Кіріспе

Прото-индоевропалықтардың шығу тегі туралы теориясы Анатолиялық гипотеза, сондай-ақ Анатолия теориясы немесе тұрақтанған фермер теориясы деп те аталады, оны алғаш рет 1987 жылы британдық археолог Колин Ренфрю әзірледі. Бұл Курган гипотезасының немесе академиялық жағынан көбірек қолдау тапқан дала теориясының басты бәсекелесі.

Бейес талдау

2003 жылы Расселл Грей мен Квентин Аткинсонның "2,449 лексикалық элементтері бар 87 тіл" туралы жариялаған зерттеулері "бастапқы Үнді-Еуропалық айырмашылықтың" 7800 жылдан 9800 жылға дейінгі жас аралығын тапты, бұл Анадолу гипотезасына сәйкес келеді. Индоевропалықтардың әртүрлі сөздерінің болуы немесе болмауы туралы бағалау үшін стохастикалық модельдерді қолдану арқылы Индоевропалықтардың шығу тегі шамамен 8500 жыл бұрын басталған, алғашқы бөліну Хетт тілінің қалғандарынан (Индо-Хетт гипотезасы) болып табылады. 2006 жылы газет авторлары өздерінің сыншыларына жауап берді. 2011 жылы авторлар мен С. Гринхилл екі түрлі деректер жиынтығы да олардың теориясына сәйкес келетінін анықтады. Райдер мен Николстың (2011) талдауы Анатолиялық гипотезаға қолдау тапты: Біздің негізгі нәтижесіміз - қазіргі заманға дейін 8400 жыл бұрын 95% ең жоғары артқы тығыздық аралығымен қазіргі заманға дейін 71009800 жыл бұрын ортақтасқан прото-индоевропалықтардың жасы үшін біркелкі артқы таралу. Буккарт және басқалар. (2012), оның ішінде Грей мен Аткинсон, инфекциялық аурулардың кеңістіктегі диффузиясын модельдеуден алынған әдістерді қолдана отырып, компьютерлік филогеографиялық зерттеу жүргізді; түзетулер мен түзетулерге қарамастан, Анадолу гипотезасын қатты қолдағанын көрсетті. Колин Ренфрю бұл зерттеуге қатысты: "Ақыры біз нақты кеңістіктік суретті алдық" деп мәлімдеді. Лингвист Эндрю Гарретт, Буккарт және басқалар туралы пікір білдірді. (2012), "Құрғақ гипотезасын әлі де берік қолдап отырған қате тұжырымға әкелетін негізгі деректерде бейтараптық бар және елемейтін берік дәлелдер бар" деп мәлімдеді. "Байес анализі археологиялық хронологияда кеңінен қолданыла бастады. Алайда, оның лингвистикалық доисторияға қолданылуы, әсіресе Үнді-еуропалық шығу тегі мәселесі бойынша, даулы болып шықты. Тіл таралуын тарихқа дейінгі дәуірге дейін картаға түсірудің қызығы өте зор, бірақ қиындықтармен де шектеліп келеді. Соңғы зерттеулердің осы шолуы айтарлықтай күрделі байзиандық филогенетикалық модельдердің әлеуетін көрсетеді, сонымен қатар алаңдаушылық тудыратын салаларды және оларды шешу үшін модельдерді жетілдірудің жолдарын анықтайды. Осы қалған шектеулерге қарамастан, Үнді-Еуропалық жағдайда Байес филогенетикасының нәтижелері далалық шығу тегі емес, анатолиялық шығу тегі туралы дәлелді нығайтады". Чанг және басқалар. (2015) сонымен қатар лексикостатистикалық (және кейбір глоттохронологиялық) зерттеулер жүргізді, олар Грей мен Аткинсонның нәтижелерімен салыстырғанда басқа нәтижелер берді. Зерттеулер Керген гипотезасын қолдады.

Кездесу

Piggot (1983) PIE-де соңғы неолиттегі археологиялық жазбаларда алғаш рет пайда болған технологияларға арналған сөздер бар екенін айтады, кейбір жағдайларда ерте қола дәуірімен шектеседі, кейбіреулері PIE-дің ең көне қабаттарына жатады. Лексиконда ауыл шаруашылығына (7500 ж. б. з. б.), мал шаруашылығына (6500 ж. б. з. б.), металлургияға (5500 ж. б.), араға (4500 ж. б. з. б.), алтынға (4500 ж. б.), үйренілген жылқыларға (40003500 ж. б. з. б.) және дөңгелекті көліктерге (40003400 ж. б.) қатысты сөздер бар. Жылқы өсірудің бастауы Шредный стог мәдениетінен басталған деп есептеледі. Дөңгелекті көліктер қазіргі Польша, Беларусь және Украинаның кейбір аймақтарында орналасқан Фуннелбикерлер мәдениетінен пайда болған деп есептеледі. Mallory and Adams (2006) пікірінше, лингвистикалық талдаудан Proto Indo European лексикасына егін шаруашылығының ерте таралуынан кейінгі Екіншілік өнімдер революциясына байланысты өнертабыстар мен тәжірибелер үшін сөздер кіретін көрінеді. Лексикалық мәдени даталау бойынша, Proto Indo European 4000 BC-ден ерте болуы мүмкін емес. Энтони мен Ринге (2015) сәйкес Анатолиялық гипотезаға қарсылық білдіретін басты нәрсе - бұл ертерек датаны қажет етеді. Көптеген бағалаулар 4500 және 2500 жылдар аралығында Proto Indo European, ең ықтимал күні шамамен 3700 жыл. Тіпті Анадолу тармағының бөлініп кетуінен кейін де, ПИЭ-нің 2500 ж.т.б. өткені күмәнді, өйткені прото-индо-иран тілі әдетте б.з.б. Екінші жағынан, ертедегі ПИЭ 4500 жылға дейінгі уақытқа жатады деп айтуға болмайды, өйткені қайта құрылған сөздік қоры ерте қола дәуірімен шектесетін неолит кезеңінің соңғы кезеңінің мәдениетін қатты көрсетеді.

Тіл білімі

Көптеген үнді-еуропа тілдерінде білік деген мағынадағы ұқсас сөздер бар: латын тіліне қарай: axis, литва тіліне қарай: ašis, орыс тіліне қарай: os', санскрит тіліне қарай: ákṣa. (Кейбір тілдерде осыған ұқсас түбір қоян асты сөзін білдіреді: еск. ағылшын тілінде eaxl, латын тілінде axilla, санскрит тілінде kaksa.) Олардың барлығы PIE h2es түбірінен туындайды. Қайта құрылған PIE yeu g түбірінен ескі жоғарғы неміс joh, juh, хетт iukan, латын iugum, грек ζυγόν, zygón және санскрит yugá(m) пайда болады, олардың барлығы мойынтұрық дегенді білдіреді. Дөңгелек және арба / араба / күйме сөздері екі жалпы нысанның біреуін алады, олар екі PIE тамырымен байланысты деп есептеледі: "айнала қозғалу" деген тамыр kwel - бұл көне исланд тілінде hvél (дөңгелек), көне шіркеу славян тілінде kolo (дөңгелек, шеңбер), литва тілінде kãkla (мұрын), κύκλος, kýklos (дөңгелек, шеңбер) грек тілінде, пали және санскрит тілдерінде cakka /cakra (дөңгелек), ал тохария тілінде kukäl (арба, күйме) болып табылады. Рет ((h) түпнұсқасы ескі жоғарғы неміс тілінде rad (тәлкек), латын тілінде rota (тәлкек), литва тілінде rãtas (тәлкек) және санскрит тілінде ratha (вагон, күйме) болады. Үйге үйретілген өсімдіктердің іздері Леванттан теңіз арқылы келген алғашқы жорықты көрсетеді. Анадолия арқылы жер үстіндегі жолдың Оңтүстік-Шығыс Еуропаға ауыл шаруашылығын таратуда маңызы зор.

Генетика

Барселона автономиялық университетінің генетикалық зерттеуі (2015) Гимбутастың Курган гипотезасын Ренфрюдің Анатолия гипотезасына қарағанда артық көреді, бірақ "ПИЭ-нің нақты шығу тегін көрсетпейді, сонымен қатар Курган көші-қонының Еуропаның әртүрлі бөліктеріне әсерін анықтай алмайды". Лазаридис және басқалар. (2016) ата-бабаларымыздың Солтүстік үндістерінің шығу тегі туралы: "Оған қарамастан, біз Анатолия, материктік Еуропа және Леванттан Батыс Еуразия халықтарының көздерін қабылдамауымыз осы аймақтар Оңтүстік Азиядағы Үндіеуропалық (немесе басқа) тілдердің көзі болғандығын азайтады". Алайда, Lazaridis және басқалар. бұрын индоевропалық тілдердің "егер дала түпкілікті көзі болып табылады" дегенге сенімді емес екенін мойындады және одан да көп дерек қажет деп санайды. Археолог Кристиан Кристиансен тілдік зерттеулер мен ежелгі ДНК зерттеулерінің дәлелдерінің бірігуі Анатолия гипотезасын "ең көп жағдайда жалған" деп санайды. Тілші Альвин Клоекхорст жақында жүргізілген ежелгі ДНК зерттеулерінің даладан Еуропа мен Азия аймақтарына жаппай көшіп келгенін растағаны "бұл енді ешкім дәстүрлі Индоевропалықтардың Анатолиялық гипотезасын шын мәнінде қолдай алмайды" дегенді білдіреді.