Кіріспе

Шри-Ланка билері Шри-Ланкада классикалық және халық билерінің бірнеше стилі бар.

Вес биі

"Вес" биі, ең танымал, ежелгі тазарту рәсімінен, Кохомба Якума немесе Кохомба Канкариядан пайда болды. Бұл би ешқашан дінге жатпайтын, тек еркектер ғана орындайтын.

Наянди биі

Наянди костюміндегі билер Кохомба Канкария фестивалінің алғашқы дайындық кезінде, шамдарды жағу және жындарға тамақ дайындау кезінде өнер көрсетеді. Биші ақ шапан мен ақ шапан киіп, кеудесіне бұрандалы әшекейлер, белбеу, мойнына бұрандалы қатарлар, күміс шынжырлар, мыс иық табақшалар, аяқ байламдары мен джинглирлер киеді. Бұл әсем би, ол Маха Вишну (Вишну) және Катарагама Девалес ғибадатханаларында салтанатты жағдайларда орындалады.

Уддекки биі

Уддекки - өте беделді би. Оның аты uddekki, құдайлар адамдарға берген деп есептелетін, шамамен жеті және биіктік, құм сағаты пішіндес кішкентай лакталған қол барабаннан шыққан. Екі барабанды Исуара құдайы, ал дыбысты Вишну берген деп есептеледі; аспапты Сакраның нұсқауларына сәйкес жасады және құдайлардың көктегі сарайында ойнады. Бұл аспапта ойнау өте қиын. Биші өз биін орындаған кезде, әр түрлі би биін шығарып, өлең айтады.

Пантеру биі

Пантеру биі Паттини құдайымен байланысты. Пантеруа - барабансыз домбыраға ұқсас, мыстан жасалған дөңгелек музыкалық аспап. Ол "Алууа" деп аталады. Пантерууаның шеңберінің көлемі 28 дюйм. Бұл биді ежелгі патшалар соғыста жеңіске жету үшін қолданған.

Сабарагаму билері (Сабарагамува натум)

Билер әдетте Ратнапурада орындалады, олар жергілікті тұрғындар өте құрметтейтін Саман құдайына табынумен байланысты. Сабарагамуа стиліне 32 негізгі би жатады.

Бхаратанатьям

Бхаратанатйам - Тамил Надудан шыққан, бірақ көптеген шри-ланкалықтар орындаған классикалық би түрі. Бұл индуизмнің (Шри-Ланкадағы индуизм) діни тақырыптары мен рухани идеяларын, әсіресе шивизмді және жалпы индуизмді білдіреді.

Ібілістің биі

"Жын билері" - кейбір ауруларды көзге көрінбейтін қолдар туғызады және науқасты сауықтыру үшін оларды қуып кету керек деген кең таралған сенімге жауап беру әрекеті. Егер бір адамның немесе отбасының жағдайы нашар болса, ауыл тұрғындары бұл адамның немесе отбасының көрінбейтін адамдар тарапынан қысымға ұшырап отырғанына сенеді. "Товиль" рәсімі - бұл жауап. "Товил" - бұл отбасымен және көршілерімен ғана шектелген немесе бүкіл ауылды қамтитын қарапайым рәсімдер, мысалы, "гам мадува" немесе "девол мадува" сияқты құдайларға табынумен тығыз байланысты. Бетперде киген бишілер "Маха Сохон Самайама" және "Гара Якума" деп аталатын екі белгілі "товил" рәсімдеріне қатысады. "Маха Сохона" деген сөзді естігенде, адамдар қорқады, өйткені ол зираттардың жындысы деп есептеледі. Орындаушы өзін аюға ұқсатып, маска мен киім киеді. Көбінесе "товил" "санни" биін қамтиды, онда билеушілер бетперде киеді. "Даха ата санния" дегеніміз - әрқайсысы үшін жауапты жын-шайтан бар он сегіз ауру. Әр түрлі кейіпкерлерді бейнелейтін бетперде киген бишілер белгілі бір рәсімдерде жүріп-тұруда қатысады. Кейінгі кезде балалардың және жасөспірімдердің Весак кезінде көшеде өнер көрсетуі үшін киетін маскалары пайда болды. Бұл қойылымдар "олу бакко" деп аталады, себебі олар үлкен маскалар киеді, бұл қойылымдар жас адамдарды қызықтырады. Жай ғана айтылатын шайтан биі ертеңгісін сахнаны салу, сәндеу және костюмдерді дайындаумен басталады. Орындаушылар күрделі сахнаны құрастырады, содан кейін би басталады. Сахна жаңадан кесілген табиғи материалдардан, мысалы, кокос пальмасы мен банан ағашының сабақтарынан жасалған қабырғадан тұрады. Өңірге және қолда бар материалдарға байланысты сахнаны балшық балшықпен қаптауға болады. Билерді домбырашылар сүйемелдеп, олар да рәсімнің басталғанын жариялайды. Әуеннің ерекшелігі көршілердің барлығы да келіп, ойынға қатысатынын көрсетеді. Әдетте, бұл рәсім таң атқанша жалғасады, бишілер бетел жаңғағының шырынын ішіп, ұйықтап қалмау үшін кокаин ішеді. Билер бірнеше күн бойы жалғаса алады.

Халықтық билер (дәстүрлі)

Классикалық би түрлерінен басқа, халықтық билер де бар, олар халықтық іс-шаралар мен мерекелермен байланысты. Лекэли (таяк биі), калагади (қазан биі), рабан (қол барабаны) және полкату (кокос) қазіргі уақытта кең тараған халық билері болып табылады.

Би-драма

Төменгі елдерде Колам деп аталатын би драмасы да бар, онда орындаушылар жануарлар немесе патшалар немесе жоғары лауазымды адамдар сияқты адамдарды бейнелейтін маска киеді. Колам - бұл салт-дәстүр емес, ойын-сауық және әлеуметтік сатира. Ғалымдар Колам Санни Якума деп аталатын ырым-жырымнан пайда болған болуы мүмкін деп болжайды, кейіннен ол ырым-жырым элементтерінен тәуелсіз би драмасына айналды.

Қазіргі және кейінгі билер

Классикалық би түрлері көптеген ғасырлар бойы қалыптасқан және буддизмнің пайда болуынан және оны сингаль халқының б.з.д. Бұл рәсімдер мен рәсімдер ауыл шаруашылығы өркениетінің құндылықтарын, наным-сенімдерін және әдет-ғұрыптарын көрсетеді. Буддизмге дейінгі халықтық діндер пайда мен баталарды беруге қабілетті, сонымен қатар қайғы мен ауруларға себепші болуы мүмкін деп саналатын әртүрлі құдайлар мен жындарға сенуден тұрады. Сондықтан оларды құрбандықтар мен рәсімдер арқылы немесе жын-перілер арқылы тазарту керек еді. Кандян биінің репертуары Кохомба Канкария деп аталатын ырымға негізделген. Бұл ырым жеке қиыншылықтардан немесе індет сияқты қоғамдық апаттардан арылу үшін Кохомба деп аталатын тәңірді кешіру үшін орындалады. Бұл рәсім қазір сирек орындалса да, оның орындалуына байланысты әртүрлі билерді Канди Перахерада және Канди қаласында жыл сайын өткізілетін діни мәдени іс-шарада, Далада Малигавада орналасқан Будданың қасиетті тіс монументінің құрметіне, қасиетті тіс ғибадатханасында көруге болады. Рухуну биінің репертуары Девол Мадуваның құдайлық / жын-шайтан Деволды татуластыру үшін және Рата Якума және Санни Якума деп аталатын әр түрлі жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты жын-шайтандармен байланысты. Сапарагаму биі Гам Мадува деп аталатын рәсіммен байланысты, ол Паттини құдайының ризашылығын білдіреді. Бұл жақсы өнім алу, жамандықты жою немесе жұқпалы аурудан құтылу үшін жасалады.