Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Португалия математикалық қоғамы (Португалия: Sociedade Portuguesa de Matemática, SPM) - Португалияның математикалық қоғамы. 1940 жылы 12 желтоқсанда Лиссабонда құрылған. Оның мақсаты - Португалияда білім беруді дамыту, математикалық зерттеулерді тарату және насихаттау. Португалия математикалық қоғамы Portugaliæ Mathematica, Boletim SPM, Gazeta de Matemática журналдарын шығарады және бірнеше кітап жариялады. Оның қызметіне конгресстер, конференциялар, ғылыми кездесулер және мұғалімдерді даярлау курстарын ұйымдастыру жатады. SPM Португалияның математикалық олимпиадасын ұйымдастырады.
The Portuguese Mathematical Society (Portuguese: Sociedade Portuguesa de Matemática, SPM) is the mathematical society of Portugal, and was founded in Lisbon on December 12, 1940. Its objectives are the development of education and the dissemination and promotion of mathematical research in Portugal. The Portuguese Mathematical Society publishes the journals Portugaliæ Mathematica, Boletim SPM, Gazeta de Matemática, and has published several books. Its activities include the organization of congresses, conferences, scientific meetings, and training courses for teachers. The SPM organizes the Portuguese Mathematical Olympiad.
Тарих
1930 және 1940 жылдары математиктер Бенто де Гесус Караса, Руй Луис Гомес, Альфредо Перейра Гомес, Антонио Анисето Монтейро және Уго Рибейро сияқты математикалық зерттеулерге Португалияда жаңа өмір берді. Олар бірнеше жобаларды, соның ішінде ғылыми журналды Portugaliæ Mathematica (1937), Лиссабондағы математикалық семинарды (1938), Экономикаға қолданылатын математикалық зерттеулер орталығын (1938), Gazeta de Matemática журналын (1939) және Лиссабон мен Опорттағы математикалық зерттеулер орталығын (1940 және 1942 жж.) табысты түрде алға тартты. Осыған байланысты 1940 жылы 12 желтоқсанда Португалия математикалық қоғамы (ПМҚ) құрылды. Директорлар кеңесінің алғашқы мүшелері: Педро Хосе да Кунья (Президент), Виктор Хьюго Дуарте Лемос (Президент-орынбасары), Антонио Анисето Монтейро (Женелiк хатшы), Мануэль Залуар Нуньес (Қазынашы), Мария Пилар Баптиста Рибейро және Аугусто Са да Коста (бірінші және екінші хатшылар). Рю Луис Гомес пен Бенто де Иса Карага да Қоғамның дамуында басты рөл атқарды, ол басынан бері мүшелерінің едәуір санын жинады. Алайда, қоғам құрылғаннан бері Португалияда ХХ ғасырда орын алған саяси оқиғаларға байланысты көптеген қиындықтарға тап болды. Диктаторлық режим 1974 жылғы төңкерістен кейін ғана, яғни 1977 жылдың 10 қазанында, оның құрылуына 40 жыл толғанда ғана заңды түрде тіркеуге рұқсат бермеді. Режим кезінде математиктер мен ғалымдар қуғынға ұшырады, ал 1945 жылы Антонио Анисето Монтейро елден кетуге мәжбүр болды. 1946 және 1947 жылдары үкімет университеттерге қарсы шабуыл жасады, Бенто де Гесус Караса, Руй Луис Гомес, Залуар Нунес, Уго Рибейро, Альфредо Перейра Гомес және басқалардың мансабын жалғастыруына кедергі келтірді. Математика орталықтары мүлдем жойылып, SPM құрған математикалық клубтар заңсыз деп танылып, тыйым салынды. Португалиялық математикалық қоғамға өзінің әдеттегі кездесулерін өткізуге тыйым салынды, өйткені көптеген адамдардың жиналуы саяси билікті қаламады. Сонымен қатар, басқа комиссияны сайлауға тыйым салынды. ПИДЕ саяси полициясының қысымымен SPM-нің көптеген құрылтайшы мүшелері жер аударылды және Қоғамның қызметі төмендеді. Кейбір журналдар сақталған болса да, мысалы, Portugaliæ Mathematica, Zaluar Nunes күш-жігерінің арқасында және Gazeta de Matemática, Gaspar Teixeira арқасында Португалиядағы математика тұншығу кезеңіне енді. Осы мүмкін емес жағдайларға қарамастан, Португалия математикалық қоғамы толық жойылудан құтылуға қол жеткізді, бірақ ол ешқандай мәнді түрде жұмыс істей алмады. Тек 1974 жылғы 25 сәуірдегі революциядан кейін ғана SPM толықтай жұмыс істей бастады және өзінің негізін қалаушылар қойған мақсаттарға қол жеткізді: математикалық білімді және математиканың сапасын арттыру және португалдық математикалық зерттеулерді тарату. Portugaliae Mathematica 1939 жылдан бастап жарық көрді және Қоғам жұмыс істей алмаған жылдар бойы жариялануды жалғастырды. Алайда, қоғам қайтадан өркендеп, журналдың бақылауын өз қолына алды. Қоғам кездесулер мен конференцияларды ұйымдастыруды өз міндетіне алды және 1980 жылы олимпиадалық жарыстарды ұйымдастыра бастады. 1989 жылы Португалия алғаш рет Халықаралық математикалық олимпиадаға қатысты.
The 1930s and 1940s mathematicians such as Bento de Jesus Caraça, Ruy Luís Gomes, Alfredo Pereira Gomes, António Aniceto Monteiro and Hugo Ribeiro, among others, gave a new life to mathematics research in Portugal. They successfully promoted several projects, including the scientific journal Portugaliæ Mathematica (1937), the Mathematical Seminar in Lisbon (1938), the Center of Mathematical Studies Applied to Economics (1938), the magazine Gazeta de Matemática (1939) and the Mathematical Studies Center in Lisbon and Oporto (1940 and 1942, respectively). It was in this context that on 12 December 1940, the Portuguese Mathematical Society (SPM) was founded. The first board of directors was constituted by Pedro José da Cunha (President), Victor Hugo Duarte Lemos (Vice President), António Aniceto Monteiro (General Secretary), Manuel Zaluar Nunes (Treasurer), Maria Pilar Baptista Ribeiro and Augusto Sá da Costa (1st and 2nd Secretaries). Ruy Luís Gomes and Bento de Jesus Caraga were also key pieces in the development of the Society, which has gathered a considerable number of members from the beginning. But since its creation the Society has faced many difficulties due to the political events occurred during the 20th century in Portugal. The dictatorial regime didn't allow the registration of SPM, which was legalized only after the revolution of 1974, in October 10 of 1977 almost 40 years after its foundation. During the regime mathematicians and scientists in general have been persecuted, and in 1945 António Aniceto Monteiro was forced to leave the country. In 1946 and 1947 the government has unleashed an offensive against the Universities, preventing Bento de Jesus Caraça, Ruy Luís Gomes, Zaluar Nunes, Hugo Ribeiro, Alfredo Pereira Gomes, among others, from pursuing their careers. The Mathematics centers were virtually extinct and the Mathematics Clubs, created by SPM, were declared illegal and banned. The Portuguese Mathematical Society was prevented from holding its normal meetings because gatherings of many people displeased the political authorities. Moreover, it was forbidden to elect another committee. Pressured by PIDE the political police many founding members of SPM departed into exile and the Society activity declined. Although some magazines have remained such as Portugaliæ Mathematica, thanks to Zaluar Nunes efforts, and Gazeta de Matemática, thanks to Gaspar Teixeira Mathematics in Portugal entered a numbness period. Despite these almost impossible circumstances the Portuguese Mathematical Society did manage to avoid total extinction, although it could not function in any meaningful way. Only after the revolution of April 25, 1974, SPM was able to fully work and achieve the objectives set by its founders: to promote mathematical knowledge and the quality of mathematics teaching and to disseminate the Portuguese mathematical research. Portugaliae Mathematica had been published since 1939 and continued to be published through the years when the Society could not function. However, with the Society flourishing again, it took over control of the journal. The Society took on its role of organising meetings and conferences and began to organize Olympiad competitions in 1980. In 1989, Portugal participated in the International Mathematics Olympiad competition for the first time.