Кіріспе
Әдебиет жанры Эксперименталды әдебиет әдебиет жанры болып табылады, оны әдетте "қалай да дәл анықтауға қиын". Ол әдебиеттің конвенцияларымен, оның ішінде жанрлар мен стильдердің шекараларымен тәжірибе жасайды; мысалы, ол прозалық әңгіме немесе поэзия түрінде жазылуы мүмкін, бірақ мәтін бетке қарапайым прозалық абзацтарға немесе стильдің классикалық строфалық түріне қарағанда әртүрлі конфигурацияларда қойылуы мүмкін. Бірақ 1960 жылдары модернизмнің салтанатты күндерінің қысқаша оралуы және постмодернизмнің алғашқы негіздері пайда болды. Уильям С. Берроуздың "Жылаңаш түскі ас" атты суретті сотқа беруі экстремалды және цензурасыз еркіндікке кеңінен көз жеткізуге және оған құлшылық етуге әкелді. Бэроуз сонымен қатар газеттер немесе баспаға басылған қолжазбалар кесіліп, мәтіндегі жолдарды алу үшін қайта ұйымдастырылған. 1960 жылдардың аяғында эксперименталды қозғалыстар соншалықты танымал болды, тіпті Бернард Маламуд және Норман Мейлер сияқты әдеттегі авторлар да эксперименталды үрдістерді көрсетті. Метафикция осы кезеңде маңызды үрдіс болды, оны Джон Барт, Джонатан Бейлис және Хорхе Луис Борхес еңбектерінде барынша жақсы көрсетті. 1967 жылы Барт кейде постмодернизм манифесті деп саналатын "Артықшылық әдебиеті" атты эссе жазды. Бұл дәуірдің басты сынақ тасы Томас Пинчонның "Гравитацияның жаңбырлы қасы" болды, ол ақыр соңында бестселлер болды. Қысқа әңгіме түріндегі маңызды авторлар арасында Дональд Бартельме, қысқа және ұзақ формаларда Роберт Кувер және Рональд Сукеник болды. 1968 жылы Уильям Гасстың "Уилли Мастерс жалғыздық әйел" романы оқыуға қиындықтар туғызады, өйткені кейбір беттер айна жазуы бойынша жазылған, онда мәтінді тек айна бетке қарсы бұрышпен ұсталса ғана оқуға болады. Кейінгі жылдары 1970-1980 жылдары белгілі эксперименталды жазушылар Итало Кальвино, Майкл Ондаатье және Хулио Кортазар болды. Кальвиноның ең танымал кітаптары - "Қысқы бір түнде саяхатшы болса", кейбір тараулар оқырманды "Қысқы бір түнде саяхатшы болса" атты кітапты оқуға дайындап жатқандығын бейнелейді, ал басқалары баяндама жасайды және Марко Поло Кубла ханға саяхаттарын түсіндіреді, бірақ олар тек сөйлесіп жатқан қаланың ғана есебі. Ондаатьедің "Билли-Ди-Кид" жинағы өзінің тарихын жазу үшін скрепбук стилін қолданады, ал Кортазардың "Хопскот" кітабын кез келген тәртіппен тараулармен оқуға болады. Аргентиналық Хулио Кортазар және бразилиялық жазушы Клариса Лиспектор, екеуі де ХХ және ХХІ ғасырдың тәжірибелік әдебиетінде шедеврлер жасаған латындық америкалық жазушылар, армандық пейзаждар, журналистика және көркем әдебиетті араластырған; испан тілінде жазылған аймақтық классиктерге Хуан Рулфоның "Педро Парамо" атты мексикалық романы, Габриэль Гарсия Маркестің "Жалғыздықтың жүз жылы" атты колумбиялық отбасылық эпосы, Марио Варгас Льосаның "Әлем соңының соғысы" атты Перу саяси тарихы, Пуэрто-Риконың "Yo Yo Boing!" драмалық диалогы кіреді. Гьянина Браскидің "Рай" романы мен Хосе Лезама Лиманың "Рай" романы. Қазіргі заманғы американдық авторлар Дэвид Фостер Уоллес, Джаннина Браши және Рик Муди 1960 жылдардағы жазушылардың тәжірибелік формалық ойынның кейбірін эмоционалды түрде дефляциялау, ирония және қол жетімділік пен әзілге деген үлкен бейімділікпен біріктіреді. Уоллестің шексіз тамашасы - теннис академиясы мен оңалту мекемесіндегі өмірді сипаттайтын пост постмодернисттік максималдық жұмыс; дигресиялар жиі сюжет желілеріне айналады, ал кітапта 100 беттен астам төменгі жазбалар бар. Николсон Бейкер сияқты басқа жазушылар 140 беттен тұратын эскалатормен жүретін адам туралы "Мезанна" романдарындағы минимализмдерімен танымал болды. Америка жазушысы Марк Данилевски өзінің "Жабайы жапырақтар үйі" романында қорқынышты романдардың элементтерін ресми академиялық жазумен және типографиялық эксперименттермен біріктірді. Грек жазушысы Димитрис Лякос Z213: Exit-те қазіргі заманғы палимпсест түрінде екі баяндаушының күнделікті жазбаларын қатты бөлшектенген мәтінде біріктіреді, олар Киелі кітаптағы Шығу кітабынан үзінділермен араластырылған. Бұл өз ішінде ішкі мен сыртқы дүниенің нақты шындықтары біртіндеп бірігуі мүмкін саяхатты баяндайды.
Experimental literature is a genre of literature that is generally "difficult to define with any sort of precision." It experiments with the conventions of literature, including boundaries of genres and styles; for example, it can be written in the form of prose narratives or poetry, but the text may be set on the page in differing configurations than that of normal prose paragraphs or in the classical stanza form of verse. but the 1960s brought a brief return of the glory days of modernism, and a first grounding of Post modernism. Publicity owing to an obscenity trial against William S. Burroughs' Naked Lunch brought a wide awareness of and admiration for an extreme and uncensored freedom. Burroughs also pioneered a style known as cut up, where newspapers or typed manuscripts were cut up and rearranged to achieve lines in the text. In the late 1960s, experimental movements became so prominent that even authors considered more conventional such as Bernard Malamud and Norman Mailer exhibited experimental tendencies. Metafiction was an important tendency in this period, exemplified most elaborately in the works of John Barth, Jonathan Bayliss, and Jorge Luis Borges. In 1967 Barth wrote the essay The Literature of Exhaustion, which is sometimes considered a manifesto of postmodernism. A major touchstone of this era was Thomas Pynchon's Gravity's Rainbow, which eventually became a bestseller. Important authors in the short story form included Donald Barthelme, and, in both short and long forms, Robert Coover and Ronald Sukenick. While in 1968 William H. Gass's novel Willie Masters Lonesome Wife added challenging dimensions to reading as some of the pages are in mirror writing where the text can only be read if a mirror is held in an angle against the page. Some later well known experimental writers of the 1970s and 1980s were Italo Calvino, Michael Ondaatje, and Julio Cortázar. Calvino's most famous books are If on a winter's night a traveler, where some chapters depict the reader preparing to read a book titled If on a winter's night a traveler while others form the narrative and Invisible Cities, where Marco Polo explains his travels to Kubla Khan although they are merely accounts of the very city in which they are chatting. Ondaatje's The Collected Works of Billy the Kid uses a scrapbook style to tell its story while Cortázar's Hopscotch can be read with the chapters in any order. Argentine Julio Cortázar and the naturalized Brazilian writer Clarice Lispector, both Latin American writers who have created masterpieces in experimental literature of 20th and 21st century, mixing dreamscapes, journalism, and fiction; regional classics written in Spanish include the Mexican novel "Pedro Paramo" by Juan Rulfo, the Colombian family epic "One Hundred Years of Solitude" by Gabriel García Márquez, the Peruvian political history "The War of the End of the World" by Mario Vargas Llosa, the Puerto Rican Spanglish dramatic dialogue "Yo Yo Boing!" by Giannina Braschi, and the Cuban revolutionary novel "Paradiso" by José Lezama Lima. Contemporary American authors David Foster Wallace, Giannina Braschi, and Rick Moody, combine some of the experimental form play of the 1960s writers with a more emotionally deflating, irony, and a greater tendency towards accessibility and humor. Wallace's Infinite Jest is a post postmodern maximalist work describing life at a tennis academy and a rehab facility; digressions often become plotlines, and the book features over 100 pages of footnotes. Other writers like Nicholson Baker were noted for their minimalism in novels such as The Mezzanine, about a man who rides an escalator for 140 pages. American author Mark Danielewski combined elements of a horror novel with formal academic writing and typographic experimentation in his novel House of Leaves. Greek author Dimitris Lyacos in Z213: Exit combines, in a kind of a modern day palimpsest, the diary entries of two narrators in a heavily fragmented text, interspersed with excerpts from the biblical Exodus, to recount a journey along which the distinct realities of inner self and outside world gradually merge.
ХХІ ғасыр тарихы
ХХІ ғасырдың басында эксперименталды әдебиеттің көптеген мысалдары компьютерлер мен басқа да цифрлық технологиялардың пайда болуын көрсетеді, олардың кейбіреулері өздері ой жүгірткен ортаны пайдаланады, мысалы Патрисия Локвудтың 2021 жылғы интернет-романы туралы ешкім сөйлемейді, ол негізінен iPhone-да жазылған. Мұндай жазу әр түрлі электронды әдебиет, гипертекст және кодтық жұмыс деп аталады. Басқалары Уругвайлық америкалық жазушы Хорхе Маджфудтың "Америка патшасы" және "Ай қаласы" сияқты көпшілік көзқарасты зерттеуге назар аударды.