Кіріспе

Шри-Ланкадағы ежелгі будда монастыры Тиссамахарама Раджа Маха Вихара - Шри-Ланканың Оңтүстік провинциясындағы Тиссамахарамадағы ежелгі будда ғибадатханасы. Бұл Архант Махинда Тераның Шри-Ланкаға келгенінен кейін құрылған төрт ірі буддалық монастырдың бірі. Тиссамахарама Раджа Маха Вихараның орнын Будданың өзі киелі етті, ол аралға үшінші сапары кезінде 500 архатпен (ағартушылыққа жеткен адамдар) мұнда біраз уақыт медитация жасады. Тиссамахарама монастыры б. з. б. 3 ғасырдан бастап б. з. 11 ғасырға дейін Оңтүстік Шри-Ланканың көрнекті буддалық білім орталығы ретінде танылған. Тиссамахарама Ража Маха Вихараның қазіргі бас иегері Вен. Девалегама Дхаммасена Наяка Тера.

Тарих

Үндістан императоры Ашоканың (304 - 232 жылдар) тұсында көптеген көрнекті будда монахтары будда философиясын тарату үшін көршілес патшалықтарға миссионер ретінде жіберілді. Осы сапарлардың бір бөлігі ретінде император Ашоканың ұлы Архант Махинда Тера б.з.д. Шри-Ланкада Будда Сасана құрылғаннан кейін елдің солтүстік орталық аймағында Анурадхапура Маха Вихарая және Михинтале Раджа Маха Вихарая сияқты ірі буддалық монастырлар құрылды, ал оңтүстік аймақта Тиссамахарама Раджа Маха Вихарая және Ситулпава Раджамаха Вихарая құрылды. Махауамса хроникасына сәйкес бұл ғибадатхана б.з.д. Бірақ кейбір тарихшылардың айтуынша, ғибадатхананы б.з.д. Маханага Рухунаның алғашқы патшасы болып саналады. Маханага патша ауыл шаруашылығын жақсартуға үлкен үлес қосты және Шри-Ланканың оңтүстік провинциясында бейбіт және өркендеген өркениетті қалыптастыруға жауапты болды. Бұл ұлы монастырьдың көрнекті буддалық монахтары арасында Архант Махасива Тере, Архант Дхаммадинна Тере және Архант Пиндапатика Тисса Тере бар. Алайда деректерге қарағанда, 1662 жылы патша Вера Паракрама Нарендрасингх ғибадатхананы күтіп-ұстау үшін екі жерді сыйға тартқан. Бұл ступа Будданың бұл жерге келгенін еске алу үшін, Будданың 500 архант буддалық монахтармен медитация жасаған жерінде салынған. Бұл ступа "Бұлшық пішінді" болып табылады және гранит таспен жасалған төрт бұрышты платформада кірпішпен салынған. Ступаны салу кезінде патша Каван-тисса буддалық монахтардан нұсқаулар алды. Бұл ступадағы монументтер талқылануда. Махавамсаға сәйкес, маңдай сүйегі (Лалата Дхату) негізгі монумент ретінде Тиссамахарам ступасында сақталған. Алайда, кейбір адамдар Будданың маңдай сүйегі уақытша осы ступада сақталған, бірақ кейін ол Серувила Мангала Маха Четияда сақталған деп санайды. 1900 жылы ступаның Котх Керелла құрылысы аяқталып, ступаның шыңы (Чуда Маникья) 1900 жылы Посон поя күні орнатылды. Оның шыңы Богемиядан әкелінген қызыл түсті асыл тастан тұрады. Тиссамахарама ступасының күмбезі мен басқа да бөліктерінде 1990 жылы тік жарылыстар пайда болды. Археология департаменті мен мемлекеттік инженерлік кооперациясы ғибадатхананың бас иесінің өтініші бойынша араласып, ортаңғы бөлігінде күмбездің айналасына байланған галванды болат сымдарды қолдану арқылы ступаның бұдан әрі жарылып кетуін болдырмады. Бұл соңғы жөндеу жұмыстары 1998 жылдың ақпан айында аяқталды, оның жалпы құны 6 миллион Шри-Ланка рупиясы болды.