Кіріспе
1781 жылы Англияда өлтірілген сатқын Франсис Генри де ла Мотте немесе Франсуа Анри де ла Мотте - француз азаматы және бұрынғы француз армиясының офицері. Ол 1781 жылы 27 шілдеде Лондонда бас көтеріліс үшін өлтірілді. 1781 жылы қаңтарда ол тыңшы болудан күдікті деп тұтқындалып, Лондон мұнарасында алты ай ұсталды. 23 шілдеде Олд-Бейлиде өткен сот барысында ол 1778 жылдан бері Ұлыбританиямен соғысып келген және бүлікші американдық отаршылдарды қолдаған Францияға құпия әскери-теңіз ақпаратын жіберген операцияны жүргізу үшін кінәлі деп танылды. Нақтырақ айтқанда, барлау Портсмут пен басқа да британдық порттардағы британдық флоттың орналасуына қатысты болды. 1781 жылдың шілдесінде Американың төңкерістік соғысы аяқталмаған еді және Ұлыбритания мен Франция әскери-теңіз флоттары тек Солтүстік Атлантикада ғана емес, Үнді мұхитына дейін соғысып жатты. Де ла Мотт тағдырын сотқа дейінгі куәгер Генри Латтерлоның куәлігі бекітті. Сотталғандар оны кінәлі деп таныған соң, үкім бойынша, оны асып, денелерін сүйреп, төртке бөліп өлтіру керек болды. Шын мәнінде де ла Мотт қорқынышты тазартулардан аман қалды. Бір сағатқа жуық іліп, оны түсіріп, жүрегін кесіп, өртеп жіберді, бірақ ол төрт бұрышты емес, сондай-ақ келесі жылы шотланд тыңшысы Дэвид Тайриге жасалған тазартуларға ұшыраған жоқ. Тиридің соты Винчестерде өтті, ол француздарға әскери-теңіз ақпаратын жібергені үшін де кінәлі деп танылды. Ол жиырма екі минут бойы асылып, содан кейін бас шағылып, жүрегі алынып, өртеліп тасталды. Оның денесін бөліп-бөліп, сандыққа салып, жағадағы тас-талшыққа көміп тастады. XVIII ғасырда көпшілік алдында өлім жазасына кесу көрермендер үшін ғана жасалатын спорт деп саналған, ал жоғары дәрежелі адамдар қатысқанда, бұл қызығушылыққа қарсы тұру мүмкін емес еді. Бұл оқиғаларды тек төменгі санаттағылар ғана көрген жоқ (Джордж Селвиннің күнделіктерін қараңыз). Де ла Мотт Тибернде өлім жазасына кесілгеніне 80 мыңнан астам адам куә болды.
Francis Henry de la Motte, or François Henri de la Motte, was a French citizen and ex French army officer executed in London for high treason on 27 July 1781. He had been arrested in January 1781 on suspicion of being a spy, and held for six months in the Tower of London. At an Old Bailey trial on 23 July, he was found guilty of running an operation which sent secret naval intelligence to France, which supported the rebelling American colonists and had been at war with Great Britain since 1778. Specifically, the intelligence concerned British fleet dispositions at Portsmouth and other British ports. In July 1781, the American Revolutionary War had not ended and the navies of Great Britain and France were still fighting not only in the North Atlantic but as far as the Indian Ocean. What sealed de la Motte's fate was the testimony of a former accomplice, Henry Lutterloh, who was the chief witness for the prosecution. Having been found guilty by the jury, the sentence was hanging, drawing and quartering. In fact de la Motte was spared some of the gruesome refinements — after hanging for nearly an hour, he was taken down and his heart cut out and burned, but he was not quartered, nor subjected to the refinements visited on David Tyrie, a Scottish spy, the following year. Tyrie, whose trial was at Winchester, was also found guilty of sending naval intelligence to the French. He was hanged for twenty two minutes, and then beheaded and had his heart removed and burnt. He was emasculated, quartered, and had his body parts put into a coffin and buried in the pebbles at the beach. Public executions were considered a spectator sport in the eighteenth century, and when individuals of high rank were involved the attraction was irresistible. It was not just the lower orders who turned up to witness these occasions (see the diaries of George Selwyn). A crowd of more than eighty thousand people witnessed de la Motte's execution at Tyburn.
Де ла Мотт ағылшын әдебиетінде
Де ла Мотт өмірінің тарихы мен өлімі Чарльз Диккенс пен У. М. Такеррей сияқты жазушылардың ой-өрісіне әсер етті. "Екі қаланың әңгімесі" атты шығармасында Чарльз Дарнейдің сот сахнасының драмалық сипаты мен тілі де ла Мотт сот процесінің драмалық сипатына өте жақын, Диккенс өзінің қайталанбас әдісімен іс жүргізудің қорқыныштылығын және қорқыныштылығын атап көрсетті. Тэккерэйге келетін болсақ, оның соңғы, аяқталмаған романында Денис Дювальде де ла Мотт пен оның кейде серіктесі Генри Латтерло басты кейіпкерлер ретінде көрінеді. Тэккерэй де ла Мотті азап шеккен, жын-шайтанның кейіпкері ретінде суреттейді, бұл қазіргі баспасөзде жарияланған ақпараттарда мүлдем жоқ. Бұл пікірді француз жазушысының сот үкімі мен жазалау аралығында жазаның ауырлығын жеңілдету үмітімен жариялаған естеліктері де жеткізеді. Соттың ресми есебі өзінің тұйық грамматикасымен танымал. Бұл кітапта 4000 сөзден тұратын бір сөйлем бар.