Кіріспе

Кодзи Ариёси (有吉幸治) (1914-1976) - екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясының сержанты.

Ерте өмір

Ариёши 1914 жылы Гавайиде жапон иммигранттарының отбасында дүниеге келген. Ариоши өзінің отбасымен бірге 8 гектар кеңістіктегі кофе плантациясында өмір сүруді жалғастырды. Ол Конаваэна орта мектебінде оқыған соң, алты жыл бойы жұмыс істеп, отбасының қарызын өтеуге көмектесті. Сол кезде Ариёши еңбек саясатына қызығушылық таныта бастады. Ол Гавайи университетінде оқыды, бірақ кәсіподақтарға және либералды ойларға қарсы институционалдық бейімділікті қабылдауынан алшақтады. Ол Джорджия университетіне стипендиямен оқуға түседі. Грузияда, ол роман жазушысы Эрскин Колдуэллдің ата-анасымен дос болып, Ариоши кездескен шаруалардың жағдайын жеңілдетуге және жұмысшы таптың еңбек жағдайын жақсартуға бел буды. 1941 жылы Ариёши Джорджия университетінің журналистика бакалаврын (А. Б . А . Ж.) Генри В. Грейди атындағы журналистика және бұқаралық ақпарат колледжінің студенті. Мектепті бітіргеннен кейін Ариёши Сан-Францискоға барып, онда Халықаралық жағалау және қоймалар одағының негізін қалаушы Карл Йонедамен достық қарым-қатынас орнатты. 1941 жылы 7 желтоқсанда Жапония теңіз флоты Гавайидің Перл-Харбор қаласына шабуыл жасады. Көп ұзамай, 9066 атқарушы бұйрыққа қол қойылғаннан кейін, Ариёши Манзанар соғыс көшіру орталығына, япониялық америкалық интернат лагеріне орналастырылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Ариоши Манзанарда әйелі Таэко Ариошимен танысып, үйленді. Ол АҚШ армиясының әскери барлау қызметіне тіл маманы болып жұмыс істеу арқылы соғыс күш-жігеріне көмектесуді шешті. Жапон тілінен аударған қабілеті үшін ол көп ұзамай интернаторлық лагерден Үндістанға, Шри-Ланкаға және Бирмаға көшірілді. Британ колонияларында болған кезінде Ариёши колониалды жүйенің теңсіздікке ұшырауына куә болды. Кейіннен ол Қытайға көшіріліп, коммунистерге ұшырады.

Дикси миссиясы

Янаньдағы Дикси миссиясында болған кезінде Ариёши Қытай және Жапония коммунистерімен, соның ішінде Мао Цзэдунмен және Сандзо Носакамен кездесіп, жұмыс істеді. Яньаньда оның негізгі міндеттері - жапондық әскери тұтқындарды оқытудағы коммунистік әрекеттер туралы көбірек білу, жапондық бастапқы материалдарды аудару және жапондарға қарсы одақтастардың пропагандасын дамыту болды. Қытайда Ариёши қытайлық коммунистер мен қытайлық коммунистер арасындағы айырмашылықтарды көріп, Қытайдан коммунизмнің не болмаса прогрессивті социализмнің не істей алатынын бағалап кетті.

Соғыс уақытындағы басқа да қызметтері

Ариёши Кореяның тәуелсіздік қозғалысының мүшелерімен және жапондық диссидент Кадзи Ватарумен байланысқа келді.

Соғыстан кейінгі

1948 жылы Ариёши Гавайиге оралды және прогрессивті жапон тіліндегі "Гавайи Хочи" газетінен шабыт алып, еңбекке бағытталған "Хоналулу Рекрорд" газетін шығара бастады. Редактор ретінде Ариёси жұмысшы таптың еңбек жағдайларын сынға алды және аралдардағы басқа да әлеуметтік теңсіздіктер деп санаған мәселелерді қарастырды. Оның социалистік көзқарастары жергілікті жұмысшы қозғалысының және Гавайидегі Демократиялық партияның өсуіне ықпал етті. Алайда, екінші қызыл қорқыныш пен маккартизмнің шыңына жеткенде, ол және тағы алты прогрессивті (оның ішінде Гавайи портистер одағының басшысы Джек Холл) Смит актісі бойынша американдық үкіметті құлатуға тырысты деген айыппен тұтқындалды. Кейіннен бұл оқиға "Гавайи жетісі" деп аталды. Ариоши бір түн түрмеде отырды, босатылғаннан кейін де ол өзінің социалистік көзқарастарын газет арқылы насихаттауды жалғастырды. Сот оны кінәлі деп тапты, бірақ ол үкімге шағымданды және ақырында барлық айыптардан ақталды. "Қытайдың Джордж Вашингтон" Сунь Ятсеннің жесірі мадам Сунь Ятсен анасының үйлену тойындағы киімін Ариошидің заңгерлік қорғанысына қаражат жинау үшін сатуға берді. 1958 жылы Ариоши қаржы тапшылығынан газетін жабуға мәжбүр болды. Ол гүл сатушы болып, "Қызыл гүл сатушы" деген лақап атпен танылды. 1969 жылы ол Гавайи тарихы мен гуманитарлық ғылымдар қорының мүшесі болып тағайындалды. Кейіннен Ариёши ұйымның президенті болып тағайындалды, ол үш жыл бойы осы лауазымда болды. Американың Қытайға ашылуымен, Ариоши президент Никсонның сапарынан бұрын-ақ сол елге оралуға шақырылған алғашқы американдықтардың бірі болды. Ол "Honolulu Star Bulletin" газетінде бірқатар мақалалар жазды және Қытай өнерлері мен қолөнерлері туралы теледидар деректі фильм түсірді, бұл елде клоизонды қайта танымал етуге көмектесті. Ол Қытай мен АҚШ арасындағы қарым-қатынасты жақсарту үшін Гавай Қытай Халық Достық Ассоциациясының негізін қалаушы болды. Ол 1974 жылы құрылғаннан бастап өлімге дейін АҚШ-Қытай достық қауымдастығының ұлттық басқарушы комитетінде қызмет етті. Өмірінің соңғы жылдары Ариёши Гавайи университетінің этнологиялық зерттеулер кафедрасында сабақ бере бастады. 1976 жылы Гавайи заң шығарушы органы Ариёшиді өмірінің жұмысы үшін құрметтеп, Маккарти дәуірінде оған жасалған нәрселер үшін кешірім сұрады. Кодзи Ариёши сол жылы қатерлі ісік ауруынан қайтыс болды. Оның есімімен жыл сайынғы сыйлық АҚШ-Қытай халықтары достығы АҚШ-Қытай достығын насихаттаған көрнекті тұлғаны құрметтеу үшін құрылды.

Фильмде

2005 жылы 5 мамырда ол PBS Гавайиде эфирге шыққан "Гавайи биографиясы" сериясында болды. Бұл деректі фильмде Ариошидің Йенаньда болған кезіндегі түпнұсқалық кадрлары көрсетіліп, оның 1950-ші жылдардағы қуғын-сүргінін зерттеді.