Кіріспе

1914 жылы жазылған Эдгар Райс Берроуздың кітабы Жердің өзегінде - американдық жазушы Эдгар Райс Берроуздың 1914 жылы жазылған фантастикалық романы, оның Пеллюцидар туралы ойдан шығарылған "құрғақ жер" туралы сериясының біріншісі. Ол алғаш рет 1914 жылдың 4-25 сәуір аралығында "All Story Weekly" журналында төрт бөлімнен тұратын серия түрінде жарық көрді. Оны алғаш рет 1922 жылы шілде айында А. К. МакКлург қатты қапталған кітап түрінде жариялады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Автор Сахара шөлінде жүріп, таңғажайып көлік пен оның ұшқышы Дэвид Иннеспен кездескенін айтады. Дэвид Иннес - эксперименталды "темір кене" жобасына қаржылай көмек көрсететін кен мұрагері. Бұл машинаны оның қарт өнертапқышы досы Абнер Перри жасаған. Сынақ кезінде олар көлікті бұра алмайтынын, ол Жер қыртысының 500 милі тереңдігінен өтіп, Пеллюцидардың белгісіз ішкі әлеміне шығатынын біледі. Берроуздың тұжырымдамасында Жер - қуыс қабық, оның ішкі беті - Пеллюцидар. Пеллюцидарда барлық геологиялық дәуірлердің тарихқа дейінгі тіршілік иелері мекендейді, және ондағы Mahars - ұшқыш жорғалаушылардың бір түрі, олар ақылды да өркениетті, бірақ жергілікті тас дәуіріндегі адамдарды құлдыққа түсіріп, олжалайды. Иннес пен Перриді Сагот құлдары сияқты Махар маймылдары тұтқынға алады және басқа адам тұтқындарымен бірге Махардың бас қаласы Футраға әкеледі. Олардың арасында Сари елінен келген батыл Гак, Шашты, қыңыр Худжа, Амос елінен келген сұлу Диан бар. Дэвид Иннес сұлу Дианға қызығады, оны сұм Худжаның қалаусыз көңілінен қорғайды, бірақ жергілікті әдет-ғұрыптарды білмеуіне байланысты ол оны досы немесе сүйіктісі емес, құлы ретінде қалайды деп санайды және кейін оны қабылдамайды. Кейінірек, Худжа оларды тұтқынға алғандарды қараңғы туннельге кіргізіп, Дианды өзімен бірге кетуге мәжбүрлегеннен кейін ғана Дэвид Гактан түсініспеушіліктің себебін біледі. Футрада тұтқындар құлға айналады, ал екі жер бетіндегі адамдар Пеллюцидар мен Махар қоғамы туралы көбірек біледі. Махарлар - әйелдер, олар партеногенетикалық жолмен ұрпақ алады. Дәуіт олардың жасырын рәсім бойынша таңдап алынған тұтқындарды да тамақтандыратынын біледі. Дауыт бірде қашып кетіп, жоғалып кетеді де, қалаға қайта оралғанға дейін бірнеше рет оқиғаға ұшырайды. Абенерге қайта қосылғанда, ол оның кеткенін түсінбегенін біледі және екеуі Пеллюцидардағы уақыт, оны өлшеудің объективті құралдары болмағандықтан, әртүрлі адамдар әртүрлі деңгейде тәжірибеден өткен субъективті нәрсе екенін біледі. Өзінің Дианға жасаған қателігін түзетуге құмар болған Дэвид Иннес қайтадан қашып кетеді және ақырында оны тауып, жауыз Жүбалды, басқа да қаламаған талапкерді жеңіп, жеңеді. Кейіннен Дэвид Иннес пен Абнер Перри Гак пен басқа одақтастармен бірге адамзаттың қатыгез Махарларға қарсы көтерілісіне басшылық етеді. Олардың қарсыластарына Дәуіт ұрлап, жасырып қойған Ұлы құпияны жоғалту кедергі келтірді. Дауылды одан әрі күшейту үшін Дэвид Iron Mole-ге оралады, онда ол Дианмен бірге сыртқы әлем технологиясын алу үшін жер бетіндегі әлемге оралуға ниетті. Тек ол басталғаннан кейін ғана ол Сылтаулы Худжаның сұлу Дианның орнына есірткіге толған Махарды қолданғанын біледі. Біз білетін әлемде Дэвид автормен кездеседі, ол оның әңгімесін естіп, өзінің тарихқа дейінгі тұтқындығын көргеннен кейін, оған қоқыс жәшігін қайтадан жинап, пеллюцидарлыққа оралуға дайындауға көмектеседі.

Сыни қабылдау

Галактика сыншысы Флойд С. Гейл 1962 жылғы кітаптың қоңыр басылымын талқылап, романды мақтады; ол "Буроустың тұжырымдамалары қызықты, ал оның шайқас көріністері қызықты" деді. Гейл романның стилін сынға алып, "оқырман автордың қалың және гүлді стиліне ренжімеуін тоқтату үшін кітапқа кем дегенде жиырма бес бетті енуі керек" деп атап өтті, бірақ "ол кезде ол қайтып оралмайтын нүктеге жетеді" деп уәде берді.

Бейімделулер

Роман Кевин Коннордың режиссері және Дэвид Иннес ретінде Дуг МакКлюр және Абнер Перри ретінде Питер Кушинг ойнаған "Жердің өзегінде" (1976) ретінде түсірілді. DC Comics Эдгар Райс Берроуздың шығармаларын бейімдеуге лицензия алған кезде, олар алғашқы Pellucidar кітабын Лен Вайнның сценарийімен және Майк Калута мен Мерфи Андерсон сияқты әртүрлі суретшілермен сурет салуға қол жеткізді. Адаптация "Корак, Тарзанның ұлы" # 46-дан басталды, содан кейін "Шығанақ әлемдер" журналына көшірілді, онда ол # 16-дан басталды. 2008 жылы жарық көрген "Орталық Жерге саяхат" фильмі де романның оқиғалары мен орындарымен бірнеше ұқсастықтар бар, бірақ фильм Жюль Верннің "Жер орталығына саяхат" романының еркін бейімделуі ретінде қарастырылды.

Мұра

Басқа авторлар Бурроуздың таңғажайып жер асты әлемін суреттеуінен, әсіресе Э. П. Лавкрафттан, оның "Айран тауларында" жердің өзегінде, әсіресе Ежелгі заттардың құл расасы Шогготтар атынан қатты әсер еткен. Берроуздың тұжырымдамасына тағы бір тікелей құрмет - Лин Картердің "Зантодон" сериясы, оның "Жер асты әлеміне саяхат" романынан басталады. Манагоның танымал суретшісі Шотаро Ишиномори де кітабын түпнұсқа Cyborg 009 мангасының соңғы сюжеттік дуалы үшін бейімдеген.

Авторлық құқықтар

Бұл әңгіменің авторлық құқығы АҚШ-та аяқталды, сондықтан ол қазір жалпыға ортақ. Мәтін Уикикөз арқылы қол жетімді.