Кіріспе
Қазіргі Жүббал ауданы (Jubbal tehsil) - Үндістанның Химачал Прадеш штатының Шимла ауданындағы аудан, қала және қалашық. Шымла ауданында Жүббал, Котгарх, Кумарсайн, Котхай және Чопал сияқты алма өсіретін ірі аймақ ретінде танылған. Бұл қала индуистік ғибадатханалары, көрікті таулары және қалада орналасқан патша сарайымен танымал.
Jubbal is a tehsil, town and a nagar panchayat in Shimla district in the Indian state of Himachal Pradesh which shares its boundary with the state of Uttrakhand towards south east. Jubbal is recognised as a major apple producing area in Shimla district along with Kotgarh, Kumarsain, Kotkhai and Chopal. It is famous for its Hindu temples, picturesque mountains and its royal palace situated in the town.
География
Жүббал, орналасқан орташа биіктігі 2200 метр (7220 фут). Шағын таулы қала, алма бақтары мен Джубал сарайымен танымал. Джубалдың кең жерлері, қалың ормандары және ғимараттары бар. Ол 1901 метр биіктікте орналасқан.
Тарих
Джубал штатының тарихы 12 ғасырға дейін барады. Сатледж, Паббар және Гири аңғарларында орналасқан 18 тахурияның ішінде бұл тахурияның маңызы зор болды. Жүбалдың билеушілері Ратор кланына жатады. 12 ғасырда Сырмыр мемлекетінің ражасы Угар Чандтың Сунпур қаласында жазғы сарайы болған, қазіргі Хаткоти, Паббар өзенінің оң жағалауындағы Соннпур үстіртінен көрініс табады. Ол отбасымен бірге болған кезде, патша отбасын тастап, Сирморға қайтуға мәжбүр болды. Жаңбырдың салдарынан Гири өзені суға толып, мемлекет астанасы сумен шашылып кетеді, патша отбасы ата-бабаларының иелігінен, яғни Сырмур мемлекетінен, бір жас саламгер ханзадасына мәңгілікке айырылып қалады. Джубал княздік мемлекеті 1800 жылы құрылған. Оны Непал 1803 жылдан 1815 жылға дейін, ал 1832 жылдан 1840 жылға дейін ағылшындар басып алды. Ратор руына жататын билеушілер Рана атағын алған. Соңғы билеуші Рана Багат Чандра 1918 жылы раджа атағын алды. Барлық билеушілер арасында Рана Карам Чанд ең агрессивті болды, оған 1854 жылы толық билік билігі берілгеннен кейін, ол котилерді (үлкен сарайлы ағаш үйлерді) өртеп, жақын маңдағы, негізінен Бушахар штатының жергілікті басшыларын өлтіру арқылы экспансионистік тәсілді бастады. Ең басты қасірет Бушахар облысына қарасты Қайна ауылының Хадола кланының 14 үйін өртеп жіберген. Бұл жүздеген гектар жерді иеленетін, негізінен жауынгерлік клан болатын. Бір күні Рана Карам Чандқа Каина ауылының хундтары (жауынгерлері) үлкен азық-түлік, күміс және алтын қоры бар екендігі туралы хабар жетті. Бірде ол өзінің қызметкерлерін жіберіп, бұл хабардың шынайы ма, жоқ па екенін тексертті. Оның таңғалдырған жайттары мынау болды: Қайынадан келген дін қызметкерлері өздерімен бірге тамақ ішіп алған күміс ыдыстарды алып келді. Алғыс білдіру үшін оларға әрқайсысына күміс ыдыс-аяқ берілді. Осыны көрген Рана ашуланып, түн ортасында Хадола кланының 14 үйін өртеп жіберді. Олардың кланының бір ғана мүшесі аман қалды. Жүбал штатының аумағы 288 шаршы мильді құрайды және ол деодар ағаштарының тығыз ормандарымен танымал болды. Бүгінде Джубал алма бақтарымен танымал, олар тұрғындарға негізгі табыс көзі болып табылады. Шымладан 100 шақырым жердегі Джубал қаласы. Сонымен қатар, Х.Жұбальдың арқасында Х.Прадеш штатының да бас министрі болды. Бартата ауылының тұрғыны Рам Лал Тхакур 1975-1977 және 1980-1982 жылдары бас министр болған.
Демография
Мұнда пахар тілі - ана тілі. Хинди және ағылшын тілдері ресми тілдер болып табылады және оларда да сөйленеді.
Климат
Джубалдың ландшафты әр түрлі, жасыл, қалың орманнан өсімдіктер өспейтін құрғақ жерлерге дейін. Бұл аңғар алма бақтарымен де танымал. Облыс жалпы алғанда жыл бойы салқын болады, температурасы жазда 15 градустан 30 °C-ға дейін, ал қыста нөл градустан төмен болады. Қыс өте қатал, қар жиі жауады.
Туризм
Джубалдың басты аттракциондары - Джубал сарайы, Хатешвари мата ғибадатханасы, Чунжар пик, Бадхал, Чхаджпур, Нандпур аймақтарының алма лождары және Джубал қаласынан 38 км қашықтықта орналасқан Тюнидің Ханол Махасу девта ғибадатханасы. Джубал сарайы өзінің сәулет өнері мен цитадельімен танымал. Сарайдың Рананың тұрағы деп аталатын бөлігі қытай стилімен салынған, оның төбелері ілінген және деодар ағашынан оюланған құрылымдары бар. Сарайдың заманауи қанаты Үнді-Еуропалық үлгіде, оның ағаштан жасалған шыңы мен құрылыстары бар. Бұл сарай билік құрған Джубал әулетінің резиденциясы болған, қазір мұражайға айналды. Хатешвари ғибадатханасы - екі қабатты пагода стиліне тән құрылысты, оны Пандавалар салған деп санайды. 800-1000 жылдары салынған ғибадатхананы 19 ғасырда Джубал билеушілері қайта жаңғыртты.
Жету жолы
Юббалға автомобиль жолдары арқылы бару ең қолайлы әдіс, өйткені көптеген мемлекеттік автобустар Шимладан Юббалға жүреді. Қала ішінде автобус пен таксимен жүру мүмкіндігі бар. Шымла мен Джуббал арасында жеке көліктер де бар. Ең жақын тар темір жол Шымлада орналасқан, ол Делимен пойызбен байланысты. Jubbar Hatti әуежайының қызметтері, негізінен ауа райының өзгеруіне байланысты, тұрақты емес. Сіз Шымла әуежайынан сенімді қызмет ала аласыз, ол Нью-Делиге тікелей рейстермен жүреді.