Кіріспе

Чех таулар тізбегі Hrubý Jeseník (кейде ағылшын тілінде High Ash Mountains деп аталады; Altvatergebirge немесе Hohes Gesenke, Jesionik Wysoki) - Чехияның таулар тізбегі және геоморфологиялық мезорегионы. Ол елдің шығысында Оломоуц және Моравия Силезия аймақтарында орналасқан. Бұл Чехиядағы екінші ең биік тау.

Этимология

Ең ықтимал теорияға сәйкес, атау "жапан" сөзінен, яғни "көк" сөзінен шыққан. Есенник (немесе Jesenný potok) - бұл алдымен өрөөндегі күл орманынан ағатын өзеннің атауы. Атауы германиялық тілге айналдырылып, Гесенке (яғни 'тақтай') болып, аңғарда құрылған (бірақ кейіннен жоғалған) шағын қаланың атауы ретінде қолданылды, содан кейін ол алдымен аңғарға, содан кейін бүкіл тау жотасына көшірілді. Кейіннен атау Чехияның Есеньк деген атауына қайта өзгертілді. Есеньки (Есеньктің көпше түрі) - Hrubý Jeseník (сөзбе-сөз "қатаң Есеньк") және Nízký Jeseník (яғни "төмен Есеньк") тау жоталарын қамтитын аумақтың жиынтық атауы.

Геоморфология

Hrubý Jeseník - Шығыс Судет аймағының мезорегионы, ол Богемия массивіне кіретін Судет аймағының бөлігі. Бұл Чехиядағы екінші ең биік тау. Бұл аймақта кемінде 1000 м биіктіктегі 56 шың бар, олар бүкіл аумаққа бірдей таралған. Ол оңтүстік-шығыста Низкий Есеник, солтүстік-шығыста Златогорская жотасымен, солтүстік-батыста Алтын таулармен және оңтүстік-батыста Ханушовице жотасымен шектеседі. Hrubý Jeseník бұдан әрі Keprník таулары, Medvědí таулары және Praděd таулары деп аталатын микроөңірлерге бөлінеді.

География

Аумақтың пішіні шамамен дөңгелек. Hrubý Jeseník ауданы және орташа биіктігі - 74,5 км. Тауларда бірнеше өзендер мен өзендер бастау алады. Олардың ең маңыздылары - Десна және Опава өзенінің бастауы. Бірден-бір ерекше су айдыны - Длохе Сайтае су қоймасы. Таулық табиғаты жағынан бұл жерде үлкен елді мекендер жоқ. Аумақтың ең ірі елді мекені - Врбно под Прадедем. Есеньк қаласы таулардың шетінде орналасқан.

Табиғатты қорғау

Hrubý Jeseník-тің бүкіл аумағы дерлік Jeseníky қорғалған ландшафт аймағында қорғалған. Jeseníky PLA солтүстіктегі Zlatohorská таулы жеріне және оңтүстіктегі Hanušovice таулы жеріне дейін созылады. Сонымен қатар, шағын қорғалатын аумақтар анықталды. Есенький АӨҚ-да 32 шағын қорғалған аймақ бар. Ең маңыздылары - ұлттық табиғи қорықтар Praděd, Šerák Keprník, Rejvíz және Skřítek (Skřítek және Rejvíz Hrubý Jeseník-ке аз ғана созылады) және Javorový vrch Ұлттық табиғи ескерткіші.