Кіріспе

2001 жылдың 13 қарашасында АҚШ президенті Джордж Буш Терроризмге қарсы соғыста кейбір азамат еместерді ұстау, емдеу және соттау деген әскери бұйрық шығарды. Бұйрық: Президент қандай адамдарды бұйрыққа бағынады деп санайтынын анықтайды. АҚШ Қорғаныс министрі жеке тұлғаларға қатысты жауапты болады. Қорғаныс министрі қандай жағдайда адамдарды ұстауы керектігін көрсетеді. Сотталатын адамдардың әскери комиссиялар алдында сотталатынын және осы әскери комиссиялардың қалай жүргізілуі керектігінің кейбір кең нұсқамаларын белгілейді. Қорғаныс министріне көмек көрсету үшін басқа агенттіктерге бұйрық береді. Қорғаныс министріне қосымша өкілеттіктер береді. Бұйрықтың басқа заңдар мен форумдармен қатынасын анықтайды. Бұйрық Федералдық тіркелімде жарияланады.

Негізгі деректер және даулар

11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін Буш әкімшілігі террористермен күресу үшін "әлеуметтік сот жүйесіне қатал балама" іздеді. Президент Буш АҚШ Конституциясы мен Конгресс қарары оған осы бұйрықты президент ретінде жариялауға өкілеттік берді деп мәлімдеді. Бұл бұйрық қорғаныс министріне "Әл-Қаида" мүшелерін Гуантанамодағы тұтқын лагеріне қамауға алуға өкілеттік берді. Сыншылар 2006 жылдың наурызына қарай, бұйрық бойынша сотталатын 10 террористің ешқайсысының ісі аяқталмағанын атап өтті. Олар сондай-ақ күдіктілер Президент анықтаған қылмыстар үшін "негізгі қорғаныс жоқ" процедураларды қолдана отырып, Президентке бағынышты судьялар арқылы сотталды деп мәлімдеді. Ақырында комиссиялар сот процестерінің ашық өтуін және айыпталушы кінәлі екені дәлелденгенше кінәсіз деп есептелуін талап ету үшін өзгертілді. Алайда сыншылар Женева конвенциясы тұтқындарды федералды сотта Habeas Corpus арқылы соттауға міндеттейді деп дауларын жалғастырды. Буш әкімшілігі "Әл-Қаида" Женева конвенциясына қол қоймаған және оған бағынбайтын террористік желі деп жауап берді.

Сот органдары комиссияны конституциялық емес деп тапты

АҚШ-тың аудандық сотының судьясы Джеймс Робертсон Хамдан Рамсфелдке қарсы іс бойынша әскери комиссиялар конституцияға қайшы деп шешті. Үш судьядан тұратын апелляциялық алқа Робертсонның шешімін жоққа шығарды. Президент Буш келесі жұмыс күні сол алқадағы судьялардың бірі Джон Робертсті АҚШ-тың Бас судьясы лауазымына тағайындады. Сот судьясы Джон Робертс апелляциялық шағым АҚШ Жоғарғы Сотының алдында қаралғанда, өз-өзіне қол жұмсаудан бас тартуға мәжбүр болды. 2006 жылдың 29 маусымында Жоғарғы Сот Робертсонның бастапқы 53 шешімін бекітті. Бұл шешім кейін 2006 жылғы әскери комиссия туралы заңмен алмастырылды.