Кіріспе

Еуропалық Одақтың институты

Еуропалық экономикалық және әлеуметтік комитет (ЕЭКК) – 1958 жылы құрылған Еуропалық Одақтың (ЕО) кеңесші органы. Ол жұмыс берушілер қауымдастықтарының, жұмысшылар кәсіби одақтарының және азаматтық қоғам ұйымдарының өкілдерінен құралған кеңесші жиналыс болып табылады. Оның кеңсесі, Аймақтар комитетімен бірге, Брюссельдегі Беллиард-штрат/Ру-Беллиард 99 мекенжайындағы Жак Делор ғимаратында орналасқан. Бұрын "ЭкоСоц" деп танылған бұл орган енді Біріккен Ұлттар Ұйымының ЭКОСОС-ымен шатастырмау үшін "ЕЭКК" деп аталады.

Операция

Комитет Шарттарда белгіленген мәселелер және институттар қажет деп санаған жағдайларда міндетті түрде кеңесілген болуы керек. ЕЭК-пен басқа институттардың бірі зерттеу мақсатында да кеңесе алады, ал өзінің Ішкі қағидаларының 29-бабы 2-тармағына сәйкес, өз бастамасымен пікір білдіруге құқылы. Оның пікірлерінің шамамен 15 пайызы – өз бастамасымен дайындалған пікірлер. Өз бастамасымен және зерттеу пікірлері жиі шешім қабылдаушы органдардың, әсіресе Комиссияның, бұрын назар аудармаған мәселелерге назар аударуына мүмкіндік береді. Комиссия өзінің ұсыныстарын жасамас бұрын басқа институттардың сұрауы бойынша дайындалған зерттеу пікірлері, ЕЭК-де ұйымдасқан азаматтық қоғамның әртүрлі құрамдас бөліктеріне қарапайым азаматтардың үміттерін, алаңдаушылықтарын және қажеттіліктерін білдіруге жағдай жасайды. Комитет жылына орташа есеппен 170 пікір қабылдайды, олар Еуропалық интеграцияға қатысты кең ауқымды мәселелерді қамтиды. Осылайша ол Қоғамдық саясатты қалыптастыру және қоғамдық шешімдерді дайындау процесінде белсенді рөл атқарады.

Сын-пікірлер

ЕЭК-тің 50 жылдығына арналған баяндамада С.С. Димитриулас Жакус Делордың 1958-2008 жылдар аралығында азаматтық және әлеуметтік мәселелер бойынша ЕЭК-тің үлесі "ерекше" болды деген сөздерін келтірді. Димитриулас былай деп түсіндірді: "Еуропалық одақтың институционалдық құрылымындағы өзінің бірегей рөлі мен мүшелігінің арқасында Комитет болашақта қатысу демократиясын іске асыру және ұйымдасқан азаматтық қоғам мен Еуропалық одақ институттары арасындағы құрылымды диалогты дамытуға жауапкер болады". Лиссабон шарты ЕЭК-тің рөлі мен ықпалын бекітті. ЕЭК-тің жақтастары: "Еуропалық одақ туралы жаңа шартының 11-бабы қатысу демократиясын дамыту үшін маңызды мүмкіндіктер ашады, ол Еуропалық деңгейде нақты құрылымдалған азаматтық диалогты құруға негіз салады. Бұл Еуропалық одақ пен оның мүше мемлекеттері арасындағы саяси диалог пен әлеуметтік серіктестермен әлеуметтік диалогқа қосымша, ұйымдасқан азаматтық қоғамның Еуропалық саяси процеске тұрақты қатысуын қамтамасыз етеді. Осыған байланысты, ЕЭК қатысу демократиясын іске асыруда ерекше жауапкершілікке ие. Өзінің мүшелігі мен шартыларда белгіленген рөлі ескеріле отырып, және басқа институттармен серіктестікте Комитет болашақта қатысу демократиясы мен азаматтық диалогты дамыту құралы ретінде Еуропалық одақ деңгейінде одан да тиімді жұмыс істеуге ұмтылады". 2020 жылдың қазан айында поляк бизнес өкілі Яцек Кравчиктің ЕЭК мүшесі ретінде тағы бес жылға қайта тағайындалуы ұйымдағы қорлауды алдын алу үшін ЕЭК-ға күшті қысым көрсеткеніне байланысты қатты сынға ұшырады. Кравчик мырзаның өзі психологиялық зорлық-зомбылық жасауда айыпталып, Бельгия билігі тарапынан қудаланып жатыр. Сонымен қатар, Яцек Кравчик іс-әрекетіне қатысты Еуропалық Одақтың Алаяққа қарсы күрес кеңсесі (OLAF) тергеу жүргізді. Сондықтан, Еуропарламент ЕЭК-тің 2018 жылғы қаржылық есептерін мақұлдаудан бас тартты, себебі қорлау мәселесін шеше алмады. Бюджеттік есептен босату рәсімін басқарған Еуропарламент депутаты Томаш Здеховскийдің сөзіне сүйенсек, ЕЭК өзінің қателіктері туралы сұрақтарға жауап бере алмады және Еуропалық азаматтардың мүдделерін қорғай алатынына Еуропарламент депутаттарын сендіретін шаралар қабылдамады. Соңғы кезде ЕЭК-тің жалпы пайдалылығы да күмәнді болып тұр. 2013 жылы 727 әкімшілік қызметкер болса, 2019 жылы 668-ге дейін азайды және пікірлер саны да төмендеді, бірақ ЕЭК-тің жылдық бюджеті жалғасып өсіп келеді. Чехиялық Еуропарламент депутаты Томаш Здеховский: "Бұл комитеттің пікірін оқып отырған заң шығарушылар өте аз", - деді. Ол сондай-ақ ЕЭК-ті "өз мақсатын жоғалтқан, бірақ әлі де тірі жүрген зомби комитет" деп сипаттады.