Кіріспе

Әлеуметтік ғылымдар тарихы батыс философиясының ортақ қорларында пайда болды және әртүрлі алдын ала нұсқаларды бөлісті, бірақ 18 ғасырдың басында ғылымның позитивистік философиясымен әсіресе қасақана басталды. XX ғасырдың ортасынан бастап "әлеуметтік ғылым" термині тек социологияға ғана емес, қоғам мен мәдениетті талдап-тексеруші барлық пәндерге де қатысты болды; антропологиядан психологияға дейін медиа зерттеулерге дейін. Қоғамды стандартталған және объективті түрде, ғылыми ережелер мен әдістемемен зерттеуге болады деген идея салыстырмалы түрде жаңа. Конфуций сияқты философтар көптен бері әлеуметтік рөлдер сияқты тақырыптар бойынша теориялар жасаған, адам қоғамының ғылыми талдауы Ағарту дәуірінен және Заманауилық дискурстарынан интеллектуалдық үзіліске тән. Әлеуметтік ғылымдар сол кездегі моральдық философиядан шықты және өнеркәсіптік революция мен француз революциясы сияқты революция дәуірінің әсеріне ұшырады. XVIII ғасырдағы әлеуметтік ғылымдардың басталуы Дидроның үлкен энциклопедиясында, Руссо мен басқа да ізашарлардың мақалаларымен көрініс табады. ХХ ғасырдың басында ағартушылық философия әр түрлі салаларда сынға ұшырады. Ғылыми революция аяқталғаннан бері классикалық теорияларды қолданғаннан кейін әртүрлі салалар эксперименталды зерттеулерді математикалық зерттеулермен алмастырды және теориялық құрылымды құру үшін теңдеулерді зерттеді. Әлеуметтік ғылымдардың ішкі салаларының дамуы әдіснамада өте сандық болды. Керісінше, адамның мінез-құлқы мен оған әсер ететін әлеуметтік және экологиялық факторлар туралы ғылыми зерттеулердің салааралық және жан-жақты сипаты көптеген табиғи ғылымдарды әлеуметтік ғылымдар әдістемесінің кейбір аспектілеріне қызығушылық танытты. Шекараның бұзылуына медицинаның әлеуметтік зерттеулері, биомәдени антропология, нейропсихология, ғылымның тарихы мен социологиясы сияқты жаңадан пайда болып жатқан пәндер жатады. Адам әрекеті мен оның әсері мен салдарын зерттеуде сандық және сапалық әдістердің қолданылуы жиілеуде. XX ғасырдың бірінші жартысында статистика қолданбалы математиканың еркін бағыты болды. Статистикалық әдістер сенімді түрде қолданылды. Қазіргі уақытта қандай әдістеме ұсынылатын "үлкен теорияны" әртүрлі орта ауқымды теориялармен байланыстыратын күш пен жетілдіруге ие бола алатыны туралы консенсусқа қарай аз қозғалыс жалғасуда. Бұл теориялар едәуір табысты, үлкен, өсіп келе жатқан деректер банктері үшін пайдалы құрылымдарды қамтамасыз етуді жалғастыруда. Қауымдастыққа қараңыз.

Ежелгі дәуір

Платонның "Республика" - саяси философия мен әділ өмір туралы ықпалды трактат. Аристотель өзінің "Саясаты" және "Афиналықтардың конституциясы" сияқты әлеуметтік ұйым туралы бірнеше еңбектерін жариялады.

Соғыс аралық кезең

Теодор Портер "Статистикалық ойлаудың өрлеуі" атты еңбегінде синтетикалық әлеуметтік ғылымды ұсынуға ұмтылу - бұл басқару мен жаңалықтарды біріктіру мәселесі, сондықтан әлеуметтік ғылымның өрлеуі теориялық тазалық сияқты прагматикалық қажеттіліктермен де белгіленді деп дәлелдеді. Бұған мысал ретінде ақыл-ой коэффициенті немесе IQ ұғымының пайда болуы. IQ арқылы не өлшенетыны нақты белгісіз, бірақ бұл өлшем әр түрлі іс-әрекеттерде табыстылықты болжауымен пайдалы. Индустриализмнің өрлеуі әлеуметтік, экономикалық және саяси проблемалардың тізбесін, әсіресе олардың саяси экономикасындағы сұраныс пен ұсынысты басқаруда, әскери және даму мақсатындағы ресурстарды басқаруда, жеке тұлғаларды символикалық ойлау мен индустрияландырудың әсерін басқаруда проблемаларды оқыту үшін жаппай білім беру жүйесін құруда. 1914-1918 жылдардағы "Ұлы соғыс" деп аталатын, қазір Бірінші дүниежүзілік соғыс деп аталатын "эмоционалды" және "рационалды емес" шешімдерге негізделген "Ұлы соғыс" деген түсініктің мағынасыздығы шешім қабылдаудың "ғылыми" және оңай басқаруға болатын түріне бірден серпін берді. Қарапайым сөзбен айтқанда, жаңа көпұлттық кәсіпорындарды басқару үшін жеке және мемлекеттік, көбірек дерек қажет болды. Деректердің көп болуы шешім қабылдауға қажетті ақпаратқа дейін жеткізудің құралын қажет етті. Сандар мен кестелер ұзақ мәтіндерге қарағанда тез әрі тиімдірек аударылады. Керісінше, адамның мінез-құлқына және оған әсер ететін әлеуметтік және экологиялық факторларға қатысты ғылыми зерттеулердің салааралық және жан-жақты сипаты көптеген күрделі ғылымдарды әлеуметтік ғылымдар әдістемесіне тәуелді етті. Шекараны бұраудың мысалдары медицинаның әлеуметтік зерттеулері, нейропсихология, биомәдени антропология, ғылымның тарихы мен социологиясы сияқты жаңадан пайда болатын пәндерді қамтиды. Адам әрекеті мен оның әсері мен салдарын зерттеуде сандық және сапалық әдістердің қолданылуы жиілеуде. 1930 жылдары шешім қабылдауды басқарудың бұл жаңа моделі АҚШ-тағы Жаңа келісіммен, ал Еуропада өнеркәсіптік өндіріс пен үкіметтік істерді басқару қажеттілігінің артуымен нығая түсті. Әлеуметтік зерттеулер жөніндегі жаңа мектеп, Халықаралық әлеуметтік тарих институты және беделді университеттердегі "әлеуметтік зерттеулер" кафедралары сияқты институттар адамның өзара іс-қимылын өлшеуге қабілетті және осы негізде шешім қабылдау үшін модельдер шығаратын адамдарға деген сұраныстың артуын қамтамасыз ету үшін жасалды. Бұл прагматикалық қажеттілікпен қатар математикалық өрнектің айқынлығы мен қарапайымдылығы дәстүрлі аргументке негізделген тұтас ойлау мен логиканың жүйелі қателіктерін болдырмайды деген сенім болды. Бұл үрдіс, модернизм деп аталатын үлкен қозғалыстың бір бөлігі, әлеуметтік ғылымдардың кеңеюіне риторикалық шеберлік берді.

Қазіргі заманғы даму

Ұсынылған "үлкен теорияны" әртүрлі орта ауқымды теориялармен байланыстыратын қандай әдістеменің күші мен жетілдірілуі туралы консенсусқа қарай аз қозғалыс жалғасуда, олар едәуір табыстылықпен, жаппай, өсіп келе жатқан деректер банктері үшін пайдалы шеңберлерді қамтамасыз етуді жалғастыруда (консилиентті қараңыз).