Кіріспе
1991 жылғы Филиппиндегі кісі өлтіру ісі Хултман-Чепман кісі өлтіру ісі (ресми түрде Филиппин халқы Клаудио Тиханкиге қарсы) - 1990 жылдардың басында Филиппинде кеңінен жарияланған кісі өлтіру ісі, өйткені қылмысты жасаған Клаудио Тиханки-младший, марқұм бұрынғы бас судья Клаудио Тиханкидің ұлы және бұрынғы әділет министрі Мануэль Тиханкидің інісі. Бұл іс қоғамның және заң шығарушылардың қылмысқа деген көзқарасын өзгертуге және Филиппинде өлім жазасын қайта қалпына келтіруге көмектесті.
The Hultman–Chapman murder case (formally People of the Philippines vs. Claudio Teehankee Jr.) was a murder case that gained wide publicity in the Philippines during the early 1990s because Claudio Teehankee Jr., the perpetrator of the crime, was the son of the late former Chief Justice Claudio Teehankee and the brother of former Justice Undersecretary Manuel Teehankee. The case helped sway the public view and lawmakers on crime and restore the death penalty in the Philippines.
Қылмыс және тұтқындалу
Сот деректері бойынша, Роланд Джон Чэпман, Морин Хултман және тағы бір досы Юсси Олави Леино 1991 жылдың 13 шілдесінде таңғы сағат үште тойдан үйге келе жатқан. Леино Макатидің Дасмаринас ауылында Махогани көшесімен Хултманды үйіне шығарып бара жатқанда, Тиханки олардың артына өз көлімен келді. Ол екеуін тоқтатып, жеке құжаттарын көрсетулерін талап етті. Лейно әмиянін алып, Тиханкиге Азия даму банкінің құжатын көрсетті. Тиханки әмиянды алып кетті. Ол көлікте Леиноны күтіп тұрған Чапманның қасына келіп, Тиханкиден: "Неге бізді мазалайсың?" - деп сұрады. Тиханки өзінің қаруын шығарып, Чэпменді көкірекке атқан, оны бірден өлтірген. Бірнеше минуттан кейін Тиханки Леиноны атып, оның жақ сүйегіне тиді. Ол сол кезде Хальтманды жолағына атып, кейін көлікпен кетіп барады. Лейно аман қалды, ал Холтман екі айдан кейін ауруханада оқ сынықтарынан ми қан кетуінен қайтыс болды. Бірнеше күннен кейін бірнеше куәгердің куәлігі бойынша Тиханки тұтқындалды. Куәгерлер Доминго Флоренс пен Агрипино Каденас, жеке күзетшілер, Винсент Мангубат, жүргізуші, үшеуі де ауыл тұрғындарының қызметкерлері.
Сот және үкім
Филиппиннің Жоғарғы соты 1992 жылдың 6 наурызында Теханки-младшийдің сотқа өзгертулер енгізілген ақпаратты қабылдауының, ПАО адвокатының айыптау және Теханки-младшийдің де-официо адвокаты болып тағайындалуының күшін жою туралы өтінішін жоққа шығарды. 1992 жылдың 22 желтоқсанында Макати облыстық сотының 145-ші бөлімшесінің судьясы Йоб Б. Мадаяг Тейханки-младшийді кінәлі деп тапты. Филиппиннің Жоғарғы соты 1995 жылдың 6 қазанында сот шешімін өзгертіп, Теханки-младшийді кісі өлтіру, адам өлтіру және адам өлтіруге әрекеттену қылмыстары үшін кінәлі деп тапты. Ол үшін оған 3 рет жаза тағайындалды, тиісінше, үнемі бас бостандығынан айыру (Қосымша қылмыстық кодексте 30 жыл деп анықталды) және 2 рет мерзімсіз уақытша бас бостандығынан айыру, әрқайсысы 8 жыл және 1 күннен 14 жылға дейін (қазір, 1995 жылы Жоғарғы Сотпен өзгертілген). Қылмыстық кодекстің 70-бабына сәйкес, ең көп жазалар 40 жылдан аспайды.
Есептелген зиян
Теханки-младшийге азаматтық-құқықтық жауапкершілікке тарту туралы қаулы шығарылды: No 91 4605, 50,000.00 Филиппин песосы Чепменнің өлімі үшін өтемақы ретінде; 1,000,000.00 песо моральдық зиян ретінде; No 91 4606, 50,000.00 Маурин Наварро Хултманның өлімі үшін өтемақы ретінде песо; 2,350,461.83 песо нақты зиян ретінде; 564,042.57 песо табыс алу қабілетінен айырылған үшін; 1,000,000.00 песо моральдық зиян ретінде; және 2,000,000.00 песо үлгілік зиян ретінде; қылмыстық іс No. 91 4807, 30,000.00 Песо Жүсі Олави Леиноның жарақаттануына өтемақы ретінде; 118,369.84 Песо және Филиппин Песосында 55 600 АҚШ доллары, екеуі де нақты зиян ретінде; 1,000,000.00 Песо моральдық зиян ретінде; және 2,000,000.00 Песо үлгілік зиян ретінде; Барлық 3 жағдайда, 3 кінәлі тараптың әрқайсысына адвокаттық ақылар мен сот шығыстары үшін 1,000,000.00 Песо төлеу.
Өлім жазасын қалпына келтіру
Чэпман мен Холтманның өлтірілуі, Эльдон Магуанның өлтірілуі және Висконде қырғын сияқты басқа да айқын қылмыстар Филиппин конгресінің 1993 жылы Филиппинде өлім жазасын қалпына келтіруге себеп болды. 1987 жылғы Филиппин Конституциясы күшіне енгеннен кейін өлім жазасын қолдану тоқтатылды. 2006 жылы бұл мақсатта заң қабылданғаннан кейін Филиппинде өлім жазасына қайта тыйым салынады.
Түрмеге қамау
"Боббинс" немесе Клаудио 1991 жылы 24 маусымда жазасын өтеп бастады, ол Макати қалалық түрмесінде, содан кейін 1993 жылдың 16 қаңтарынан бастап Мунтинлупадағы Жаңа Билибид түрмесінде болды. Азаматтық тұрғыда, сот 1999 жылдың 19 қарашасында Хултман отбасы мен Тейханкилер 2000 жылдың 10 қаңтарында қол қойған келісімді мақұлдады. Төменгі сатыдағы сот 2000 жылдың 17 ақпанында үкімді жариялады, ал 2003 жылдың 13 қаңтарында Хултман отбасы үкімді қанағаттандыру туралы хабарлама берді. Осыған сәйкес Боббинс 2003 жылдың 22 желтоқсанында кешірім жасау туралы өтініш берді, өйткені ол 13 жыл 5 ай мерзімге сотталған, бұл 15 жылға тең, бұл "Жақсы мінез-құлық" қағидалары мен нұсқауларына сәйкес. Өтінім туралы ресми хабарламалар газеттерде жарияланды, оның ішінде, барлық мүдделі тараптарға, 28 қаңтарда және 6 ақпанда 2004 жылы қарсылық білдірмеді. 2008 жылғы 30 қыркүйектегі Президент бұйрығы бойынша Бобинс - осыған ұқсас жағдайға тап болған 1430 бостандыққа шыққандардың бірі ғана. Осылайша, 2008 жылдың 3 қазанында Бобинс 17 жыл, 2 ай және 9 күн мерзімге сотталған, бұл заң бойынша 21 жыл, 5 ай және 3 күнге тең. Вивиан мен Андерс Хултман бұқаралық ақпарат құралдарында кешіктіріліп протест білдірді.
Президент кешірім жасады
2008 жылдың 6 қазанында Рауль М. Гонсалес Клаудио Теханки-дің түрмеден босатылуын растады. Оның [Тиханкидің] жазбалары Президентке ұсыныс жасалмас бұрын, кешірім және шартпен босату жөніндегі кеңесте қаралды". Рауль М. Гонсалес: "Мен оның азаматтық міндеттемелерін төлегенін болжап отырмын", - деп айтты. Филиппин Daily Inquirer газетінде жалпы шығынның шамамен 15 миллион пина екенін жазды. ҰБП-ның орынбасары. Рамон Рейес Теханки "жақсы мінез-құлық үшін" босатылғанын айтты: "Тейханки мырзаның босатылуы қатаң тексерістен өтті және оған Әділет министрі Рауль Гонсалес қол қойды".
Шағым
2008 жылғы 15 қазанда Атты. Эрнесто Франсиско Морин Хултман, Роланд Джон Чепмен және Юсси Олави Леино атынан Филиппиннің Жоғарғы сотына 62 беттік өтінішхатпен Әділет департаментіне (Филиппин) және Кешірім және шартпен босату жөніндегі кеңеске қарсы өтінішхат берді. Өтініш "Екіметтің кешірімділігін ұсыну жөніндегі түзетулер" қағидаларын бұзғаны және Тиханкидің Чэпманға 2,050,000 пен Лейноға 4,148,369.84 пен 55,600 АҚШ долларын төлемегені туралы. Министр Рауль М. Гонсалес бұрын кешірімнің "қолданысқа енгенін және алдамшылық, математикалық қателік және ережелерді дұрыс қолданбаған жағдайда ғана оны кері қайтаруға болмайды" деп мәлімдеген болатын. Мен олай деп ойламаймын. Әйтпесе, Жоғарғы Сот билік бөлінісін бұзады". Филиппиннің Жоғарғы Соты бұл істі G. R. No. 184679 және 2008 жылдың 21 қазанында мемлекеттік жауапкерлер мен Тейханки-младший "Сайлау" құжатын тапсыруды талап етті.