Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Парламенттік жүйеде бюджеттік заңнаманың қабылдамауы
Failure of budget legislation in a parliamentary system
budget legislation failure in a parliamentary style government
Вестминстер жүйесін немесе одан туындаған жүйені қолданатын парламенттік демократиядағы үкіметтің қазыналық немесе мемлекеттік қаражаттан айырылуы, конституциялық түрде қаражат беруге және бас тартуға құқылы парламент палаталарының немесе мемлекет басшысының әрекетінен туындайды. Бюджеттік дауыс берудегі жеңіліс – қаражаттан айырылудың бір жолы. Қаражаттың жоғалуы, әдетте, үкіметке сенімсіздік білдіру ретінде қарастырылады. Барлық "ақшалық заңдар" міндетті түрде қаражатты қамтамасыз ететін заңдар емес. Мысалы, Австралияда қаражатты қамтамасыз ететін заңдар "Үкіметтің күнделікті қызметін жүзеге асыруға қажетті заңдар" деп анықталады. Қаражаттан айырылған жағдайда, премьер-министр конституциялық дәстүр бойынша немесе конституциялық талап бойынша дереу отставкаға кетуге немесе парламентті таратуға тиіс. Алайда, кейбір конституциялар парламентті тарату мүмкіндігін қарастырмайды, керісінше үкіметті таратуды немесе отставкаға жіберуді талап етеді. Осындай тұйыққа тірелу президенттік жүйеде де болуы мүмкін, онда ол бюджеттік дағдарыс деп аталады. Парламенттік жүйелерден өзгеше, заң шығарушы органның шығыстарды бекітпеуі әрқашан сайлауға әкелмейді, себебі кейбір заң шығарушы органдардың өкілеттік мерзімі белгілі және оларды тоқтату күніне дейін таратуға болмайды, бұл ұзаққа созылатын дағдарысқа алып келуі мүмкін. Мемлекет басшысы мен заң шығарушы орган арасындағы келіспеушілік мемлекет басшысына сайланған үкіметті мерзімінен бұрын қызметтен босатуға және қайта сайлануға жіберуге мүмкіндік береді. Егер үкімет заң шығарушылардың немесе сайланған парламенттік өкілдердің көпшілігінің қолдауын алса, мемлекет басшысының қаражатты тоқтатуы – биліктің теріс пайдалануы болып есептеледі. Көптеген батыс елдері мемлекет басшысының қаражатты тоқтату немесе үкіметтік бюджетке вето қою құқығын алып тастады немесе шектеді, егер мұндай әрекеттерге айқын негіздер мен себептер болмаса.
Loss of supply occurs where a government in a parliamentary democracy using the Westminster System or a system derived from it is denied a supply of treasury or exchequer funds, by whichever house or houses of parliament or head of state is constitutionally entitled to grant and deny supply. A defeat on a budgetary vote is one way by which supply can be denied. Loss of supply is typically interpreted as indicating a loss of confidence in the government. Not all "money bills" are necessarily supply bills. For instance, in Australia, supply bills are defined as "bills which are required by the Government to carry on its day to day business". When a loss of supply occurs, a prime minister is generally required either by constitutional convention or by explicit constitutional instruction to either resign immediately or seek a parliamentary dissolution. Some constitutions, however, do not allow the option of parliamentary dissolution but rather require the government to be dissolved or to resign. A similar deadlock can occur within a presidential system, where it is also known as a budget crisis. In contrast to parliamentary systems, the failure of the legislature to authorize spending may not in all circumstances result in an election, because some such legislatures enjoy fixed terms and so cannot be dissolved before a date of termination, which can result in a prolonged crisis. A deadlock between a head of state and the legislative body can give rise and cause for a head of state to prematurely dismiss the elected government, requiring it to seek re election. If a government maintains the support of a majority of legislators or the elected parliamentary representatives, the blocking of supply by a head of state would be seen as an abuse of authority and power. Many western countries have removed or restricted the right of a head of state to block supply or veto a government budget unless there is overwhelming justification and cause for such action.
Жеткізудің қауіп-қатері немесе жоғалуының мысалдары
1909 жылы Ұлыбританияның Лордтар палатасы «Халық бюджетіне» қарсы дауыс берді, бұл екі жалпы сайлауға және Лордтардың өкілеттігін шектеген 1911 жылғы Парламент Актісіне әкелді. 1975 жылғы Австралия конституциялық дағдарысында сайланған Сенат үкіметке қаржыландыруды мақұлдау туралы заң жобасына дауыс беруді кейінге шегерді, премьер-министр Гоф Уитламнан Өкілдер палатасына сайлау тағайындауды талап етті. Уитлам генерал-губернатор сэр Джон Керр тарапынан отставкаға кетпегені және тарату туралы өтініш білдірмегені үшін қызметтен босатылды. 1979 жылдың желтоқсанында Канадада Джо Кларктың прогрессивті консервативті үкіметі бюджетке дауыс беруде жеңілді. Осының нәтижесінде Кларк 1980 жылғы Канадалық федералды сайлауды жариялады. Пьер Трюдо мен либералдар Канаданың Өкілдер палатасында көпшілік орындарды жеңіп алды. Кларк премьер-министр лауазымынан кетіп, оның орнына Трюдо тағайындалды. 1980 жылдың қыркүйегінде Италияның Депутаттар палатасы екінші Коссига үкіметі ұсынған бюджет жобасын 298-297 дауыспен жасырын дауыс беру арқылы қабылдамады. Осыған байланысты Франческо Коссига премьер-министр лауазымынан кетіп, оның орнына Арнальдо Форлани тағайындалды. 1982 жылы Ирландия Республикасында Гаррет Фицджеральд үкіметі бюджетке дауыс беруде жеңілді. Фицджеральд дереу Дэйлді таратуға рұқсат сұрады және ол мақұлданды. 2011 жылдың 9 наурызында Гонконгтың Заң шығару кеңесі уақытша қаржыландыруға қатысты резолюцияны тоқтатты, бұл 2011 жылға дейін әдетте формальды процедура болып келген. 2011 жылға дейін уақытша қаржыландыруға қатысты резолюциялар бөліп дауыс беру арқылы ешқашан қабылданбаған. Үкімет келесі күні процедуралық талаптарды айналып өту үшін, теріс дауыс берілген мәселе қайтадан қарастырылмайды ережесін ескере отырып, шағын өзгеріс енгізілген тағы бір резолюция ұсынды. 2012 жылдың 10 желтоқсанында Мальта Парламенті 2013 қаржы жылына арналған бюджет жобасын 35-34 дауыспен, тік тұрып дауыс беру арқылы қабылдамады. Премьер-министр Лоренс Гонзи Президентке Парламентті таратуға кеңес берді және келесі жылдың 9 наурызына сайлау жариялады. 2019 жылдың 13 ақпанында Испания үкіметі бюджет жобасына қатысты дауыс беруде жеңілді (191-158), себебі үкіметтің екі одақтасы – Каталония Республикалық Сол және Каталония Еуропалық Демократиялық партиясы оған қарсы дауыс берді. Осыған байланысты мерзімінен бұрын сайлау жарияланды, нәтижесінде екінші Санчес үкіметі жаңадан сайланды. Аталған екі партия ақырында 2021 жылғы бюджетті қабылдау үшін жаңа үкіметті қолдады.
In 1909, the UK House of Lords voted against the "People's Budget", precipitating two general elections and the Parliament Act 1911, which limited the power of the Lords. In the 1975 Australian constitutional crisis, the elected Senate delayed voting on a bill to authorize supply for the government demanding that the Prime Minister, Gough Whitlam, call an election for the House of Representatives. Whitlam was dismissed by the Governor General, Sir John Kerr, on the basis of his refusal to either resign or request a dissolution. In December 1979 in Canada, the Progressive Conservative government of Joe Clark was defeated on a budget vote. Clark called the 1980 Canadian federal election as a result. Pierre Trudeau and the Liberals won a majority of seats in the House of Commons of Canada. Clark resigned as prime minister and was replaced by Trudeau. In September 1980, the Italian Chamber of Deputies rejected a budget bill proposed by the second Cossiga government in a 298 297 vote taken by secret ballot. Francesco Cossiga consequently resigned as prime minister and was replaced by Arnaldo Forlani. The defeat of Garret FitzGerald's government in a budget vote in Dáil Éireann in the Republic of Ireland in 1982. FitzGerald immediately sought and was granted a Dáil dissolution. On 9 March 2011, the Legislative Council of Hong Kong blocked a resolution for provisional appropriations, which, before 2011, had always been a matter of formality. Resolutions for provisional appropriations had never been voted by division until 2011. The government decided, on the following day, to table another resolution with a minor change being made merely for the sake of circumventing procedural requirements that a negatived question cannot be tabled again. On 10 December 2012, the Maltese Parliament rejected the budget bill for the 2013 fiscal year in a 35 34 vote taken by rising vote. Prime Minister Lawrence Gonzi consequently advised the President to dissolve Parliament and called elections for 9 March of the following year. On 13 February 2019, the Spanish Government lost a vote on a budget bill, 191 158, thanks to two allies of the Government, Republican Left of Catalonia and the Catalan European Democratic Party, siding against it. A snap election was immediately called, which eventually led to a new election of a second Sánchez Government. Both of those parties eventually sided with the new Government to pass the 2021 Budget.