жат заттар қатысы жоқ, қан ағынының жоғары болуы (бұл диализдің тиімді болуына әкеледі) және тромбоздың төмендеуі. Қиындықтар басқа әдістерге қарағанда аз. Егер фистуланың қан ағымы өте жоғары болса және аяқтың қалған бөлігін қамтамасыз ететін тамыр жүйесі нашар болса, онда ұрлау синдромы пайда болуы мүмкін, онда аяққа енген қан фистулаға тартылады және аяқтың капиллярына кірмей, жалпы айналымға қайтарылады. Бұл аяқ-қолдың суық аяқтарына, құсу ауруларына, ал егер ауыр болса, тіннің зақымдануына әкеледі. АВ фистуланың ұзақ мерзімді асқынуларының бірі аневризманың дамуы, тамыр қабырғасының бүгілуі болуы мүмкін, онда уақыт өте келе инелерді қайталап енгізу арқылы әлсірейді. Аневризманың пайда болу қаупін үлкен дәрежеде иіндік орындарын мұқият бүкіл фистулаға айналдырумен (" арқанды сатылау ") немесе " түйме тесігі " (тұрақты орын) әдісін қолдану арқылы азайтуға болады; түйме тесігі фистула қолданылған кезде қауіпсіз, бірақ артериялық веноздық трансплант инфекциясы немесе деградациясы қаупі бар.
АВ трансплантация
АВ (артериовеноздық) трансплантаттар артерия мен венаны қосу үшін жасанды соқпақ пайдаланылғанынан басқа, көптеген жағынан фистулаларға ұқсас. Көбінесе синтетикалық материалдан, көбінесе ПТФЕ-ден жасалады, бірақ кейде химиялық жолмен өңделген, малдан алынған стерильденген тамырлар қолданылады. Ауырудың тамыр жүйесі фистуланың пайда болуына жол бермейтін жағдайда трансплантаттар енгізіледі. Олар фистулаларға қарағанда тез жетіледі және пайда болғаннан кейін бірнеше аптадан кейін пайдалануға дайын болуы мүмкін (кейбір жаңа трансплантаттар тіпті ертерек қолданылуы мүмкін). Алайда, AV трансплантаттары, әсіресе, трансплантаттың тамырға тігілген жерінен төменгі жақта орналасқан венада тараю қаупі жоғары. Тарлау көбінесе тромбозға (тромбтың құюына) әкеледі. Олар бөтен зат болғандықтан, жұқтыру қаупі жоғары. Грапсты орналастыру үшін көптеген жерлер бар, өйткені трансплантация өте ұзақ жасалуы мүмкін. Осылайша жамбас немесе тіпті мойынға трансплантация (оңғақ трансплантация) орналастырылуы мүмкін.
Fistula First жобасы
АВ фистулалардың желдеткіш пен тіршілік ету мүмкіндігі веналық катетерлер мен трансплантаттарға қарағанда әлдеқайда жақсы. Олар пациенттің өмір сүру ұзақтығын жақсартады және трансплантация немесе веналық катетермен салыстырғанда асқынулар аз болады. Осы себепті Medicare & Medicaid (CMS) орталықтары диализ емделушілерде AV фистулаларын қолдануды арттыруды мақсат еткен "Фистула бірінші бастама" жобасын құрды. Бұл бастама көптеген табыстарға қол жеткізді, бірақ қарт адамдарға қатысты фистула әрқашан ең жақсы стратегия емес. Биоинженерлік қан тамырларын жасау бойынша зерттеулер жүргізілуде, бұл гемодиализдегі емделушілерге AV фистулаларын жасау үшін өте маңызды болуы мүмкін, өйткені олардың қан тамырлары жақсы емес. Бұл әдіс биологиялық ыдыста коллагенді және басқа да ақуыздарды өндіретін жасушаларды өсіруді, содан кейін оларды алып тастап, "қан тамырларын" тоңазытқышқа сақтауға болады.