Кіріспе

Авиация саласында мұнарасыз әуежай - бақылау мұнарасы немесе әуе қозғалысын басқару (АТК) бірлігі жоқ әуежай. Әлемдегі әуежайлардың басым көпшілігі мұнарасыз. АҚШ-та мұнарасыз 20000-ға жуық әуежай бар, бақылау мұнаралары бар 500-ге жуық әуежаймен салыстырғанда. 24/7 АТК қызметі жоқ бақылау мұнарасы бар әуежайлар мұнарасы жабық болған кезде, бірақ әуежай ашық болған кезде, мысалы, түнде мұнарасыз әуежай рәсімдерін орындайды.

Операциялар

Құрамында мұнарасы жоқ әуежайларда ұшқыш әуе қозғалысын бақылаушыдан нұсқаулар алудың орнына, бақылау мұнарасы жоқ әуежайда жұмыс істеу үшін ұсынылатын операцияларды және байланыс процедураларын орындайды. Нақты рәсімдер елден елге өзгереді, бірақ олар стандартты келу және кету рәсімдерін, сондай-ақ радио хабарларын ортақ жиілікте тарату арқылы ортақ байланыс фразеологиясын қамтуы мүмкін. Мысалы, радиобайланыс үшін ортақ жол қозғалысы кеңес беру жиілігі (CTAF) ұсынылады және АҚШ, Канада, Жаңа Зеландия және Австралияда қолданылады. Қалқасыз әуежайлар бақылаудағы әуе кеңістігінде немесе астында болуы мүмкін. Мұндай жағдайда, әуе кемесінің кейбір немесе барлық келуі мен кетуі әуе қозғалысын басқарудың қашықтан басқарушы бөлімшесінен, мысалы, терминал немесе орталық басқарудан рұқсат алуды талап етеді, тіпті қону мен ұшып көтерілуді басқаратын бақылау мұнарасы болмаса да. Пилоттар бұл рұқсаттарды радио арқылы, телефон арқылы немесе компанияның диспетчері немесе жергілікті ұшу қызмет станциясы арқылы ала алады; кейбір жағдайларда, ұшып бара жатқан ұшақтар (IFR немесе VFR) бақылаудағы әуе кеңістігінің еденінен төмен көтеріліп, деңгейін көтереді, содан кейін радио арқылы одан әрі көтерілу алдында рұқсатты алады. Кейбір елдер үлкен қалалық аймақтардағы мұнарасыз әуежайлар үшін төменгі биіктіктегі VFR дәліздерін құрады, осылайша VFR келулері мен кетулері бақыланатын әуе кеңістігін мүлдем болдырмауы мүмкін.

МТАФ

Кейбір елдер, мысалы Канада мен Норвегия, міндетті жиілікті әуежайларды (MF) немесе міндетті қозғалыс кеңес беру әуежайларын (MTAF) пайдаланады, олар кейбір жағынан мұнаралы әуежайлар сияқты жұмыс істейді: радио операторлары (әдетте ұшу қызмет станциясы) әлі күнге дейін тек кеңестер береді, бірақ әуежайдың бақылау аймағында жұмыс істеуден бұрын әуежайдан жер станциясымен радио байланысы қажет.

UNICOM

Көптеген мұнарасыз әуежайларда ұшақтардың келуі, кетуі немесе жерде маневр жасау үшін UNICOM сияқты жер операцияларына радио бар. Бұл радио операторлары, мысалы, тұрақты база операторлары әуе кемелеріне рұқсат беру немесе нұсқаулар беру үшін өкілетті емес, бірақ олар ауа райы, ұшу-қону жолағының жағдайы, қозғалыс және басқа да мәселелер туралы хабардар ету үшін кеңестер бере алады.

Уақытша мұнаралар

Жылжымалы әуежайдың қозғалысын басқару мұнарасы (MATCT) - әуе қозғалысының тығыздығы бірден өсетін аймақтағы уақытша мұнара. Бұл әуеден өрт сөндіру жұмыстарын жүргізу арқылы орман өрттерін жоюға байланысты болуы мүмкін. Флай-индер сияқты ерекше оқиғалар кезінде уақытша мұнаралар басқа жағдайда мұнарасыз алаңдарда жылына бірнеше күн ғана жұмыс істей алады. Уақытша мұнаралар қолданыстағы әуежай ғимаратынан, RV-ден немесе тіпті жай ғана орындықтан (көшірмелі хабар таратушы мен бинокльмен) жұмыс істей алады.

Критерийлер

Әуежайдағы көлік көлемі қауіпсіз және тиімді жұмыс істеу үшін тым жоғары болған кезде немесе әуе кемелерінің түрлері мен жылдамдықтары тым көп болған кезде әуежай мұнара ретінде қарастырылуы мүмкін. Алайда, ғимарат салуға және бақылаушылардың жалақысын төлеуге ақша табу қажет; кейбір жағдайларда авиациялық ережелер немесе жергілікті қарсылық бөлімнің құрылуына кедергі болуы мүмкін.

Қауіп

Әуе кеңістігінде жұмыс істегенде, әуе кемелерінің позициясы мен ниеттерін хабарлау үшін радионы қолданбаған кезде қауіп туады, бұл бір-бірін білмейтін ұшақтардың соқтығысуына әкелуі мүмкін. 1996 жылы, 5925 рейсімен келген United Express рейсі King Air ұшағымен соқтығысты, ол Иллинойс штатындағы Куинси әуежайындағы жалпы жол қозғалысы туралы кеңес беретін жиілікпен ұшып кету ниеті туралы хабарламады. Кейбір ұшқыштар мұнарасы жоқ әуежайларда дұрыс ұшу-қону жолын пайдалана алмайды.