Кіріспе

Буддалық ступа Шри-Ланкада Мирисавети ступасы (, Mirisavæṭiya) - Шри-Ланканың Анурадапура ежелгі қаласында орналасқан мемориалдық ғимарат, ступа. Дютугамуну патшасы (б.з.д. 161-137 жж.) Елара патшаны жеңгеннен кейін Мирисавети ступасын салған. Ол Будданың мүсіндерін таққа салып, таққа қалдырып, Тисса-Веваға суға түсуге барды. Суға шомылғаннан кейін ол патшалық таяқтың орналастырылған орнына қайта оралды. Бұл ступа таяқ тұрған жерге салынған. Сондай-ақ, ол Сангхаға ұсынбай, салқын карриден дәм татқанын есіне түсірді. Өзін-өзі жазалау үшін ол "Мирисаветия дагаба" атты ғимаратты салған. Бұл жердің көлемі шамамен 50 акр (20 га). Қасыпа I және Қасыпа V патшалар мұны қайта жаңғыртса да, ол кез-келген уақытта қирап қалады.

Мирисаветия дагабасының алғашқы қалпына келтірулері

Екі мың жылдан астам уақыт бұрын б.з.д. екінші және бірінші ғасырларда Шри-Ланкада алғашқы монументальді ступалар (дагабалар) салынған. Мұндай күмбез тәрізді ескерткіштерде Будданың немесе буддалық әулиелердің ескерткіштері сақталған. Адам қолымен жасалған барлық ғимараттар сияқты, кірпіштен салынған бұл дагабаларды да үнемі күтіп-ұстап, қалпына келтіру керек еді. Бұрын-соңды дағабалар ескірген, соған байланысты олар ыстық тропикалық өсімдіктерге айналып кеткен. Ағаштардың тамыры кірпіш қабаттарына еніп, жарылып, зақымдануды одан әрі күшейтеді. Махавамссаға сәйкес, Мирисаветия (Марикаваттти) Дагаба Дуттагаманнидің (б.з.д. (Мхв. 26.11 19) бойынша. Дуттагамани Махавамсада жазылған ескертулерге қарамастан үлкен дагаба салдырды: "Егер біздің патшамыз осындай үлкен ступаны салуды бастаса, ступа аяқталмас бұрын оған өлім келеді; сонымен қатар, осындай үлкен ступаны жөндеу қиын болады". (Мхв. 29.52-53) деген сөздермен ауыстырылды. Мирисаветияның алғашқы құрылысынан екі жүз елу жыл өткеннен кейін қалпына келтіру жұмыстарына ең көне сілтеме Гаджабаху І (шамамен б.з. Шамамен жүз жылдан кейін чаттравалиді Вохарикатисса қалпына келтірді (шамамен 209 - 231 жж.). Кассапа V (914-923 жж.) дагаба мен вихараны қалпына келтірді. 11 ғасырда Мирисаветия мен басқа да ступалар мен монастырларды Оңтүстік Үндістанның чолалары тонаған. Көптеген басқа да жөндеу жобаларының ішінде Паракрамбаху I (11531186 ж.) Мирисаветия дагабасын шамамен 36,5 метр биіктікке дейін ұлғайтты. Нишанкамалла (1187 - 1196 жж.) қалпына келтіру жұмыстарын қайтадан бастады. Келесі жеті жүз жыл бойы Анурадхапураның дагабалары мен буддалық монастырлары негізінен қираған күйде қалды. XIX ғасырдың басында ежелгі дагабалар мен ғибадатханалардың барлығы дерлік жөндеудің жетіспеушілігі мен құрылыс материалдарының ақауы сияқты әртүрлі факторларға байланысты ішінара немесе толық күйзеліске ұшырады деп болжау орынды. Мирисаветия дагабасының тағдыры да дәл солай болды.