Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық операция Харпун операциясы - Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1942 жылдың маусым айының ортасында Орта Жерорта теңізінде Мальтаны қамтамасыз етуге жіберілген екі одақтас конвойдың бірі. "Vigorous" операциясы - Александриядан батысқа қарай, ал "Harpoon" операциясы - Гибралтардан шығысқа қарай бағытталған. Көшеде болған конвойдың күшін Италия флоты кері қайтарып жіберді. "Харпун" конвойының алты кемесінің екеуі бірнеше одақтас әскери кемелердің құнын өтеген. 15 маусымда итальяндық теңіз эскадрильясы мен "Гарпун" конвойының эскорты арасында болған теңіз әрекеті Пантеллерия шайқасы (Battaglia di Mezzo Giugno [Желтоқсан ортасындағы шайқас]) деп аталады. Екі операция туралы хабарды АҚШ-тың Мысырдағы әскери атташесі, полковник Боннер Феллерс білместен, британдықтардың қызметі туралы Вашингтонға егжей-тегжейлі әскери есептер тапсырған. Кейінірек америкалық кодтың итальяндық әскери барлау қызметі (Servizio Informazioni Militare) бұзғанын Ultra тыңдаулары ашады.

Қоршау, 1942 жыл

1942 жылы Мальтада Оқпанның бомбалауы 1942 жылдың сәуір айының аяғында кемежайларды, кемелерді, ұшақтарды және әуеайлақтарды талқандады. Отаршылдар шабуылдарын басып алу алдындағы мақсаттарға ауыстырды: лагерьлер, казармалар, қоймалар және жол қиылыстары. 18 сәуірден кейін неміс бомбалаулары кенеттен тоқтады және итальяндық бомбалаушылар ұшақтардың шағын құралымдарымен үнемі бомбалауды қолға алды. Ай ішінде Осі ұшақтары 9500-ден астам ұшуды жасады, ал Корольдік әуе күштері (RAF) 388-ге қарсы болды, олардың барлығы 30-дан басқалары ұрыскерлер болды. Британдықтар 50 ұшақтан айырылды, олардың 20-сы ұрыста атып түсірілді, ал Осістік державаның 37 ұшағы бомба тастаудан қаза тапты, бұл наурыз айындағы көрсеткіштен үш есе көп. Бомбалаудан 11,450 ғимарат қираған немесе зақымдалған, 300 бейбіт адам қаза тауып, 350-і ауыр жарақат алған. Жақсы баспаналар болды, бірақ кейбір зардаптар кейінге қалдырылған әрекетке арналған бомбалардың салдарынан болды. Мальтаға керек-жарақ жетпегендіктен, 21 наурызда МВ 10 конвойы Александриядан жөнелтілді. Конвой итальяндық флоттың жартылай шабуылға ұшырады; итальяндықтар конвойды басып алып, екінші Сирт шайқасында бірнеше эскорттарға көп зақым келтірді, бірақ әлсіз британдық күш итальяндық эскадрильяны тоқтатты. Конвойға шабуыл жасау дегеніміз, конвой Мальтаға таңертең емес, түнде, күткендей, сауда кемелерін осьтің әуе шабуылына ұшыратып жіберді. Келесі 48 сағат ішінде барлық сауда кемелері Мальта маңында батып кетті немесе порт ішінде жойылды; азық-түлік тасудың аз бөлігі ғана болды. Ет, май және қант рациондары одан әрі қысқартылды, ал 5 мамырда нан рационы күн сайынға дейін қысқартылды, бұл шілде айының соңына дейін жеткілікті болды; макарон рациондары тоқтатылды және қыста картоптың нашар жиналуы болды. Үш эсминец, үш су асты кемесі, үш мина сығушы, бес буксир, су тасымалдаушы және жүзуші кран портта батып, тағы да көп кеме зақымдалды. Аралдың орнығу пункті ретінде қызмет етуі жалғасты, бірақ Оқпанның бомбалау науқаны Мальтаны шабуыл базасы ретінде бейтараптандырды. 10-су асты флотасының екі қайығы батып кетті, екеуі портта зақымдалды және 26 сәуірде флотилияға шағын жылдам кемелермен кен қазуға бұйрық берілді, олар радармен анықталмайды және бомбалау кезінде естілмейді; аман қалған мина сығушылар саны аз болды. Үш барлау ұшағы қалды және тек 22 бомбардировщик ұшуы болды, ал ай ішінде Fleet Air Arm (FAA) ұшақтары тағы он бір рет ұшуды жүзеге асырды. Маусымның басында екі жұлдызды альбакор мен екі жұлдызды семсер балығы ғана қалды.

Шабуылдау операциялары

1941 жылдың желтоқсанынан бастап Люфтваффе бомбалауы Мальтаны бейтараптандырды, итальяндық C 38m шифрланған хабарламалардың шифрлануы көбірек жүзуді және аз жоғалтуды көрсетті, ал 1942 жылдың 23 ақпанында "Дюилио" атты жауынгерлік кеме басқаратын итальяндық конвой Триполиге жетті. Ақпан айының соңына қарай 11 кеме сопровождаусыз өтіп, наурыздың басында C 38m машинасын ауыстырудан туындаған тоңазытқыштың ағылшындарға әсері аз болды. Британдықтар C 38m-ге қайта оралғаннан кейін, 26 мамырға дейін осьтің жабдықтау сапарлары жасалды, тек тоғызын әуеде барлау байқады. 14 сәуірде Мальтаның бес ұшағы атып түсірілді, ал су асты кемесі жоғалды. 10 наурызда крейсерді U-боты басты, ал 10 мамырда Люфтваффе төрт эсминецтің үшеуін басты. Ақпан мен наурыз айларында Осіліктердің жоғалтулары жіберілген жеткізілімдердің 9 пайызын құрады, сәуірде бір пайыздан аз, ал мамыр айындағы жоғалтулар 7 пайызды құрады. Оқпан әскерлері Солтүстік Африканы генерал Эрвин Роммельге ағылшындардан бұрын шабуыл жасауға мүмкіндік беретін күшке ие болды. Сәуір айының соңында британдық штаб басшылары мамыр айында Мальтаға конвойдың келмейтінін шешті, өйткені итальяндық флоттың жүзуі күтілуі мүмкін және конвойға ұрыс кемесі мен ұшақ тасымалдаушысының қорғанысы қажет, ол қол жетімді емес еді. Мальтаға Spitfires ұшақтарын ұшыру операциясы сәтті өтті және әуе кемелеріне қарсы оқ-дәрілерді жылдам мина салу арқылы жеткізу керек болды, Мальта оны маусымның ортасына дейін ұстап тұруы керек, бұл кезде Батыс шөлдегі жағдай нақтылануы керек еді. Егер Мартуба немесе Киренаикадағы Бенгази Сегізінші армияға түсіп қалса, Александриядан батысқа қарай бара жатқан конвой соғыс кемелері мен ұшақ тасымалдаушылардан қорғанышсыз аман қалуы мүмкін еді. Сонымен қатар, егер Люфтваффе ұшақтары Ресей майданына ауыстырылса және Үнді мұхитындағы дағдарыс жеңілдесе, Александриядан жылдам конвойды сүйемелдеу үшін кемелерге жеткілікті болатыны белгілі болады.

Компания Геркулес

Операция Геркулес (Operazione C3) - Мальтаға шабуыл жасау жөніндегі осьтік жоспар. 1942 жылы Сицилиядағы Люфтваффе күштері мен аралға қарсы бомбалау науқаны шабуылдың прелюдиясы болды деген болжамға әкелді. Соғыс тұтқындары мен дипломатиялық көздерден алынған мәліметтер Италияның оңтүстігінде әскер қозғалысының мағынасы туралы белгілі бір қорқынышты тудырды. Сигналдық барлау мен әуеде барлаудың дәлелдерінің болмауы шабуылдың жақын арада болмайтындығына деген тұжырымға әкелді, бірақ ақпарат көзін қорғау қажеттілігі бұл туралы британдықтар жарияламады дегенді білдірді. Дайындықтардың жүріп жатқаны 7 ақпанда Люфтваффе Энигма хабарламаларының шифрлануы арқылы ашылды, бірақ 23 наурызға қарай басқыншылық қорқынышы басылып, бомбалау күтілді. 31 наурызға қарай Осі бомбалау науқанының барысы сәуірде әрекет жасалатын болады деген болжамға әкелді, бірақ бұл көп ұзамай жоққа шығарылды. Қазаннан бастап наурызға дейін және сәуірге дейін бомбалау көбейсе де, Энигма кодтары Сицилияда әлі де 650 ұшақ бар екенін көрсетті, өйткені ұшақтар Ресейде ұсталды. 26 сәуірде "Энигма" Fliegerkorps II-нің кері тартылып жатқанын жариялады. 2 мамырға дейін Люфтваффе бомбалаушы тобы мен ұрыс тобы кері қайтарылды, содан кейін тағы да көбірек болды, бұл тыныштықты түсіндірді. Гитлер итальяндық флот Fallschirmjäger (парашют және планер әскерлері) -ді жіберген жағдайда, операция туралы жылы болды, бірақ маусымның ортасында Тобрукты басып алу Осі шабуылдың артық екендігін көрсетті. Гитлер мен Муссолини британдықтарды маусымның қалған бөлігіне және шілдеге дейін Мысырға қуып жету үшін Panzerarmee Afrika келісті, бұл Геркулестің күшін жою дегенді білдірді.

Батыс шөлдегі жорық

Крестонос операциясының (18 қараша - 30 желтоқсан 1941) табысынан кейін Сегізінші армия батысқа қарай Ливиядағы Эль-Агейлаға қарай алға жылжуда, Мальта конвойы үшін әуе қорғанысын қамтамасыз ету үшін әуеайлақтар мен қону алаңдарын басып алды. Британдықтар осьтің күшею жылдамдығын қате бағалап, оське қарсы соғысқа дейін шабуыл жасайтын болды, бірақ Panzerarmee Afrika 1942 жылдың 21 қаңтарында шабуыл бастау арқылы Сегізінші армияның алдын алды. 6 ақпанда британдықтар жеңілді, олар Джебель Ахдар өзенінің шығысына, Тобруктан батысқа қарай Газала желісіне шегінуге мәжбүр болды, онда Panzerarmee жеті апта бұрын зейнетке шықты. Газала шайқасында (26 мамыр - 21 маусым) Panzerarmee Afrika бірінші болып шабуыл жасады, бірақ 11 маусымға дейін жеңіліске жақын болды. Одақтасқандардың "Юлиус" операциясы Африка корпусының басталған күні басталды және 14 маусымда британдықтарды Тобрукқа қарай шегінуге мәжбүр етті. Оқпан әскерлері британдықтарды Мысырға қуып, Дезерт әуе күштері Ливияның қону алаңдарын жоғалтты, содан олар Мальтадағы конвойларды қорғай алды.

Юлиус операциясы

+Жулиус типті Malta Egypt Albacore операциясы бойынша 830 FAA821, 826FAA Baltimore 69 Beaufort 21739 Blenheim 20313 Greek Hudson 459 RAAF Maryland 203 Spitfire 2 PRU Sunderland 230 Swordfish ((ASV) 815 FAA Wellesley 47 Wellington ((торпедо) 38 Wellington ((ASV) 221 det.221 Конвойға екі апта қалғанда, тасымалдаушы 63 Spitfire-ті Мальтаға жеткізуді бастады, бұл 95 жарамды ұшаққа дейін көбейтті. Екі конвойдың әуе операциялары 24 мамырда Малтадан келген 104 эскадрильяның Викерс Веллингтон бомбалаушылары Сицилия мен Оңтүстік Италиядағы әуежайлар мен порттарды бомбалауды бастаған кезде басталды. 11 маусымда Веллингтондар 38-эскадрильяның алты Веллингтон торпедо-бомбардировщиктерін, 217-эскадрильяның Бристоль Бофорт торпедо-бомбардировщиктерін және 69-эскадрильяның Мартин Балтимор барлау ұшақтарын орналастыру үшін шығарылды. Гибралтар, Мальта және Египет әуе кемелері 11 маусымда итальяндық флотты іздеу үшін барлау рейстерін бастады. 39-шы эскадрильяның он екі Бофорты Ливия шекарасына жақын Египеттің Бир Амуд қаласында орналасқан, 160-шы эскадрильяның бес B 24 Liberator бомбалаушылары және RAF Fayid-те орналасқан АҚШ армиясының әуе күштері (USAAF) Хальверсон жасағының шамамен 24 ұшағы да қолжетімді болды. Палестина, Египет, Киренаика және Мальтада орналасқан қысқа қашықтықтағы ұшақтар әуеден қорғаныс жасайтын. Конвой қашықтығынан шығып кеткен кезде қорғанысты 250 эскадрильяның Curtiss Kittyhawks ұшақтары, 252 эскадрильяның Bristol Beaufighters ұшақтары және 272 эскадрильяның Beaufighter ұшақтары және 227 эскадрильяның Beaufighter ұшақтары қамтамасыз ететін. Киренаикадан әуеден қамтамасыз ету Мальтадан қамтамасыз етумен қатар бола алмады, бірақ 205 тобының Веллингтондары мен Шөлдік әуе күштерінің жеңіл бомбалаушылары Солтүстік Африкадағы осьтік әуеайлаққа шабуыл жасайтын болды. 201 (Жалпы барлау) тобы барлау және су асты кемелеріне қарсы ұшуды қамтамасыз ететін, ал кішкентай саботаж тобы Критке қонып, Оқпан ұшақтарына жерде шабуыл жасайтын.

" Vigorous " операциясы

Vigorous операциясы Корольдік флот пен RAF-тың бірлескен операциясы ретінде жоспарланған. Оны 201 (Жалпы барлау) тобының штабынан адмирал Генри Харвуд пен авиация маршалы Артур Теддер жүргізді, конвой мен эскортты (А күш) контр-адмирал Филип Виан басқарады. Егер итальяндықтардың үлкен күштері шабуыл жасаса, Виан конвойды түтінмен қорғауға, ал эскорттар шабуылшыларды торпедалармен кері қайтаруға және екі итальяндық кемені атыспен тез зардап шектеуге тырысты. Конвойдың табыстылығы итальяндық флоттың әуе және су асты кемелері шабуылға ұшырауынан кейін, су бетіндегі әрекетке емес, кемелерге жақындаудан бұрын зақымдануына байланысты болады, өйткені соғыс кемелерінде әлі де әрекет жоқ. A күшінде төрт Dido класты 5,25 дюймдік жеңіл крейсерлер мен C класты әуе кемелеріне қарсы крейсерлер, үш 6 дюймдік Town класты крейсерлер мен 26 эсминецтер, төрт корвет, екі мина сығушы, төрт моторлы торпедалық қайық (MTB) және екі құтқару кемесі болды. Бұрынғы соғыс кемесі қазіргі заманғы соғыс кемесі ретінде маскараждау үшін қызмет етуге мәжбүр болды. Екі су асты кемелері 9 қайықты конвойды тексеруге және итальяндық флот кездесетін жерлерді қарауылдауға жібермек.

12 маусым

МВ4 конвойы 1942 жылдың 12 маусымында Гибралтардан алты сауда кемесімен (британдық Тройлус, Бурдуан және Орари, голландтық Танимбар, американдық Чант және Кентукки танкері) жүк пен мұнаймен шықты. "Харпун" конвойын "X күш", авиациядан қорғану крейсері, тоғыз эсминец, жылдам мина салушы және кіші кемелер сүйемелдеді. Алыстан қорғаныс жасады: линкор, авианосецтер мен "Орлан", крейсерлер, және бірнеше эсминктер. Eagle 801 әскери-әуе эскадрильясының (801 NAS) және 813 NAS-тың 16 Sea Hurricane және 807 NAS-тың төрт Fairey Fulmar ұшақтарын тасымалдайтын. Аргуста 807 НАС-тың тағы екі Фулмары және 824 НАС-тың 18 Свордфиші болды.

14 маусым

Конвойға таңғы сағат 2:52 -де итальяндық "Уаршчик" субмаринасы шабуыл жасады, бірақ жарылыс ерте болды. Таң атқанда итальяндық ұшақ Бугарони түбегінің солтүстігінде, Алжир мен Бизерт арасындағы жарты жолға конвойды байқайды. Екі британдық ұшақ оны хабарламай тұрып-ақ атып түсірді. Эскапад су асты қайығына атқан, бірақ ол Уэскотт болатын. Италиялық "Джиада" су асты кемесі жақын маңдағы аймақта болған. Таңертеңгі сағат 6:05-де "Эйгл" кемесіне екі торпеда атқан. Тағы бір итальяндық ұшақ конвойды 7:45 сағ. Сардиниядағы Теулада мысінен оңтүстік-батысқа қарай, 175 операциялық бомбалаушы және ұшақпен күшейтілген Aeronautica della Sardegna (Air Sardinia) операциялық аймағына жақын жерде көрді, бұл британдықтардың күткенінен әлдеқайда үлкен күш. Бірінші әуе шабуылдарын итальяндық Savoia Marchetti SM.79 торпедо-бомбардировщиктері жасады, олар Сардинияның оңтүстігіндегі Танимбарды батты. Ливерпуль зақымдалып, Antelope әуе шабуылымен (17 маусымда) Гибралтарға сүйреп әкетті. Кейінірек 14 маусымда қоршау күштері Сицилия бұғазынан аз жердегі Гибралтарға оралды. Жедел миналаушы Уэльсман бөлініп, Мальтаға жалғыз сапар шегіп, оқ-дәрілерді жеткізіп, келесі күні конвойдың еріп жүретін жасағына қосылу үшін қайта оралды.

15 маусым

15 маусымның таңертеңінде Пантеллерия маңында жеңіл қорғалған конвой Оқпан ұшақтары мен Италияның 7-ші крейсерлік дивизиясының (дивизиондық адмирал Альберто да Зара), итальяндық крейсер Раймондо Монтекукколи, итальяндық крейсер Эухенио ди Савоя және Аскари, Альфредо Ориани, Ланцеротто Малочельо, Премуда және Уголино Вивальди атты эсминктерінің үйлестірілген шабуылына ұшырады. Конвойды сүйрейтін бес флоттық эсминецтер түтін көшпелі болып, итальяндық эскадрильяға шабуыл жасады, бірақ Трибал класының эсминецтері мен итальяндық крейсерлер бірнеше рет соққыға ұшырап, тоқтап қалды. "Каир" крейсері де итальяндықтардың екі рет оқ атуынан зардап шекті. Италиялық ақпараттарда Вивальди мен Малочело эсминдері сауда кемелерінің ішіне жақындап, таңғы сағат 7:15-те жүк кемелерінің біріне соқты. Вивальдиді британдық эсминдер атып, отқа ұшырады, бірақ Малочело мен Премуда оны сүйреп алып, құтқарып қалды. Екі күш та таңғы сағат 8:00-де ұрысты тоқтатты, ал итальяндықтар конвойдың жолын жоғалтты. Кентукки, Чант танкері мен Бурдуан жүк кемесі әуе шабуылынан зақымдалған, олардың еріп жүретін адамдары Кентукки мен Бурдуанды оқпен және тереңдіктегі зарядтармен батырыуға тырысқан, итальян крейсерлері түстен аз бұрын қайтып келген кезде тастап кетті. Бурдуан мен Кентукки өртеніп, Раймондо Монтекукколи, Эухенио ди Савойя және Аскари мен Ориани деструкторларының атысымен батты; Кентуккиге Ориани торпедасы да соқты. Аскари екі торпедамен тасталып кеткен Бурдуанды жойды. Шант бомбалаудан кейін батып кеткен болатын, ал итальяндық эскадрилья оның ыстықтап жатқан кемесі табылған. Екі жақтың да ұрыстан кейінгі хабарларына сәйкес, Раимондо Монтекукколи мина сығушыны "шамамен" ұрып жіберді. 26 мың метр". Хебеде өрт шықты, ол үлкен жарақат алды. Магниттік және акустикалық миналарды тазалау үшін электр кабельдері, төмен қуатты сымдар, рульдік құрылғы, эхо-саундтық құрылғы және дауыс құбырлары сынған, Келвин дыбыс машинасы, командир кабинасы зақымдалған және кит кемесі теңізге жарамсыз болған. Партриджді тауып, мүгедек бедуинді сүйретіп алып, итальяндық крейсерлер екі жойғышпен қайта пайда болды; сүйретуді тастап, бедуинді абыржытып қалдырды. Сағат 14.30-да Партридж кері шегінуге және Гибралтарға қашуға үлгерді, бірақ Бедуин соғыста кем дегенде он екі снарядтан және бірнеше қатерлі ісіктен зардап шекті. Бадуин ақырында SM.79 бомбалаушы ұшағынан түскен әуе торпедасымен батып кетті. Бедуиндер экипажының 28 адам қаза тапты, ал 200-ден астамы итальяндықтар құтқарып, тұтқынға алды; көпшілігі шағын госпитальдық кеме Метамен. Италиялық эскадрильяға сағат 14.20-да қателікпен неміс Ю. 88 бомбалаушы ешқандай зақымдарсыз. Италиялық әскери кемелер көп ұзамай конвойдың зақымдалған кемелерінің суға батуына куә болды, Пантэллериаға қайту алдында. Кешке қарай аман қалған кемелер Мальта маңындағы мина өрісіне тап болды. Бэдсворт және Матчлес эсминдері мен Орари жүк кемесі миналарға соқтығысып, зақымдалды; Польша эсминдері түн ортасынан кейін батып кетті. Алты сауда кемесінің ішінде Орари мен Тройлус Мальтаға жетті, біріншісі мина жарылысынан жүгін жоғалтты; Хебе де минаға соқтығысып, одан әрі зақымдалды, сондықтан құрғақ докта бір ай болды.

Шығындар

Британдықтардың 28 адамы қаза тапты. HMS Bedouin-те, 15 -те HMS Liverpool-та, 13 -те ORP Kujawiak-та, 9 -те HMS Badsworth-та, 2 -де HMS Cairo-да, 1 -де HMS Partridge-да, 3 -те көмекші мина сығушы Justified-да, 23 -те Tanimbar-да, 4 -те Chant-да, 3 -те Burdwan-да қаза тапты. Бедуиннің ең көп жарақат алған он аман қалғандарын Люфтваффе ұшағы оларды көріп, жалынды жарылғыш тастағаннан кейін CANT Z.506 Airone (Heron) гидроұшағы жинады. 16 маусымда Supermarina итальяндық Meta ауруханалық кемесін жіберді, ол аман қалғандарды құтқару үшін екі күн жұмсады және бір кешке сағат 19:00-де 54 ° Stormo-ның алты Fiat CR.42 Falco истребители, төрт бомбамен қаруланған, қателікпен шабуыл жасады; Чанттан аман қалған үш адам, барлығы 217 адам құтқарылды.

Жауынгерлік реті

Кілт: † батып кеткен, # зақымдалған, ## қатты зақымдалған.