Кіріспе
Генрик Иванский (1902 - 1978), соғыс аты Бистри, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде поляк қарсыласының мүшесі болды. Ол Варшава геттосының көтерілісін қолдаған Армия Крайованың (Үй армиясы) ең батыл әрекеттерінің біріне жетекшілік еткенімен танымал, алайда кейінгі зерттеулер оның мәлімдемесінің шынайылығына күмән келтірді. Польшалық яһудилерге көрсеткен көмегі үшін Иванскиге 1964 жылы Иерусалимдегі Яд Вашем халықтары арасындағы әділ деген атақ берді.
Өмір
Екінші дүниежүзілік соғыстың алдында Генрих Польша армиясында капитандық дәрежесіне жеткен. Нацистік Германия Польшаға басып кіріп, Холокост басталғаннан кейін көп ұзамай Генрих Żydowski Związek Wojskowy (Жеудей әскери одағы) ұйымын құруға ықпал етті. Ол отбасының қалған бөлігімен бірге поляк қарсыласы (Армия Крайова) арқылы жұмыс істеп, еврейлерді қолдауға арнады. Иванский еврейлермен жұмыс істейтін АК мүшелерінің бірі болды, оларға қару-жарақ, оқ-дәрі және оқу материалдарын жетоға ағынды су арқылы немесе әк пен цемент әкелетін арбаларда контрабандалық жолмен жеткізді ". ЗЗВ-да көптеген ірі жауынгерлерінен айырылып, ауыр зардап шекті. 27-28 сәуірде болған ұрыста Апфелбаум мен Родаль өлімге ұшырады. Иванскийдің ағасы Эдвард Мурановская алаңында құлап қалды, оның ұлы Роман өлім жазасына кесілді, Иванскийдің өзі де сол күндері жараланды". Генрихтің тағы бір ұлы Збигнев Кармелицкая көшесінде соғысып, 1943 жылы 3 мамырда геттодан еврейлер тобын шығарып, қаза тапты. Жараланғаннан кейін Иванскиді геттодан алып келді, оны поляк және еврей жауынгерлері ертіп жүрді, олардың арасында Бер Марк болды, ол кейін көтеріліс туралы кітап жазды. Дегенмен Ивански кем дегенде бір рет геттоға оралып, оқ-дәрі мен керек-жарақтарды алып келді. Бұл поляк қарсыластарының геттодағы еврейлерге көмек көрсетудегі бірнеше әрекеттерінің бірі болды.
" heavy casualties were sustained by the ZZW, losing many of its leading fighters. Apfelbaum and Rodal were mortally wounded in fighting that raged on April 27 and 28. Iwanski's brother, Edvard, fell in Muranowska Square, his son, Roman was mortally wounded, and Iwanski himself was wounded during those days." Zbigniew, another son of Henryk fought on Karmelicka Street and died on May 3, 1943, escorting a group of Jews out of the ghetto. After being wounded, Iwański was brought from the ghetto, escorted by a group of Polish and Jewish fighters, among them Ber Mark, who later wrote a book about the Uprising. Nonetheless, Iwański returned to the ghetto at least once more, bringing another set of ammunition and supplies. This was one of several actions of the Polish resistance providing assistance to the Jews in the ghetto.
Дау
Соңғы уақытта Иванскийдің еврей жер асты ұйымын қолдауының сипаты мен көлеміне қатысты тұрақсыздықтар туралы сұрақтар көтерілді. Израиль және Польша мұрағаттарын зерттеу Иванскийдің соғыс уақытындағы іс-әрекетін асыра сілтеп, антисемит және Израиль радио және теледидар бағдарламаларын жасады және Польша құпия полициясының хабаршысы ретінде нацист-оқытушы Саймон Визентальға еврей тарихи институтына қарсы хабаршы ретінде тыңдады деген айыптарды әкелді. 2011 жылы еврей әскери одағы (ŻZW) туралы кітаптың поляк-израиль авторлары Дариуш Либионка мен Лоранс Вайнбаум Иванскийдің геттодағы көтерілістегі ерлік оқиғасы - бұл ойдан шығарылған және оның тіпті ер баласы жоқ деп болжайды. Олар Иванскийдің шетелдік журналистерді, әсіресе Чая Лазар мен Дан Курцманды, өзінің оқиғасының шынайылығына сендіре алғанын, бұл оқиғаның сенімділікке және зор танымалдылыққа ие болуының бір себебі екенін атап өтті.
The Polish Israeli authors of a 2011 book on the Jewish Military Union (ŻZW), Dariusz Libionka and Laurence Weinbaum, suggest that Iwański's story of heroism in the ghetto revolt is a fabrication and that he did not even have any male children. They point out that Iwański succeeded in convincing visiting journalists from abroad, most notably Chaja Lazar and Dan Kurzman, of the veracity of his story which is one of the reasons it gained credence and tremendous popularity.