Кіріспе

First Options of Chicago, Inc. v. Kaplan, 514 U.S. 938 (1995) - бұл даудың төрелікке, сотқа немесе төрешіге жататындығын кім шешеді деген мәселе бойынша АҚШ Жоғарғы Сотының шешімі.

Өмірбаян

1924 жылғы АҚШ-тың Федералды төрелік туралы заңына және одан кейінгі Жоғарғы Сот шешімдеріне сәйкес, төрелік туралы күшті болжам бар, соттар әдетте төрешілердің пікірлеріне құлақ асады. Бұл іс төрт құжаттағы "жұмыс" келісімінің дауларынан туындады, ол 1987 жылдың қазан айындағы қор нарығының құлдырауынан (соңырақ шығыннан) Мануэль Каплан, оның әйелі және оның толық меншігіндегі MK Investments, Inc. (MKI) компаниясы пайда болған First Options of Chicago, Inc. компаниясына қарыздарды "жұмыс" жасауға қатысты. First Options Филадельфия қор биржасында қор саудасын жүзеге асыратын фирма. First Options төлем талаптары қанағаттандырылмаған кезде, ол қор биржасының төрелігіне жүгінді. MKI, ол төрелік келісімді қамтитын жалғыз жұмыс құжатына қол қойды, төрелікке тапсырылды, бірақ бұл құжатқа қол қоймаған Kaplans, First Options-пен келіспеушіліктерінің төрелік болатынын жоққа шығарып, алқаға қарсылық білдірді. Төрешілер даудың мән-мағынасына қатысты шешім шығаруға өкілетті екендіктерін анықтап, First Options пайдасына шешім шығарды. Аудандық сот бұл шешімді бекітті, бірақ Үшінші апелляциялық сот бұзды. Үшінші округ соттары төрелік алқаның дау бойынша құзыреті бар-жоғын тәуелсіз түрде шешуі керектігін және Төрелік алқа төрелік шешімді жою туралы Капланның өтінішін аудандық соттың қабылдамауын қараған кезде қарастырудың әдеттегі стандарттарын қолданатынын айтты.

Жоғарғы Соттың қорлары

Сот үшінші округпен келісіп, Kaplan-First Options даусының төрелік қабілеттілігі соттардың тәуелсіз тексеруіне жатады деп тапты. Төрешілер немесе соттар даудың мәнін төрелік етуге келісті ме, жоқ па, бұл туралы шешім қабылдауға бірінші кезектегі өкілеттілік бар ма деген тар мәселеде Сот, даудың мәнін төрелік етуге келісу тараптардың келісуіне байланысты, сондықтан "арбитраждық шешім қабылдауға бірінші кезектегі өкілеттілік кімде" деген сұрақ тараптардың бұл мәселені төрелікке беруге келісуіне байланысты. Егер солай болса, онда сот төреші шешімінің арбитраждық шешімін қабылдауы керек. Егер олай болмаса, сот бұл мәселені өз бетінше шешуі керек. Бұл жауаптар арбитраж тараптар арасындағы келісімшарт мәселесі екендігінен көрінеді. Соттар мұндай келісімнің бар-жоғын шешкенде, әдетте, келісімшарт құруды реттейтін мемлекеттік заңдылық қағидаттарын қолдануы керек. Алайда, соттар тараптар "ашық және айқын" дәлел болмаса, төрелік етуге келісті деп ойламауы керек. Сот сондай-ақ апелляциялық соттар төрелік шешімдерді қолдаған аудандық соттардың шешімдерін қараған кезде әдеттегі стандарттарды қолдануы керек деп шешті, яғни "ашық қате" емес, бірақ заң мәселелерін de novo шешкен фактілік қорытындыларды қабылдауы керек; олар мұндай жағдайларда "қалыс қалауды теріс пайдалану" арнайы стандартын қолданбауы керек.