Кіріспе

Droit de suite (французша "осылай сатуға құқық") немесе Artist's Resale Right (ARR) - кейбір юрисдикцияларда суретшілерге немесе олардың мұрагерлеріне өздерінің өнер туындыларын қайта сатудан ақы алу құқығы. Бұл американдық алғашқы сату доктринасы сияқты саясаттармен салыстыруға болады, онда суретшілердің кейінгі сатудан бақылау немесе пайда табу құқығы жоқ.

Тарих

"Дайт-де-суита" алғаш рет 1893 жылы Еуропада салонның маңыздылығының төмендеуіне, жеке меценаттың аяқталуына және "желтесі аштық суретшінің" мүддесін қорғауға жауап ретінде ұсынылды. Көптеген суретшілер мен олардың отбасылары соғыстан зардап шекті, ал содан кейін құқық әлеуметтік қиын жағдайларды жоюдың құралы болды. Рено Доннедье де Вабрестің айтуынша, droit de suite Францияда Миледің 1858 жылғы "Ангель" картинасы 1889 жылы Секретан сауда-саттығында сатылып кеткеннен кейін құрылған. Суретшінің отбасы кедей өмір сүргенмен, суретшінің иесі бұл сатудан үлкен пайда тапты.

Халықаралық

1971 жылғы Берн конвенциясы авторлар мен суретшілердің өз туындыларын қайта сатудағы "мүддесіне қатысты ажырамас құқығын" бекітеді, бірақ оны іске асыратын ұлттық заңнама болмаған жағдайда заңды күші жоқ.

Еуропалық Одақ

2001/84/ЕҚ директивасы Еуропалық Одақ бойынша біркелкі құқық жүйесін талап етеді. Бұл директива Ұлыбританияда даулы.

Франция

Францияда бұл жүйе 1920 жылдан бастап Зияткерлік меншік кодексі L122 8 бабы арқылы қолданыста. Ол DADVSI заңның 48-бабымен реформаланады, ол 2001/84/EC директивасын іске асырады. Француз парламенттегі осы заңға әкелген талқылаулар кезінде іс жүзінде драйв де сюита тек аукциондарда ғана төленеді және бұл Париж өнер нарығын Лондон немесе Нью-Йорк қаласына қарағанда қолайсыз етеді деп дәлелдеді. DADVSI-ге сәйкес, Париж нарығына кедергі келтірмеу үшін мемлекеттік реттеу (декрет арқылы) төмендеу мөлшерлемелері мен ең жоғары алымдарды белгілеуі тиіс.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда 2006 жылы Еуропалық Одақ директивасын жүзеге асыру үшін суретшінің қайта сату құқығы (ARR) қабылданды.

Америка Құрама Штаттары

1977 жылғы Калифорниядағы қайта сату авторлық құқықтарының заңы (CRRA) (Азаматтық кодекстің 986-бабы), Калифорнияда қайта сатылған немесе Калифорния тұрғыны кез келген жерде қайта сатылған барлық көркемөнер туындыларына қатысты, жалпы сату 1000 доллар немесе одан да көп. Ол кез келген көркем өнер туындысының қайта сату бағасына бес пайыздық авторлық сыйақыны талап етті. Бір суретші "жазбаша келісім-шарт жасасып, мұндай сатудың бес пайызынан асатын сомаға" бас тарта алды. Бұл Құрама Штаттарда жүзеге асырылған өзінің түріндегі жалғыз заң болды. Кем дегенде бір ғалым бұл заңның конституцияға қайшы екенін, бесінші түзетуде жеке меншікті алу әсер ететінін айтты. Сот CRRA Калифорниядан тыс жерлерде жасалған көркемөнер сатуға қатысты ережелерді анық реттейді деп санайды [көшірмесі келтірілген]. CRRA-ның нақты шарттары бойынша, сатушы Калифорнияда тұратын болса, АҚШ-тың кез келген жерінде болатын операцияларды реттейді. Тіпті CRRA-ның пайда алушысы болған суретші Калифорнияның азаматы немесе тұрғыны болуы шарт емес. Сондықтан CRRA Америка Құрама Штаттарының Конституциясының сауда туралы шартын бұзады. 2012 жылдың қыркүйегінде АҚШ-тың авторлық құқық басқармасы АҚШ-та суретшінің "қайта сату құқығының" орнатылуына қатысты "Сұрақ қою туралы хабарлама" жариялады. Бұл хабарлама 2011 жылы "дрейт-де-суит" заңын енгізген депутат Джеррольд Надлер мен сенатор Херб Колдың өтінішіне жауап ретінде жарияланды. Авторлық құқық басқармасының кейінгі баяндамасында "конгресс қайта сату құқығының немесе авторлық құқықтың қарастырылуын қолдады, бұл әр суретшіге шығарманы басқа тарап қайта салған сайын төленетін соманың пайызын береді". 2014 жылы "Америкалық авторлық құқық туралы" заң жобасы енгізілді және аукциондық үйлер оған қатты қарсы болды. Заң жобасы комитетте өліп қалды. 2018 жылдың 6 шілдесінде АҚШ-тың 9-ші округтік апелляциялық соты Калифорнияның қайта сату авторлық жарналар туралы заңын авторлық құқық туралы заңға қарсы деп тапты. Қазір авторлық құқық туралы заң күшіне енген 1977 жылдың 1 қаңтарынан 1978 жылдың 1 қаңтарына дейін қайта сатылған шығармалар ғана авторлық құқық төлемін алуға құқылы.

Австралия

2009 жылғы "Көрнекі суретшілердің қайта сату құқығы туралы" заң шығарманың авторына шығармасы коммерциялық өнер нарығында қайта сатылған кезде авторлық сыйақы алуға құқық береді. 2010 жылғы 9 маусымда бұрыннан бар болған өнер туындылары үшін авторлық сыйақы осы күннен кейінгі екінші және одан кейінгі қайта сатуларға ғана қолданылады. Заңның 22 және 23-баптарына сәйкес әртістердің өздері тағайындаған мемлекеттік агенттікке, авторлық құқық агенттігіне, жеке жинақтауды және/немесе жеке жинақтауды ұйымдастыруды тапсыруға құқығы бар. Роялти сату бағасының 5% -ы ретінде есептеледі, бірақ бұл баға 1000 доллардан төмен болған жағдайда қолданылмайды. Ол ресми жинақтаушы агенттік арқылы төленуі тиіс, немесе егер автор таңдаса (егер жағдай бойынша) ол тікелей авторға, оның өмір бойы жасаған қайта сатулары бойынша және оның қайтыс болғаннан кейін 70 жылға дейін қайта сатулары бойынша мұрагерлеріне төленуі мүмкін. Роялти төлеуге қатысты негізгі заңды міндеттеме сатушыға жүктеледі. Алайда, экономикалық тұрғыдан алғанда, ол сатып алушыға берілуі мүмкін. Құқықтық көмекке қолжетімді көркем туындыларға графикалық немесе пластикалық өнердің түпнұсқа туындылары жатады, соның ішінде суреттер, коллаждар, картиналар, сызбалар, гравюралар, баспалар, литографиялар, мүсіндер, гобелендер, керамика, шыны бұйымдар, фотосуреттер, көркемөнер тоқымалары, инсталляциялар, көркемөнер зергерлік бұйымдары, суретшілердің кітаптары, ою-өрнек және мультимедиалық көркем туындылар жатады. Австралиялық азаматтар немесе резиденттер ғана авторлық сыйақы алады, алайда болашақта авторлық сыйақыны төлеуге қабілетті басқа да юрисдикцияларда тұратын адамдарға да осы құқықты беру қарастырылған. Бұл жүйенің енгізілуі басқа жерлерде болғандай, даулы болды. Оның алғашқы үш жылында 650 суретшіге 6,800 транзакция үшін жалпы сомасы 1,5 млн доллар көлемінде авторлық сыйақы төленді, оның 50%-ы жергілікті суретшілерге тиді. Ең жоғары жеке авторлық сыйақы 50 000 австралиялық доллар болды. Көптеген адамдар 50-ден 500 долларға дейін ақша алған. Орташа транзакция құны 30 AU доллары. 2013 жылдың маусым айында бұл схеманы қайта қарау туралы хабарланды.

Филиппин

Филиппиннің Зияткерлік меншік кодексі (республикалық 8293 заң) авторға / суретшіге немесе оның мұрагерлеріне түпнұсқа суретті, мүсінді немесе қолжазбаны сатудан немесе жалға беруден түскен жалпы табыстың 5 пайызын береді. Бұл құқық автордың немесе суретшінің өмірінде және қайтыс болғаннан кейін елу жыл бойы сақталады.