Кіріспе

Еуропадағы роман сәулетінің алғашқы ағыстарының бірі - 10 ғасыр мен 11 ғасырдың басында алғашқы роман немесе Ломбард роман деп аталады. Ол Ломбардия аймағында (ол кезде бұл термин бүкіл Солтүстік Италияны қамтиды) және Каталония мен Францияның оңтүстігіне тарады. Оның сыртқы көрінісінің басты безендіруі - Ломбард жолақтары деп аталатын сәндік соқыр доғалар. Ол қалың қабырғалармен және қасбеттерінде мүсіннің жоқтығымен, ал ішкі бөлмелер фрескалармен боялған. 11 ғасырдың бірінші ширегінде көп сәулет қызметі ломбард мұғалімдері мен тас қалаушылардан тұратын топтар (Комацин гильдиясы) бүкіл Еуропа мен Каталонияның көптеген аймақтарында жұмыс істеді және біркелкі ғибадатханалар салды, олардың кейбіреулері әлі күнге дейін сақталған. Бұл қолөнердің таралу процесі Ломбардияда басталды және Ломбардус ерте кезеңде кесушіге арналған сөз болды. Бірінші роман стилін осы итальяндық архитектуралық қайта жеңіс стилі деп атауға болады. Каталониядағы осы өнердің ірі промоутері және демеушісі Риполл монастырының монах және иесі Олива болды, ол 1032 жылы осы ғимараттың корпусын екі мұнаралы қасбетімен, сонымен қатар жеті апсиді қамтыған трансептімен кеңейтуді тапсырды, барлығы сыртқы жағынан соқыр аркалар мен тік жолақтармен Ломбард орнамасымен безендірілген. Каталондық сәулетші Жозеп Пуиг и Кадафальх бұрын Каталониядағы романға дейінгі сәулеттің соңғы түрі деп саналғанның романдық ерекшеліктері бар екенін және оны Бірінші романдық (primer romànic) деп жіктегенін ұсынды. 2000 жылдың қарашасында ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралық орны деп жарияланды. Бұл Иберия аймағының Еуропаның қалған бөлігіне географиялық жақындығы Каталонияға жаңадан пайда болған роман өнерінің суреттерін әкелді. Бұл өнер 11 ғасырдың екінші үштен бір бөлігіне дейін Иберия түбегінің қалған бөлігінде тамыр жая алмаса да, Каталонияның аймақтарында осы уақытқа дейін оның көптеген мысалдары бар. Бұл стильді толықтай романдық деп санамауға болатынымен, бұл аймақта осы көркемдік стильдің көптеген сипаттамалары бар. Орта ғасырдың басындағы және ерте христиандық өнерге қатысты қолданылған терминге қарағанда көбінесе кең мағынада қолданылатын Пре-роман терминінен аулақ болу үшін, ал Испанияда Визиготтар, Астурия, Мозарабик және Репоблиация өнер түрлеріне де сілтеме жасауы мүмкін, Пуиг и Кадафальч романның каталондық күтулерін белгілеу үшін "Бірінші роман" немесе "бірінші роман өнері" терминін қолдануды жөн көрді.