Кіріспе
Прото-индоевропалықтардың шығу тегі туралы теориясы Анатолиялық гипотеза, сондай-ақ Анатолия теориясы немесе тұрақтанған фермер теориясы деп те аталады, оны алғаш рет 1987 жылы британдық археолог Колин Ренфрю әзірледі. Бұл Курган гипотезасының немесе академиялық жағынан көбірек қолдау тапқан дала теориясының басты бәсекелесі.
The Anatolian hypothesis, also known as the Anatolian theory or the sedentary farmer theory, first developed by British archaeologist Colin Renfrew in 1987, proposes that the dispersal of Proto Indo Europeans originated in Neolithic Anatolia. It is the main competitor to the Kurgan hypothesis, or steppe theory, which enjoys more academic favor.
Бейес талдау
2003 жылы Расселл Грей мен Квентин Аткинсонның "2,449 лексикалық элементтері бар 87 тіл" туралы жариялаған зерттеулері "бастапқы Үнді-Еуропалық айырмашылықтың" 7800 жылдан 9800 жылға дейінгі жас аралығын тапты, бұл Анадолу гипотезасына сәйкес келеді. Индоевропалықтардың әртүрлі сөздерінің болуы немесе болмауы туралы бағалау үшін стохастикалық модельдерді қолдану арқылы Индоевропалықтардың шығу тегі шамамен 8500 жыл бұрын басталған, алғашқы бөліну Хетт тілінің қалғандарынан (Индо-Хетт гипотезасы) болып табылады. 2006 жылы газет авторлары өздерінің сыншыларына жауап берді. 2011 жылы авторлар мен С. Гринхилл екі түрлі деректер жиынтығы да олардың теориясына сәйкес келетінін анықтады. Райдер мен Николстың (2011) талдауы Анатолиялық гипотезаға қолдау тапты: Біздің негізгі нәтижесіміз - қазіргі заманға дейін 8400 жыл бұрын 95% ең жоғары артқы тығыздық аралығымен қазіргі заманға дейін 71009800 жыл бұрын ортақтасқан прото-индоевропалықтардың жасы үшін біркелкі артқы таралу. Буккарт және басқалар. (2012), оның ішінде Грей мен Аткинсон, инфекциялық аурулардың кеңістіктегі диффузиясын модельдеуден алынған әдістерді қолдана отырып, компьютерлік филогеографиялық зерттеу жүргізді; түзетулер мен түзетулерге қарамастан, Анадолу гипотезасын қатты қолдағанын көрсетті. Колин Ренфрю бұл зерттеуге қатысты: "Ақыры біз нақты кеңістіктік суретті алдық" деп мәлімдеді. Лингвист Эндрю Гарретт, Буккарт және басқалар туралы пікір білдірді. (2012), "Құрғақ гипотезасын әлі де берік қолдап отырған қате тұжырымға әкелетін негізгі деректерде бейтараптық бар және елемейтін берік дәлелдер бар" деп мәлімдеді. "Байес анализі археологиялық хронологияда кеңінен қолданыла бастады. Алайда, оның лингвистикалық доисторияға қолданылуы, әсіресе Үнді-еуропалық шығу тегі мәселесі бойынша, даулы болып шықты. Тіл таралуын тарихқа дейінгі дәуірге дейін картаға түсірудің қызығы өте зор, бірақ қиындықтармен де шектеліп келеді. Соңғы зерттеулердің осы шолуы айтарлықтай күрделі байзиандық филогенетикалық модельдердің әлеуетін көрсетеді, сонымен қатар алаңдаушылық тудыратын салаларды және оларды шешу үшін модельдерді жетілдірудің жолдарын анықтайды. Осы қалған шектеулерге қарамастан, Үнді-Еуропалық жағдайда Байес филогенетикасының нәтижелері далалық шығу тегі емес, анатолиялық шығу тегі туралы дәлелді нығайтады". Чанг және басқалар. (2015) сонымен қатар лексикостатистикалық (және кейбір глоттохронологиялық) зерттеулер жүргізді, олар Грей мен Аткинсонның нәтижелерімен салыстырғанда басқа нәтижелер берді. Зерттеулер Керген гипотезасын қолдады.
Our main result is a unimodal posterior distribution for the age of Proto Indo European centred at 8400 years before Present with 95% highest posterior density interval equal to 7100–9800 years before Present. Bouckaert et al. (2012), including Gray and Atkinson, conducted a computerized phylogeographic study, using methods drawn from the modeling of the spatial diffusion of infectious diseases; it also showed strong support for the Anatolian hypothesis despite having undergone corrections and revisions. Colin Renfrew commented on this study, stating that "[f]inally we have a clear spatial picture." The linguist Andrew Garrett, commenting on Bouckaert et al. (2012), stated, "There is bias in the underlying data that leads to an erroneous conclusion, and strong evidence that is ignored which still strongly supports the Kurgan hypothesis." "Bayesian analysis has come to be widely used in archaeological chronologies Its application to linguistic prehistory, however, has proved controversial, in particular on the issue of Indo European origins. Dating and mapping language distributions back into prehistory has an inevitable fascination, but has remained fraught with difficulty. This review of recent studies highlights the potential of increasingly sophisticated Bayesian phylogenetic models, while also identifying areas of concern, and ways in which the models might be refined to address them. Notwithstanding these remaining limitations, in the Indo European case the results from Bayesian phylogenetics continue to reinforce the argument for an Anatolian rather than a Steppe origin." Chang et al. (2015) also conducted a lexicostatistical (and some glottochronological) study, which produced results different from the results produced by Gray and Atkinson. The study instead supported the Kurgan hypothesis.
Кездесу
Piggot (1983) PIE-де соңғы неолиттегі археологиялық жазбаларда алғаш рет пайда болған технологияларға арналған сөздер бар екенін айтады, кейбір жағдайларда ерте қола дәуірімен шектеседі, кейбіреулері PIE-дің ең көне қабаттарына жатады. Лексиконда ауыл шаруашылығына (7500 ж. б. з. б.), мал шаруашылығына (6500 ж. б. з. б.), металлургияға (5500 ж. б.), араға (4500 ж. б. з. б.), алтынға (4500 ж. б.), үйренілген жылқыларға (40003500 ж. б. з. б.) және дөңгелекті көліктерге (40003400 ж. б.) қатысты сөздер бар. Жылқы өсірудің бастауы Шредный стог мәдениетінен басталған деп есептеледі. Дөңгелекті көліктер қазіргі Польша, Беларусь және Украинаның кейбір аймақтарында орналасқан Фуннелбикерлер мәдениетінен пайда болған деп есептеледі. Mallory and Adams (2006) пікірінше, лингвистикалық талдаудан Proto Indo European лексикасына егін шаруашылығының ерте таралуынан кейінгі Екіншілік өнімдер революциясына байланысты өнертабыстар мен тәжірибелер үшін сөздер кіретін көрінеді. Лексикалық мәдени даталау бойынша, Proto Indo European 4000 BC-ден ерте болуы мүмкін емес. Энтони мен Ринге (2015) сәйкес Анатолиялық гипотезаға қарсылық білдіретін басты нәрсе - бұл ертерек датаны қажет етеді. Көптеген бағалаулар 4500 және 2500 жылдар аралығында Proto Indo European, ең ықтимал күні шамамен 3700 жыл. Тіпті Анадолу тармағының бөлініп кетуінен кейін де, ПИЭ-нің 2500 ж.т.б. өткені күмәнді, өйткені прото-индо-иран тілі әдетте б.з.б. Екінші жағынан, ертедегі ПИЭ 4500 жылға дейінгі уақытқа жатады деп айтуға болмайды, өйткені қайта құрылған сөздік қоры ерте қола дәуірімен шектесетін неолит кезеңінің соңғы кезеңінің мәдениетін қатты көрсетеді.
Тіл білімі
Көптеген үнді-еуропа тілдерінде білік деген мағынадағы ұқсас сөздер бар: латын тіліне қарай: axis, литва тіліне қарай: ašis, орыс тіліне қарай: os', санскрит тіліне қарай: ákṣa. (Кейбір тілдерде осыған ұқсас түбір қоян асты сөзін білдіреді: еск. ағылшын тілінде eaxl, латын тілінде axilla, санскрит тілінде kaksa.) Олардың барлығы PIE h2es түбірінен туындайды. Қайта құрылған PIE yeu g түбірінен ескі жоғарғы неміс joh, juh, хетт iukan, латын iugum, грек ζυγόν, zygón және санскрит yugá(m) пайда болады, олардың барлығы мойынтұрық дегенді білдіреді. Дөңгелек және арба / араба / күйме сөздері екі жалпы нысанның біреуін алады, олар екі PIE тамырымен байланысты деп есептеледі: "айнала қозғалу" деген тамыр kwel - бұл көне исланд тілінде hvél (дөңгелек), көне шіркеу славян тілінде kolo (дөңгелек, шеңбер), литва тілінде kãkla (мұрын), κύκλος, kýklos (дөңгелек, шеңбер) грек тілінде, пали және санскрит тілдерінде cakka /cakra (дөңгелек), ал тохария тілінде kukäl (арба, күйме) болып табылады. Рет ((h) түпнұсқасы ескі жоғарғы неміс тілінде rad (тәлкек), латын тілінде rota (тәлкек), литва тілінде rãtas (тәлкек) және санскрит тілінде ratha (вагон, күйме) болады. Үйге үйретілген өсімдіктердің іздері Леванттан теңіз арқылы келген алғашқы жорықты көрсетеді. Анадолия арқылы жер үстіндегі жолдың Оңтүстік-Шығыс Еуропаға ауыл шаруашылығын таратуда маңызы зор.
Генетика
Барселона автономиялық университетінің генетикалық зерттеуі (2015) Гимбутастың Курган гипотезасын Ренфрюдің Анатолия гипотезасына қарағанда артық көреді, бірақ "ПИЭ-нің нақты шығу тегін көрсетпейді, сонымен қатар Курган көші-қонының Еуропаның әртүрлі бөліктеріне әсерін анықтай алмайды". Лазаридис және басқалар. (2016) ата-бабаларымыздың Солтүстік үндістерінің шығу тегі туралы: "Оған қарамастан, біз Анатолия, материктік Еуропа және Леванттан Батыс Еуразия халықтарының көздерін қабылдамауымыз осы аймақтар Оңтүстік Азиядағы Үндіеуропалық (немесе басқа) тілдердің көзі болғандығын азайтады". Алайда, Lazaridis және басқалар. бұрын индоевропалық тілдердің "егер дала түпкілікті көзі болып табылады" дегенге сенімді емес екенін мойындады және одан да көп дерек қажет деп санайды. Археолог Кристиан Кристиансен тілдік зерттеулер мен ежелгі ДНК зерттеулерінің дәлелдерінің бірігуі Анатолия гипотезасын "ең көп жағдайда жалған" деп санайды. Тілші Альвин Клоекхорст жақында жүргізілген ежелгі ДНК зерттеулерінің даладан Еуропа мен Азия аймақтарына жаппай көшіп келгенін растағаны "бұл енді ешкім дәстүрлі Индоевропалықтардың Анатолиялық гипотезасын шын мәнінде қолдай алмайды" дегенді білдіреді.
"Nonetheless, the fact that we can reject West Eurasian population sources from Anatolia, mainland Europe, and the Levant diminishes the likelihood that these areas were sources of Indo European (or other) languages in South Asia." However, Lazaridis et al. previously admitted being unsure "if the steppe is the ultimate source" of the Indo European languages and believe that more data is needed. Archaeologist Kristian Kristiansen argues that the combination of recent linguistic research and evidence from ancient DNA studies has 'largely falsified' the Anatolian hypothesis. Linguist Alwin Kloekhorst has stated that the confirmation by recent ancient DNA studies of massive migrations from the steppe to areas of Europe and Asia means that "no one can seriously uphold the Anatolian hypothesis for Classical Proto Indo European anymore."