Кіріспе
Тарихи аймақтық асхана Византия асханасы жергілікті ежелгі грек асханасының, ежелгі рим асханасының және Жерорта теңізі асханасының жалғасы болды. Византияның шетелдіктермен саудасы дәнді дақылдар, қант, мал, жеміс-жидек, көкөніс және дәмдеуіштер әкелді, әйтпесе олар белгілі бір географиялық климатпен шектелетін. Аш-аяқ шеберлері тағамның жаңа түрлерін тәжірибеден өткізді. Бұл шығыс (Кіші Азия және шығыс Эгей), Византиялық тағамдар сауда-саттықпен толықтырылды және ең алдымен жергілікті грек тағамдары мәдениетінің негізінде жасалған.
Byzantine cuisine was the continuation of local ancient Greek cuisine, ancient Roman cuisine and Mediterranean cuisine. Byzantine trading with foreigners brought in grains, sugar, livestock, fruits, vegetables and spices that would otherwise be limited to specific geographical climates. Cooks experimented with new combinations of food, creating two styles in the process. These were the eastern (Asia Minor and the eastern Aegean), consisting of Byzantine cuisine supplemented by trade items, and a leaner style primarily based on local Greek cuisine culture.
Диета
Византиялық тамақ тұтынуы сыныпқа, жерге және уақыт кезеңіне байланысты өзгерді. Император сарайы - дәмдеуіштер мен экзотикалық рецепттер мегаполисі еді; қонақтар жемістермен, бал торттарымен және сироппен тәттіленген тәттілермен көңіл көтерді. Қарапайым адамдар азық-түлікпен көбірек қамқорлық жасады. Константинополдың танымал сауда жолдары арасында орналасуына байланысты Византиялық тағамдар Ломбард Италиясы, Сасанидтер империясы және жаңадан пайда болған мұсылман халифаты сияқты бірнеше жерлердің мәдени әсерлерімен толықтырылды. Ондағы балқыту қазандары Осман дәуірінде де жалғасты, сондықтан қазіргі түрік тағамдары, грек тағамдары мен Балқан тағамдары көптеген ұқсастықтарға ие және ингредиенттердің өте кең спектрін қолданады. Византиялықтар антотиро, кефалотири және фета сияқты түрлі ірімшіктер өндірді. Олар сондай-ақ тұщы және тұщы судағы балық пен моллюскаларды да жақсы көретін. Олар жұмыртқадан Теодор Продромос айтқан "қоқысты" деп аталатын әйгілі омлеттерді жасайтын. Әр үйде құс та болған. Флоренциялық хроникашы Джованни де Пигли 1439 жылы Флоренцияға келген кезінде император Иоанн VIII Палеологосқа түрлі тауық, көгершін, салат және жұмыртқалардың ұсынылғанын баяндады. Орта Византия кезеңінде ет тұтыну артып, нан тұтыну азайып кеткен сияқты. Византия азаматтары елен мен шошқа сияқты аңдарды аулау арқылы етінің басқа түрлерін алды, бұл ерлердің сүйікті және ерекше кәсібі болды. Олар әдетте иттермен және қазғындармен аң аулады, кейде тұзақ, тор және құс қаптауды қолданды. Үлкен жануарлар қымбат және сирек кездесетін азық болды. Қала тұрғындары қыстың басында шошқа сойып, отбасын бір жыл бойы шұжық, тұздалған шошқа еті мен маймен қамтамасыз еткен. Тек жоғары орта және жоғары Византиялықтар ғана тоқты сатып ала алатын. Олар егін егу үшін ірі қара мал қолданғандықтан, сиыр етін жейтін. Константинополь мен Салоники сияқты қалалардағы орта және төменгі таптық азаматтар тавернаның тартуларын тұтынатын. Пісірудің ең кең таралған түрі қайнау болды, бұл тенденция Византияның "Жылымшыл аспаз бәрін қайнату арқылы дайындайды" деген мақал-мәтелін тудырды. Гаростың ферменттелген балық соусы барлық түрлерінде, әсіресе, мұримен бірге дәмдеуіш ретінде жақсы көрінді. Отон I-нің Константинополдегі елшісі Кремоналық Лиутпранд "өте жаман балық сусындарына" (гаросқа) мағынасы бар тамақ беріліп жатқанын сипаттады.
Дәнді дақылдар
Византиялық Анатолиядағы екі негізгі астық - бидай мен арпа болды. Кедей отбасылар малдың басын және аяғын да қайнататын.
Сәкендер
Негізгі тәтті зат ретінде бал пайдаланылды. Екі нұсқа да ежелгі гректің плацента торттарынан тараған.
Ішу
Македония виндерімен танымал болды, олар жоғары дәрежелі Византияға қызмет етті. Крест жорықтары кезінде және одан кейін Батыс Еуропалықтар Византияның қымбат шараптарын бағалады. Ең танымал мысал - Кипрден шыққан, әлі күнге дейін сақталған Командария шараптары, ол Рихард Арыстанжүрек патшаның үйлену тойында ұсынылды. Басқа танымал сорттар - креттік шараптар, мыскат жүзімінен, Румыния немесе Румни (Метониден батыс Пелопоннеске экспортталған) және Малвасия немесе Малмси (монемвасиядан экспортталған болуы мүмкін). Рецина, қарағай шайымен дәмделген шарап, әлі күнге дейін Грецияда сияқты, бейтаныс қонақтардан ұқсас реакцияларды туғызады. "Біздің апатымызға грек шарапты қосу, қайыс, шайыр және гипспен араластырылғандықтан, біз оны ішуге болмайтын", - деп шағымданады Кремоналық Лиутпранд, ол 968 жылы Константинополге Германияның Киелі Рим императоры Оттон I жіберген елші болды.
Асханалық бұйымдар мен кеден
Беотияда қазба жұмыстары кезінде табылған Византия керамикасы жергілікті мәдениет пен ислам өнерінің элементтерін біріктіретін инновациялық әдістермен және дизайнмен безендірілген болса да, үстел ыдыстарының пішіні мен қызметі қарапайым болды. Жаратылыстар сирек кездесетін, ал кең, терең емес табақтар мен ыдыстар ішімдік ыдыстар ретінде немесе сулы шұбалар немесе қуырықтар үшін өте көп саңылаулы болды. Жеке үстел бұрандасы Византия империясында ойлап табылған деп күтілуде, онда олар 4 ғасырда кеңінен қолданылған. 13 ғасырда ыдыстардың бұрынғы стилі сусындар, пісірілген тағамдар немесе сусындар үшін ыдыс ретінде жарамды, терең және тар ыдыстармен алмастырылды. Стильді және геометриялық гүл үлгілері ертедегі асханалық бұйымдардың жануарлар мен адам фигураларына қарағанда жиі кездесетін болды, ал қорғасын глазурдың сапасы алдыңғы ғасырлардың ірі және берік емес, жұмсақ асханалық бұйымдарына қарағанда айтарлықтай жақсарды. Асханалық ыдыстардың өзгеруінің Боэтияда тұтынылатын тағамдардың стильіндегі өзгерістердің нәтижесі болып табылатыны әлі зерттеуге жатады. Жазбаша дереккөздер жетіспегендіктен, ғалымдар керамикада, ортағасырлық иконаларда және Осман миниатюраларында бейнеленген визуалды дәлелдерді ескерді. Олар 11 және 14 ғасырлардағы Византия фрескалары мен миниатюраларында бейнеленген тамақтану мәдениетіндегі айырмашылықтарды атап өтті. Хосий Лукас криптасындағы Соңғы кешкі ас фрескасы үстелдің ортасында бір үлкен ортақ табақты көрсетеді, екі ортақ тостаған, бірін табақтың екі жағында. Иса мен он екі елшісі қолмен тамақтанып отырған болса керек, өйткені онда қолмен тамақтануға арналған бұрамалар мен басқа да ыдыстар жоқ. Кейбір ғалымдар фрескадағы тағамдар тарихи тамақтану әдеттерін бейнелейтін емес, символдық болуы мүмкін деп санайды. Тақтада балық бейнеленген, бірақ ертедегі христиан мәдениеті туралы зерттеулер Балық Евхаристиясы туралы дәлел таппады. Осыған ұқсас үлгіде үлкен ортақ табақ екі ортақ тостағанмен 11-ғасырлық миниатюраларда суреттеледі, біреуі Византия қолжазбасынан (қазір Парижде) Иродтың және Исаның Симонның үйінде отырған мейрамын көрсетеді. Афон тауындағы Докиариоу монастырындағы соңғы кешкі ас фрескасында 14 ғасырдан бастап бірнеше табаққа, шарап құмыраларына, бөтелкелерге, жеке нан орамаларына, ортақ ыдыстар мен пышақтарға арналған тағамдар бейнеленген. 14 ғасырда асханалық құрал ретінде пышақ қолданылғанын растайтын археологиялық дәлелдер бар. Орта және төменгі таптың тұрмыстық заттарын зерттеуге сүйене отырып, Николаос Оикономид Византияның орташа тұрмыстық "көбінесе, егер әрқашан болмаса, үлкен тағам табағынан саусақтарымен тамақтанып, жалпы топыраққа немесе ыдысқа (балшықтан жасалған) ішті.