Кіріспе

"Қыз және пальма" (а. к. а. "The Maid of Coldingham" және "The Well Below The Valley") (Roud 2335, Child ballad 21) - ағылшын тіліндегі ортағасырлық кісі өлтіру балладасы. Оның қараңғы сөздері (қазалауды және кейбір нұсқаларда инцестті білдіреді) болғандықтан, халық әншілері бұл әнді жиі орындамаған. Ғалымдар оны Еуропалық көздерде Магдалина баладасы деп толықтай белгілі шығарманың "асыратылған" нұсқасы деп санайды, балада Британ аралдарында ауызекі дәстүрде жоғалған деп саналды. Сэр Уолтер Скотттің уақытынан бастап, оның бір бөлігін он тоғызыншы ғасырдың алғашқы жылдарында естігенін атап өтті. Ол 1960 жылдары жиналған, бірақ кейіннен басқа нұсқалар Ирландиядан 1950-1970 жылдары пайда болды. Рейлидің орындаушылық таспасына негізделген әнді әнші Кристи Мур "The Well Below the Valley" атты әнін Ирландияның Planxty фольклорлық тобымен танымал етті. Бұл ән 1973 жылы шыққан топтың екінші альбомының атауын берді.

Қысқаша мазмұны

Бір палммер (хажы немесе қасиетті адам) құдықта жуылған қыздан бір тостаған сұрап алады, сонда ол шөлдегендіктен одан су ішуі мүмкін. Ол өзінің жоқ екенін айтады. Ол өзінің сүйіктісі келсе, ол болар еді дейді. Ол ешқашан сүйіктісі болмаған деп ант береді. Ол әйелдің тоғыз бала туғанын айтады (немесе әртүрлі нұсқаларда, басқа сандар, мысалы жеті немесе бес) және оған мәйіттерді қайда көміп қойғанын айтады. Ол одан өкінуді сұрайды. Ол оған жеті жыл бойы баспалдақ тасқа айналады, жеті жыл бойы қоңырау шалушы болады және жеті жыл тозақта өткізеді. Кейбір нұсқаларда балалар инцест арқылы жүкті болады. Сондай-ақ, кем дегенде бір нұсқада Ирландияда жиналған, ал көбірек Еуропалық нұсқаларда, алақаны Құдай немесе Иса деп танылады.

Комментарийлер

Бұл баллада Киелі кітаптағы құдық жағындағы самариялық әйел мен Магдалалық Мәриям туралы оқиғалар біріктірілген. Бірнеше шетелдік нұсқаларда, құлшынысты адам Иса болып табылады. басқа (қазірге) бірегей, қосымша ирландша нұсқасын Муннелли жинаған Вилли А. Рейллиден, басқа саяхатшы, бейтаныс адамды Мәсіх деп нақты анықтайды: "О, мен биік жерде билік ететін Иемін / Жасыл лилия өседі О / О, мен биік жерде билік ететін Иемін / Өңдеудің төменгі құдырында О" (МакКейб, Е нұсқасы ретінде санамаланған, 5-ші строфа). Әннің бретондық нұсқасы "Мари Келенн" (сонымен қатар "Мари Гелан"; французша: "Мари Келенн" немесе "Гелен"); бұл нұсқада құдықта кездесу элементі жоқ, ал әйелдің орындауы керек өкінуіне, сонымен қатар оның түпкілікті кешірім алу әдісіне көбірек көңіл бөлінген. Child, 1882 бұл балладаның тарихын 4+ беттен астам жерде егжей-тегжейлі талқылайды (б. 228 232 - басылған нұсқасы). Еуропалық әріптестерімен салыстырғанда, Child 21 британдық "Магдалина баладасы" екені анық көрінеді, бірақ басты кейіпкердің жеке басы жоғалып кетті. Мэри Диан Маккейб, осы және басқа балладалар туралы ирланд коллекционері Том Муннеллимен кеңінен хат алысқан, оны осындай деп санайды және былай деп жазды:Британиялық Магдалена балладасының барлық сақталған нұсқалары бұзылса да, ән өте тиімді. Магдаленаның діни антының және пальмашыны алдаудың пайдасыз әрекеті, егер балада тыңдаушылары Магдалена туралы аңызды немесе самариялық әйел туралы ізгі хабарды білетін болса, ғана толықтай бағаланады. Магдаленаның қылмысының зорлығы, оның құпия деп санаған жерлеу орындарының аяусыз ашылуы, тозақтың азаптары туралы қорқынышты айқайлау ортағасырлық аңыз ұмытылған кезде де құпия, бірақ күшті болып қала береді. Британдық Магдалена баладасы, скандинавиялық аналогтары сияқты, әділет пен қайырымдылықты Кептің құрметіне араластырды, сондықтан ортағасырлық аудитория көңіл көтереді және оқытылады. Гарвардтан Джозеф Харрис, 1971 жылы баладаның эволюциясы 3 кезеңнен өтті деп болжады (оның "Forms IIII"): I формада (Каталония мен Роман аймағында пайда болған), Мария Магдалина күнә жасады, оған жеті жыл бойы шөл далада күнәсін кешіріп, көкте қабылданатын Исамен кездеседі; II формада, сонымен қатар Каталонияда, әңгіме Исаның самариялық әйелмен құдықта кездесуінің элементтерін алады, онда әйел Исаны танымайды, бірақ ол оның күнәларын егжей-тегжейлі білуімен таң қалдырады; және оның III формасында Скандинавияда пайда болған деп түсіндіріледі, балаларды өлтірудің жаңа мотиві енгізілген (бәлкім, Бала No. 20, "Қырағай ана"), содан кейін бұл форма ағылшын және шотланд, скандинавия (Финляндиямен) және славян балада аймақтарында таралды. 1984 жылы Дэвид К. Фаулер баладаның әртүрлі аспектілерін талдап, оқиға орын алған құдық Иса мен самариялық әйел арасындағы Киелі кітаптағы әңгіме сахнасы Жақыптың құдығынан алынған болуы мүмкін екенін, пальмашының фигурасын енгізу (Персидің уақытында архаикалық) мәтінге едәуір көнелікті береді және Перси нұсқасындағы "Лиллумвам" және басқа да түсініксіз жолдар түпнұсқадағы тармақтарға кейінгі және өте сәйкес келмейтін шикізаттар болып көрінеді. Ол сондай-ақ, басқа ғалымдардың пікірінен айырмашылығы, олар өкініштің "азаттық" әлеуетін атап көрсетеді, бұл ұсынылатын өкініштердің шын мәнінде ирониялық болуы мүмкін ("тозақ тоңазытқанда" және т.б. ), бұл жағдайда басты кейіпкерге төлемді қайтару мүмкін емес. Ұлыбритания / Ирландия нұсқалары жинақталғанда, "инцест" элементі Муннеллидің Джон Райлиден жинаған ұзын нұсқасында айқын көрінеді, онда соңғысы (бұл нұсқада бес бала өлтірілді) "Екісін сіздің әкеңіз сүйікті, тағы екеуін сіздің ағаңыз Дэн, тағы біреуін сіздің ағаңыз Джон" деп ән салады. "Қырағай ана" бала баладасы 20 түрлі нұсқаларда бар, олардың кейбіреулерінде өлген балалар анаға әрқайсысы жеті жылға созылатын бірнеше күнәларын кешіретінін айтады; бұл тармақтар "Қыз және пальма" кітабына жатады. Алайда, кейінгі ғалымдар бұл гипотезаға оң немесе теріс пікір білдірген жоқ.

Дәстүрлі (бастапқы) әншілер

Ирландиялық ән жинаушы Том Муннелли әнді танымал етуге ықпал етті ("The Well Below The Valley" деген атпен) 1970-ші жылдардағы халықтық қайта өрлеуде, оны Джон Райлидің 1963 жылы Роскоммон округінде айтқандығын естіді. Ол Рейлиден кем дегенде екі нұсқа жазды; олардың он тармақты қысқа нұсқасы Рейлидің қайтыс болғаннан кейін шыққан Topic LP The Bonny Green Tree (1978) альбомында, сондай-ақ 1998 жылғы Topic "Voice of the People" сериясының 3-томында қайта шығарылды. Рейли жазбаларының ресми шығарылуынан бұрын Муннелли өзінің таспасын (басқалармен қатар) Кристи Мурға ойнады, содан кейін оны 1973 жылғы "Planxty" альбомының атау жолы ретінде қолданды. Рейлиден 1969 жылы жазылған (16 жол) көбірек ауқымды жазылған Ди К. Вилгустың таспа жинағында бар және оны осы youtube релизі арқылы тыңдауға болады. Бұған дейін, 1954 жылы ән жинаушы Сеймус Эннис Мохиллдің әншісі Томас Моранды жазды, Литрим тек жартылай нұсқасын (6 өлең) әндеген; Моранның нұсқасында (мұнда тыңдауға болады) рефрен (әр өлеңнің 2 және 4-жолдары) алдыңғы Балалық балладаға (20-ші, "Қырағай ана") тиесілі болып көрінеді, бірақ мәтіннің қалған бөлігі осы әннің. "Қырағай ана" деп аталатын Моранның нұсқасы шын мәнінде Рейллиден бұрын, 1961 жылы Caedmon-дың "Британияның халық әндері, том" деген нұсқасында шығарылды. IV: The Child Ballads 1 (TC1145), 12T160 тақырыбымен бірдей атаумен қайта шығарылды (1968). Джон Райлидің нұсқасын тыңдап, жазғаннан кейін Том Муннелли Ирландиядағы тағы екі әншінің әнінің қосымша нұсқаларын (The Well Below The Valley) жазды. Бұл 1972 жылы Монаган округінің Клонес қаласына жақын жерде 35 жастағы Вилли А. Райли және 1973 жылы Слайго округінің Слайго қаласында 73 жастағы Мартин Райли. (Мэри Дайан МакКейбтің 1980 жылғы диссертациясында М. П. [= Мейд және Палмер] E және F нұсқалары ретінде тізімделген, pp. 391 392, Муннелли ұсынған таспалардың көшірмелеріне сүйене отырып). Сол автор тағы бір нұсқаны атап өтті, оны ирландтық қайта жаңғыру әншісі Лиам Уэлдон алды, ол "Мэри Дьюктің әнінен үйренгендей (саяхатшы ма? ) "; Велдон басқа жерде "ирландтық саяхатшылардың әндеріне өмір бойы қызығушылық танытқан" деп сипатталған. Уэлдонның орындауында Мэри Дьюк тек жартылай нұсқасы, ол басты кейіпкер мен "ат үстінде жүретін адам" арасындағы құдықтағы алғашқы кездесуді қамтиды, бірақ балаларды өлтіру және оған байланысты өкініш туралы кейінгі аян жоқ.