Исламдағы еврейлер мен яһудизмге қатысты көзқарастар

Исламдағы еврейлер мен иудаизмге қатысты көзқарас, тарихы, түрлі кезеңдердегі қарым-қатынас, төзімділік пен қуғын-сүргін туралы мақала. Ислам дініндегі еврейлер.

35 мин оқу

100%

Дереккөз: Antisemitism in Islam — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Исламдағы яһудилер мен яһуди дініне қарсы тұжырымдар

Ғалымдар мұсылмандардың яһудилерге қатысты көзқарасын, ислам тарихы бойында исламдық ойлар мен қоғамдардағы яһудилерге қатысты қатынасты зерттеп, талқылаған. Ислам әдебиеттерінде бұрын немесе қазіргі кезде болған кейбір еврей топтары туралы айтылған, бұл пікірталастарға себеп болған. Бұл мәселелердің кейбіреуі мұсылман емес діни топтарға қатысты исламдық пікірлермен байланысты. VII ғасырда Арабияда исламның пайда болуы және оның ерте мұсылмандық жаулап алулар кезінде таралуымен еврейлер, көптеген басқа халықтармен бірге, исламдық билікке бағынды. Мұсылман үкіметтері кезінде олардың өмір сүру деңгейі әртүрлі кезеңдерде өзгеріп отырды, сондай-ақ билеушілердің, мемлекеттік қызметкерлердің, дін қызметкерлерінің және жалпы халықтың яһудилерге қатысты көзқарасы толеранттылықтан қуғын-сүргінге дейін ауысып отырды. Бұл айыптама көбінесе бүкіл яһуди халқына қатысты айыптама ретінде қарастырылады, көптеген адамдар оны мәңгілік айып деп санайды. Шеломо Дов Гойтин антисемитизмнің мұсылман елдерінде ұзақ тарихы бар деген пікірге қарсы шығып, мұсылман емес (куффар) адамдарға қатысты дискриминация жалпы сипатта болғандықтан, ол еврейлерге ғана бағытталмағанын жазады. Осы ғалымдардың пікірінше, ортағасырлық исламдағы антисемитизм жалпы және эндемикалық емес, жергілікті және эпизодтық сипатта болған. Бернард Льюис мұсылмандар ислам тарихының көп бөлігінде еврейлерге қатысты жағымсыз стереотиптерді ұстағанын, бірақ бұл стереотиптер еуропалық антисемитизмге тән стереотиптерден өзгеше болғанын айтады, себебі христиандар еврейлерді қорқыныш нысаны ретінде қарастырса, мұсылмандар оларды күлкіге қалдырған. Ол мұсылмандар еврейлерге "космикалық жамандық" таңбасын қоймағанын мәлімдейді. Льюис пікірінше, еуропалық үлгідегі антисемиттік қозғалыстар мұсылмандар арасында тек 19 ғасырдың соңында ғана пайда болды. Фредерик М. Швайцер мен Марвин Перри Құран мен Хадисте яһудилерге қатысты көбінесе жағымсыз сілтемелер бар екенін және исламдық режимдер еврейлерге қатысты құлықсыздықпен қарағанын айтады. Олар яһудилер мен христиандардың екеуі де дхимми статусына ие болғанын мәлімдейді. Швайцер мен Перри тарих бойында христиандардың мұсылмандарға қарағанда яһудилерге нашар қатынас жасағанын, христиан елдеріндегі яһудилер мұсылман билігінде тұрған яһудилерге қарағанда жағымсыз пікірталастарға, қуғын-сүргінге және жаппай қырғынға ұшырағанын айтады. Уолтер Лакердің пікірінше, Құранның әртүрлі түсіндірмелері мұсылмандардың яһудилерге қатысты көзқарасын түсіну үшін маңызды. Көптеген Құран аяттары яһудилерге төзімділік туралы уағыздайды, ал басқалары олар туралы жағымсыз пікірлер айтады (бұл исламды қабылдамағандарға қатысты жағымсыз пікірлерге ұқсас). Мұхаммед Арабиядағы еврей тайпаларымен байланыс жасады: ол оларды дінге көндіруге тырысты, көптегендермен соғысып, өлтірді, бірақ басқа еврейлермен достық қарым-қатынас жасады. Ливандық жазушы және саяси талдаушы Амаль Саад Горайб өзінің "Хизбулла: Саясат және дін" кітабында "Хизбулланың" яһудилерге қарсы сенімдерін талдауға арналған тарауды жариялады. Ол сионизм "Хизбулланың" яһудилерге қарсы көзқарасына әсер еткенін, бірақ "оған тәуелді емес" деп мәлімдейді, себебі "Хизбулланың" яһудилерге деген жеккөрушілігі саяси емес, діни себептерге байланысты. Бернард Льюис еврейлерге қатысты назар салыну деңгейі салыстырмалы түрде маңызсыз екенін айтады.

Scholars have studied and debated Muslim attitudes towards Jews, as well as the treatment of Jews in Islamic thought and societies throughout the history of Islam. Parts of the Islamic literary sources give mention to certain Jewish groups present in the past or present, which has led to debates. Some of this overlaps with Islamic remarks on non Muslim religious groups in general. With the rise of Islam in Arabia in the 7th century CE and its subsequent spread during the early Muslim conquests, Jews, alongside many other peoples, became subject to the rule of Islamic polities. Their quality of life under Muslim rule varied considerably in different periods, as did the attitudes of the rulers, government officials, the clergy, and the general population towards Jews, ranging from tolerance to persecution. This accusation is often interpreted as a condemnation of the entire Jewish people, believed by many to be an eternal charge. and Shelomo Dov Goitein argue against the claim that antisemitism has a long history in Muslim countries, writing that the discrimination that was practiced against non Muslims (Kuffar) was of a general nature, so it was not specifically directed against Jews. According to these scholars, antisemitism in medieval Islam was local and sporadic rather than general and endemic. Bernard Lewis writes that while Muslims have held negative stereotypes regarding Jews throughout most of Islamic history, these stereotypes were different from those stereotypes which accompanied European antisemitism because, unlike Christians who considered Jews objects of fear, Muslims only considered Jews objects of ridicule. He argues that Muslims did not attribute "cosmic evil" to Jews. In Lewis' view, it was only in the late 19th century that movements first appeared among Muslims that can be described as antisemitic in the European forms. Frederick M. Schweitzer and Marvin Perry state that there are mostly negative references to Jews in the Quran and Hadith, and that Islamic regimes treated Jews in degrading ways. They assert that both the Jews and the Christians were relegated to the status of dhimmi. Schweitzer and Perry state that throughout much of history, Christians treated Jews worse than Muslims did, stating that Jews in Christian lands were subjected to worse polemics, persecutions, and massacres than Jews who lived under Muslim rule. According to Walter Laqueur, the varying interpretations of the Quran are important for understanding Muslim attitudes towards Jews. Many Quranic verses preach tolerance towards the Jews; others make hostile remarks about them (which are similar to hostile remarks against all who do not accept Islam). Muhammad interacted with the Jewish tribes of Arabia: he preached to convert them, fought and killed many, but also befriended other Jews. Amal Saad Ghorayeb, a Lebanese writer and political analyst, devoted a chapter of her book Hizbu'llah: Politics and Religion to an analysis of Hezbollah's anti Jewish beliefs. She argues that although Zionism has influenced Hezbollah's anti Judaism, "it is not contingent upon it" because Hezbollah's hatred of Jews is more religiously motivated than politically motivated. According to Bernard Lewis, the attention given to Jews is relatively insignificant.

Исраил ұрпақтары

Құранда Бану Исраил (Исраилдің балалары) туралы 44 нақты сілтеме бар. Бұл термин яһудилер мен христиандардың біртұтас діни тегін білдіруі мүмкін. Халид Дюранның сөзіне сәйкес, жағымсыз аяттарда «Яхуд» термині қолданылса, ал жағымды сілтемелерде көбінесе Бану Исраил туралы айтылады.

Яһудилерге қатысты жағымсыз пікірлер

Құрандағы яһудилерге қатысты сілтемелер әртүрлі тәсілдермен түсіндіріледі. Фредерик М. Швайцер мен Марвин Перридің пікірінше, бұл сілтемелер "көбінесе теріс".

Яһудилердің әдет-ғұрыптарын қабылдау

Бернард Льюис пен басқа да ғалымдардың пікірінше, Құранның ең алғашқы аяттары көбінесе яһудилерге мейірімді болған. Мұхаммед оларды бір Құдайға сенетін адамдар ретінде құрметтеді және оларды жаңа дінге табиғи жататын жандар деп қарады. Еврейлердің амалдары ертедегі исламдық мінез-құлықтың қалыптасуына үлкен әсер етті, мысалы, бесін намазы, жұма намазы, Рамазан айындағы ораза (Йом Кипур үлгісінде) және ең әйгілісі – 623 жылға дейін мұсылмандар Мекке емес, Иерусалимге қарай дұға жасаған.

Мұсылмандар мен Бану Кайнука арасындағы қастық

Бану Кайнука 624 жылы Мединадан қуылды. 624 жылы наурыз айында Мұхаммед басқарған мұсылмандар Бану Құрайш тайпасының меккеліктерін Бадр шайқасында жеңіске жеткізді. Ибн Исхақ мұсылмандар мен Бану Кайнука (Хазрадж тайпасының одақтастары) арасында көп ұзамай дау туындағанын жазды. Бір мұсылман әйел Қайнуқа базарындағы зергерлік дүкенге келгенде, оған шашын ашуға талап етті. Яһуди алтын шебері әйелдің киімін тартып, тоқтатты. Сол кезде бір мұсылман ер адам оқиға орнына келгенде, дүкен иесін кек ретінде өлтірді. Осыдан кейін Қайнуқа тайпасының яһудилерінің тобы мұсылманға шабуыл жасап, оны өлтірді. Бұл оқиға кек алу тізбегіне ұласып, мұсылмандар мен Бану Кайнука арасындағы азаматтық дұшмандық күшейді. Дәстүрлі ислам көздері осы оқиғаларды Медина Конституциясын бұзу деп қарастырады. Фред Доннер Мұхаммедтің Бану Кайнуқаға қарсы болғанын, өйткені олар қолөнершілер мен саудагерлер ретінде меккелік саудагерлермен тығыз байланыста болғанын айтады. Вайнсинк мұсылман тарихшыларының оларды елден қууды ақтау үшін келтірген оқиғаларды, мысалы, яһуди алтын шебердің мұсылман әйелін қорлағанын, тек ауызша хабар ретінде қарастырады. Ол яһудилердің Мұхаммедке қарсы наразылық білдіргенін және үлкен тәуелсіз билікке ие болғандықтан, үлкен қауіп төндіргенін жазады. Сондықтан Венсинк Мұхаммед Бадр шайқасындағы жеңісімен нығайып, өзіне қарсы оппозицияны жоюға бел буғанын мәлімдейді. Норман Стиллман да Мұхаммедтің Бадр шайқасынан кейін күшейгеннен кейін Мединадағы яһудилерге қарсы әрекет етуге шешім қабылдағанын айтады. Мұхаммед Бану Кайнуқаға жақындап, оларды базар алаңында жинап, Бадр шайқасындағы Құрайштарға болғандай жағдайға түспеу үшін жауыздықты тоқтатуға ескертті. Сондай-ақ, ол олардың кітаптарында айтылғандай, Алланың елшісі екенін айтып, ислам дінін қабылдауға шақырды. Тайпа оның ізбасарларын пайғамбар ретінде мойындағаны үшін мазақтап, Бадр шайқасындағы жеңісін соғыс өнерін білмеген Құрайштардың есебінен болғанын айтып, қысым жасады. Олар оған: "Егер бізбен соғыссаң, біздің нағыз еркектер екенімізді білерсің", - деп ескертті. Бұл жауап соғыс жариялау ретінде қабылданып, Мұхаммед Бану Кайнуқаны қоршауға алды. Содан кейін тайпа шартсыз басылып, Мединадан қуылды. 625 жылы Мұхаммедті өлтіруге тырысқан Бану Надир тайпасы да Мединадан қуылды. 627 жылы Құрайш пен олардың одақтастары қаланы қоршағанда, Құрайза тайпасы бастапқыда бейтарап болуға тырысты, бірақ ақырында қоршауға алған әскермен келіссөздерге кірісіп, жылдар бұрын жасасқан келісімді бұзды. Осыдан кейін тайпа опасыздықпен айыпталып, Мұхаммед басқарған мұсылмандармен қоршауға алынды. Бану Құрайза тайпасы ақырында басылып, олардың ер адамдары басылып өлтірілді. Қоршауға қатысқан ислам жауынгерлері мен Меккеден көшіп келгендерге тайпаның құлдарына айналған әйелдері мен балалары бөлінді. Бану Құрайза Мұхаммедке немесе мұсылмандарға қарсы қару қолданбаса да, басқыншы әскермен келіссөздерге кірісіп, Медина Конституциясын бұзды. Алайда, Нуғам ибн Масуд басқыншы күштер мен Бану Құрайза тайпасы арасында араздық тудырып, келіссөздерді тоқтатты.

The Banu Qaynuqa were expelled from Medina in 624 CE. In March 624 CE, Muslims led by Muhammad defeated the Meccans of the Banu Quraysh tribe in the Battle of Badr. Ibn Ishaq writes that a dispute broke out between the Muslims and the Banu Qaynuqa (the allies of the Khazraj tribe) soon afterwards. When a Muslim woman visited a jeweler's shop in the Qaynuqa marketplace, she was pestered to uncover her hair. The goldsmith, a Jew, pinned her clothing such that, upon getting up, she was stripped naked. A Muslim man coming upon the resulting commotion killed the shopkeeper in retaliation. A mob of Jews from the Qaynuqa tribe then pounced on the Muslim man and killed him. This escalated to a chain of revenge killings, and enmity grew between Muslims and the Banu Qaynuqa. Traditional Islamic sources view these episodes as a violation of the Constitution of Medina. Fred Donner argues that Muhammad turned against the Banu Qaynuqa because as artisans and traders, the latter were in close contact with Meccan merchants. Weinsinck views the episodes cited by the Muslim historians used to justify their expulsion, such as a Jewish goldsmith humiliating a Muslim woman, as having no more than anecdotal value. He writes that the Jews had assumed a contentious attitude towards Muhammad, and as a group possessing substantial independent power, they posed a great danger. Wensinck thus concludes that Muhammad, strengthened by the victory at the Battle of Badr, soon resolved to eliminate the Jewish opposition to himself. Norman Stillman also believes that Muhammad decided to move against the Jews of Medina after being strengthened in the wake of the Battle of Badr. Muhammad then approached the Banu Qaynuqa, gathering them in the market place and warned them to stop their hostility lest they suffer the same fate that happened to the Quraish at Badr. He also told them to accept Islam saying he was a prophet sent by God as per their scriptures. The tribe responded by mocking Muhammad's followers for accepting him as a prophet and also mocked their victory at Badr saying the Quraish had no knowledge of war. They then warned him that if he ever fought with them, he will know that they were real men. This response was viewed as a declaration of war. Muhammad then besieged the Banu Qaynuqa after which the tribe surrendered unconditionally and were later expelled from Medina. In 625 CE, the Banu Nadir tribe was evicted from Medina after they attempted to assassinate Muhammad. In 627 CE, when the Quraysh and their allies besieged the city in the Battle of the Trench, the Qurayza initially tried to remain neutral but eventually entered into negotiations with the besieging army, violating the pact they had agreed to years earlier. Subsequently, the tribe was charged with treason and besieged by the Muslims commanded by Muhammad. The Banu Qurayza eventually surrendered and their men were beheaded. The spoils of battle, including the enslaved women and children of the tribe, were divided up among the Islamic warriors that had participated in the siege and among the emigrees from Mecca who had hitherto depended on the help of the Muslims native to Medina. Although the Banu Qurayza never took up arms against Muhammad or the Muslims, they entered into negotiations with the invading army and violated the Constitution of Medina. However, Nuam ibn Masud was able to sow discord between the invading forces and Banu Qurayza, thus breaking down the negotiations.

Құран аяттары

Нәтижесінде, мұсылмандардың намаз бағыты Иерусалимнен Меккеге өзгертілді, ал яһудилерге қатысты ең теріс Құран аяттары осыдан кейін түсірілді.

Иудаизм ислам теологиясында

Бернард Льюистің пікірінше, Ислам теологиясында, бір ғана ерекшелік болмаса, иудаизмді жоққа шығаратын немесе яхудилерге қарсы қатігез сөздерге толы айыптаулар жоқ. Льюис пен Чейнес мұсылмандардың көпшілігінің антисемит емес екенін айтады. Құран, яһуди діні сияқты, мұсылмандарға қатаң тәухидті ұстануды бұйырады. Сондай-ақ, ол яһудилердің құдайды өлтіргені туралы әңгімелерді дінге қарсы келетін абсурдтық деп есептейді, ал Інжілдегі басқа да осындай әңгімелер мұсылман білім беру жүйесінде қандай да рөл атқармайды. Құран өзін еврей Киелі кітаптарының орындалуы ретінде емес, оның бастапқы хабарының қайта жаңғыртуы ретінде көрсетеді (осындай өзгерістер туралы мәлімдемелер үшін Тахриф, ал Тораның исламдағы қасиетті кітап ретіндегі түсінігі үшін Таурат қараңыз). Осы тұрғыдан алғанда, яһуди діні мен Ислам арасында түсініспеушілік туындауы мүмкін емес. Сонымен қатар, Льюис Құранда "кінә және сатқындық" сияқты Батыс дәстүрлерінің жоқтығын айтады. Розенблатт пен Пинсон Құранның яһуди дінін теңдес тәухидтік сенім ретінде қабылдауға үйрететінін көрсетеді. Льюис теріс сипаттамалар көбінесе діни және әлеуметтік тұрғыда баяндалатынын, бірақ этникалық немесе нәсілдік тұрғыда сирек айтылатынын қосады. Дегенмен, мұндай жағдайлар да кездеседі. Қарсы сөздер көбінесе өте күшті болады. Льюис Құранның үш аяты (, , ) яһудилерді (маймылдар ретінде) және христиандарды (доңыз ретінде) сипаттауға негіз болатын дәстүрлі мұсылман эпитеттерін келтіреді. Исламдық түсіндіруде осы "тылсым" өлеңдердің мағынасын түсіндіру өте күрделі, себебі олар сенбі күнін бұзу сияқты құқық бұзушылықтармен байланысты. Гейтейннің пікірінше, еврейлердің сенбі күнін бұзушылардың маймылға айналуы йемендік мидраштардың ықпалын көрсетеді. Файрстоун Курайза тайпасының мұсылмандық дереккөздерде Мұхаммедке шабуыл жасау үшін сенбі күнін пайдаланбауды ақтау үшін сенбі күнін бұзған адам маймылға айналады деген ойды қолданғанын айтады. Стиллман Құран Мұсаны мақтайды және израильдіктерді құдайдың игілігіне ие болғандар ретінде бейнелейді. Ол мысал ретінде келесі аятты келтіреді:
«Біз оған Исақ пен Яқупты да сыйладық және олардың барлығын, бұрын Нұхты және оның ұрпақтарынан – Дауытты, Сүлейманды, Әйүпті, Жүсіпті, Мұсаны және Харунды тура жолға салдық. Біз ізгі амал істегендерге осылай сыйлық береміз. Сондай-ақ, Зәкәрияны, Яхияны, Исаны және Илиясты да (тура жолға) салдық. Олардың барлығы да ізгілерден еді. Біз Исмағұлды, Әлишаны, Жүністі және Лұтты да (таңдадық), оларды сол замандағы адамдардан артық еттік».

According to Bernard Lewis, there is nothing in Islamic theology, with one single exception, that can be considered refutations of Judaism or ferocious anti Jewish diatribes. Lewis and Chanes suggest that, for a variety of reasons, Muslims were not antisemitic for the most part. The Quran, like Judaism, orders Muslims to profess strict monotheism. It also rejects the stories of Jewish deicide as a blasphemous absurdity, and other similar stories in the Gospels play no part in the Muslim educational system. The Quran does not present itself as a fulfillment of the Hebrew Bible but rather a restoration of its original message (see Tahrif for such claimed alterations and Tawrat for the Islamic understanding of the Torah as an Islamic holy book). In such a line of argument, no clash of interpretations between Judaism and Islam can arise. In addition, Lewis argues that the Quran lacks popular Western traditions of 'guilt and betrayal'. Rosenblatt and Pinson suggest that the Quran teaches toleration of Judaism as a fellow monotheistic faith. Lewis adds that negative attributes ascribed to subject religions (in this case Judaism and Christianity) are usually expressed in religious and social terms, but only very rarely in ethnic or racial terms. However, this does sometimes occur. The language of abuse is often quite strong. Lewis adduces that three Quranic verses (, , ) ground conventional Muslim epithets for Jews (as apes) and Christians (as pigs). The interpretation of these 'enigmatic' passages in Islamic exegetics is highly complex, dealing as they do with infractions like breaking the Sabbath. According to Goitein, the idea of Jewish Sabbath breakers turning into apes may reflect the influence of Yemeni midrashim. Firestone notes that the Qurayza tribe itself is described in Muslim sources as using the trope of being turned into apes if one breaks the Sabbath to justify not exploiting the Sabbath in order to attack Mohammad, when they were under siege. According to Stillman, the Quran praises Moses, and depicts the Israelites as the recipients of divine favour. He quotes verse as an example,
And We blessed him with Isaac and Jacob. We guided them all as We previously guided Noah and those among his descendants: David, Solomon, Job, Joseph, Moses, and Aaron. This is how We reward the good doers. Likewise, ˹We guided˺ Zachariah, John, Jesus, and Elias, who were all of the righteous. ˹We also guided˺ Ishmael, Elisha, Jonah, and Lot, favouring each over other people ˹of their time˺.

Исламның еврейлер туралы пікірлері

Леон Полиаков, Уолтер Лакур, Құранның үзінділері Мұхаммедті Құдайдың пайғамбары деп мойындамағандары үшін яһудилерді айыптайды деп айтады. Мұсылманның қасиетті мәтіні арабтар мен мұсылмандардың яһудилерге деген көзқарасын осы күнге дейін, әсіресе ислам фундаментализмі күшейген кезеңдерде қалыптастырды. Онда былай делінген:

Дегенмен, Құранның оқиғаларды баяндау процесінің уақтылылығына байланысты, кейбір ғалымдар Құрандағы яһудилерге немесе басқа топтарға жасалған барлық сілтемелер тек белгілі бір тарихи кезеңдегі белгілі бір топтарға қатысты деп санайды. Сондай-ақ, Құранда: «Шын сенгендер, яһудилер, сабилер және христиандар – егер Аллаға және соңғы күнді сеніп, жақсылық жасаса, оларға қорқыныш та, қайғы да жоқ» делінеді. Құран христиандардың яһудилердің Исаға қарсы жасаған құйрықтары туралы айтқандарын растайды, бірақ «Алла да құйрық жасады, өйткені Алла – құйрық жасаушылардың ең жақсысы» дейді. Мұсылмандардың басты көзқарасы бойынша, Исаны айқышқа шегелеу – аңыз, сондықтан яһудилердің оған қарсы жасаған жоспары сәтсіз аяқталды. Гербердің айтуынша, Құран көптеген аяттарда (; ; ; ; , , ;) яһудилерді Киелі кітапты өзгертуде айыптайды. Құран еврей пайғамбарларын исраилдіктер өлтіргенін атап көрсеткеніне қарамастан, Рейнольдс олардың ешқайсысын да исраилдіктер өлтірмегенін айтады. Құранның кейбір аяттарында, атап айтқанда, яһуди дінінің өкілдеріне төзімділік туралы уағыз айтылады. Креймердің пікірінше, яһудилер Құдайға сенетін заңды қауымның мүшелері ретінде қарастырылады, «Кітап иелері», сондықтан заңды түрде азап шегуге құқылы. Көптеген түсіндірушілер «Сенің қаһарыңа лайық болғандар» деген сөздердің яһудилерге қатысты екенін айтады. Израиль Шренцель, Шин Беттің зерттеу бөлімінің араб бөлімшесінің бұрынғы бас сарапшысы және қазіргі кезде Тель-Авив университетінің араб және исламтану кафедрасының оқытушысы былай деп жазды: «Еврейлерге қарсы және оларға төзімділік танытқан аяттардың мазмұны мен мағынасы арасындағы қайшылықты ескере отырып, бүгінгі таңда мұсылман ғалымдары мен халқының қайсысын қабылдауы керек деген сұрақ туындайды. Басым пікір бірінші топқа жатады». 567 жылы Хайбарға ғасанид араб христиан патшасы Әл-Харит ибн Жабала шабуыл жасап, еврей тұрғындарын қуып шықты. Кейіннен ол Левантқа оралғанда тұтқындарды босатты. Бұл жорық туралы қысқаша мәлімет Ибн Кутайбадан алынған, сондай-ақ ол алтыншы ғасырдағы Харран жазуында да айтылған болуы мүмкін. Толық мәлімет үшін Ирфан Шахидтің «Византия және VI ғасырдағы арабтар» деген кітабына қараңыз. VII ғасырда Хайбарда оазисті өсірумен, құрма ағаштарын өсірумен, сондай-ақ сауда мен қолөнер арқылы өмір сүрген яһудилер тұрды, олар едәуір байлық жинақтады. Мұсылмандар Хайбарға кіргенде тапқан кейбір заттар – қоршау машинасы, 20 бөлік йемендік мата және 500 шапан – яһудилердің қарқынды сауда-саттық жүргізгенін көрсетеді. Бұрын кейбір ғалымдар қоршау машинасының мақсатын қауымның отбасылары арасындағы дау-жанжалды шешу үшін қолданылғанын айтып түсіндіруге тырысқан. Бүгінде көптеген ғалымдар оның болашақта сату үшін қоймада сақталғанын сендіреді, яһудилер арабтарға қылыштар, найзалар, қалқандар және басқа да қару-жарақтарды сатқандай. Сондай-ақ, мата мен шапандар да сатуға арналған болуы мүмкін, өйткені мұндай көп мөлшердегі сәнді заттарды тек яһудилердің пайдалануы үшін сақтау ықтимал емес. Оазис үш аймаққа бөлінді: әл-Натат, әл-Шикк және әл-Катиба, олар, мүмкін, шөл, лава ағындары және батпақтар сияқты табиғи бөліністермен бөлінген. Бұл аймақтардың әрқайсысында бірнеше бекіністер немесе үйлер, қоймалар мен қоралар бар редуттар болды. Әр бекіністі жеке отбасы мекендеген, ал оның айналасын егістік жерлер мен пальма бақтары қоршап алған. Қорғану қабілетін арттыру үшін отарлаушылар бекіністерді төбелерге немесе базальт тастарға тұрғызып отырды. Яһудилер оазисте тағы бірнеше жыл өмір сүрді, содан кейін оларды халифа Омар толығымен қуып шықты. Хайбар бекінісіндегі жаулап алынған яһудилерден алым салу үлгі болды. Ислам заңы дхимилерден, яғни мұсылмандық биліктегі мұсылман емес халықтардан джизья деп аталатын салық алуды талап етті. Көп ғасырлар бойы Хайбардағы оазис керуендердің маңызды аялдама орны болды. Қаланың орталығы жаңбыр суын ұстап тұру үшін салынған ежелгі бөгеттердің айналасында дамыды. Су айдындарында құрма ағаштары өседі. Хайбар маңызды құрма өндіру орталығы болды. Құран мен мұсылман әдебиетінде яһудилерге қатысты «жансалмай» және «ұяттану» сөздері жиі кездеседі. Льюиске сәйкес, «Бұл, исламдық көзқарас бойынша, олардың өткен бүліктері үшін әділетті жазасы, және Христиандық пен Исламның қуатты күштері арасындағы олардың қазіргі әлсіздігінде көрінеді». Құрандағы яһудилерге қатысты стандартты сілтеме – : «Еске алыңыздар, сендер: «Уа, Мұса! Біз бір түрлі тамақтан (әрқашан) шаршадық, сондықтан біз үшін жерден өсетін нәрселерді, оның шөптерін, қиярларын, сарымсақтарын, бұршақтарын және пиязды өндіру үшін Раббыңа жалбарын», – дедіңдер. Ол: «Жақсырақ нәрсені нашар нәрсеге алмастыруды қалайсыңдар? Егер қалаға түсер болсаңдар, онда қалаған нәрсеңді табасыңдар!» деді. Олар ұятқа және міскіншілікке ұшырады, олар Алланың азабын өздеріне тартты. Бұл олар Алланың белгілерін жалғастырып, оның елшілерін әділ себепсіз өлтіргендіктен болды. Бұл олардың бұзық болулары мен шектен шығуы себебінен болды». Екі аяттан кейін былай делінеді: «Сонымен қатар, сендерге берілген Кітапты ұстап тұруларыңды және оның үйретулерін сақтауларыңды айтып, жоғары көтерілген таудан уәде алғанымызды еске алыңыздар, мүмкін сіздер Алланы еске аласыздар. Бірақ кейіннен сендер бұрылып кеттіңдер. Егер Алланың шапағаты мен мейірімі сендерге болмағанда, сендер әлдеқашан зиянға ұшыраған болар едіңдер. Сендердің араларында уәдесін бұзғандарды сіздер жақсы білесіздер. Біз оларға: «Төңкерілген маймылдар болыңдар!» дедік. Сондықтан олардың тағдыры қазіргі және болашақ ұрпақтар үшін үлгі болды және Құдайға қорқыныш білдіретін сабақ болды». Құран яһудилерді Алланың пайғамбарларын, соның ішінде Иса мен Мұхаммедті жоққа шығарумен байланыстырады, осылайша оның оған қарсылығын түсіндіреді. (Қараңыз, Сүра ; , 61, 70 және 82.) Сондай-ақ, яһудилер мен христиандардың өздерін Алланың балалары деп жариялайтынын (Сүра ) және олар ғана құтылуға жететінін (Сүра ) айтады. Құранға сәйкес, яһудилер Ызрайылдың Алланың ұлы екенін жариялайды, христиандар Исаны Алланың ұлы деп жариялағандай (Сүра ), және Алланың қолы байланған (Сүра – яғни олар Аллаға еркіндікпен қарсы келе алады). Кейбір яһудилер «сөздердің мағынасын бұрмалайды» (Сүра ), және олар жасаған күнәлерге байланысты Алла оларға «бұрын рұқсат етілген жақсы нәрселерді тыйым салған» , осылайша яһудилердің тағамға қатысты бұйрықтарын, сенбі күнгі еңбекке қатысты шектеулерін және басқа да ережелерін Алладан келген жаза ретінде түсіндіреді (Сүра ). Олар жалғандық үшін тыңдайды (Сүра ), шындықты бұрмалайды және тыйым салынған өсімдіктермен айналысады, сондықтан олар «азапты жазаны» алады (Сүра ). Сафия, бұрын Кенана ибн әл-Рабидің әйелі болған, Хайбар шайқасынан кейін Мұхаммедтің әйелі ретінде таңдалды. Ислам көздеріне сәйкес, Медине яһудилері Мұхаммедті құлату үшін Меккедегі оның жауыздарымен достық қарым-қатынас жасауды бастады, Конституцияның Медине шартында оған құлатуға уәде бермегеніне және оның және оның ізбасарларының жауыздарына қарсы күресуге уәде бергеніне қарамастан. Екі яһуди тайпасы қуылды, ал үшіншісі жойылды. Бану Қайнуқа мұсылмандарға қарсы озбырлығы мен оларды мазақтағаны үшін қуылды. Мұхаммедтің өлімінің себебі даулы, бірақ хадистер оның Хайбарда аман қалған яһуди әйелдердің бірімен уланғаннан кейін уға салғаннан кейін көз жұмғанын көрсетеді. Розенблаттың пікірінше, Мұхаммедтің көрші яһуди тайпаларымен болған дау-дамалары оның тікелей ізбасарларында (к...) айқын із қалдырмады.

However, due to the Quran's timely process of story telling, some scholars argue that all references to Jews or other groups within the Quran refers to only certain populations at a certain point in history. Also, the Quran praises some Jews in :
"Indeed, the believers, Jews, Sabians and Christians—whoever ˹truly˺ believes in Allah and the Last Day and does good, there will be no fear for them, nor will they grieve." The Quran gives credence to the Christian claim of Jews scheming against Jesus, " but God also schemed, and God is the best of schemers." In the mainstream Muslim view, the crucifixion of Jesus was an illusion, and thus the Jewish plots against him ended in failure. According to Gerber, in numerous verses (; ; ; ; , , ; ) the Quran accuses Jews of altering the Scripture. although the Quran emphasizes the killing of the Jewish prophets by the Israelites, Reynolds remarks that none of them were killed by the Israelites according to the Biblical account. Some verses of the Quran, notably , preach tolerance towards members of the Jewish faith. According to Kramer, Jews are regarded as members of a legitimate community of believers in God, "people of the Book", and therefore legally entitled to sufferance. Most commentators suggest that the description, "those who earn Thine anger" in refers to the Jews. Israel Shrenzel, former chief analyst in the Arabic section of the research division of the Shin Bet and a current teacher in Tel Aviv University’s department of Arabic and Islamic studies wrote, "Given that there is contradiction between the content and message of the two groups of verses – those hostile to Jews and those tolerant toward them – the question is which group is to be adopted nowadays by the Muslim scholars and masses. The more dominant view adheres to the first group". In 567, Khaybar was invaded and vacated of its Jewish inhabitants by the Ghassanid Arab Christian king Al Harith ibn Jabalah. He later freed to the captives upon his return to the Levant. A brief account of the campaign is given by Ibn Qutaybah, and potentially also mentioned in the sixth century Harran inscription. See Irfan Shahid's Byzantium and the Arabs in the Sixth Century for full details. In the 7th century, Khaybar was inhabited by Jews, who pioneered the cultivation of the oasis and made their living growing date palm trees, as well as through commerce and craftsmanship, accumulating considerable wealth. Some objects found by the Muslims when they entered Khaybar — a siege engine, 20 bales of Yemenite cloth, and 500 cloaks — point out to an intense trade carried out by the Jews. In the past some scholars attempted to explain the siege engine by suggesting that it was used for settling quarrels among the families of the community. Today most academics believe it was stored in a depôt for future sale, in the same way that swords, lances, shields, and other weaponry had been sold by the Jews to Arabs. Equally, the cloth and the cloaks may have been intended for sale, as it was unlikely that such a quantity of luxury goods were kept for the exclusive use of the Jews. The oasis was divided into three regions: al Natat, al Shikk, and al Katiba, probably separated by natural divisions, such as the desert, lava drifts, and swamps. Each of these regions contained several fortresses or redoubts containing homes, storehouses and stables. Each fortress was occupied by a separate family and surrounded by cultivated fields and palm groves. In order to improve their defensive capabilities, the settlers raised the fortresses up on hills or basalt rocks. Jews continued to live in the oasis for several more years afterwards until they were finally expelled by caliph Umar. The imposition of tribute upon the conquered Jews of the Khaybar Fortress served as a precedent. Islamic law came to require exaction of tribute known as jizya from dhimmis, i. e. non Muslims under Muslim rule. For many centuries, the oasis at Khaybar was an important caravan stopping place. The center developed around a series of ancient dams built to hold run off water from the rain. Around the water catchments, date palms grew. Khaybar became an important date producing center. The words "humility" and "humiliation" occur frequently in the Quran and later Muslim literature in relation to Jews. According to Lewis, "This, in Islamic view, is their just punishment for their past rebelliousness, and is manifested in their present impotence between the mighty powers of Christendom and Islam." The standard Quranic reference to Jews is verse : "And remember ye said: "O Moses! we cannot endure one kind of food (always); so beseech thy Lord for us to produce for us of what the earth groweth, its pot herbs, and cucumbers, garlic, lentils, and onions." He said: "Will ye exchange the better for the worse? Go ye down to any town, and ye shall find what ye want!" They were covered with humiliation and misery; they drew on themselves the wrath of Allah. This because they went on rejecting the Signs of Allah and slaying His Messengers without just cause. This because they rebelled and went on transgressing." Two verses later we read: "And ˹remember˺ when We took a covenant from you and raised the mountain above you ˹saying˺, “Hold firmly to that ˹Scripture˺ which We have given you and observe its teachings so perhaps you will become mindful ˹of Allah˺.” Yet you turned away afterwards. Had it not been for Allah's grace and mercy upon you, you would have certainly been of the losers. You are already aware of those of you who broke the Sabbath. We said to them, “Be disgraced apes!” So We made their fate an example to present and future generations, and a lesson to the God fearing." The Quran associates Jews with rejection of God's prophets including Jesus and Muhammad, thus explaining their resistance to him personally. (Cf. Surah ; , 61, 70, and 82.) It also asserts that Jews and Christians claim to be children of God (Surah ), and that only they will achieve salvation (Surah ). According to the Quran, Jews blasphemously claim that Ezra is the son of God, as Christians claim Jesus is, (Surah ) and that God's hand is fettered (Surah – i. e., that they can freely defy God). Some of those who are Jews, "pervert words from their meanings", (Surah ), and because they have committed wrongdoing, God has "forbidden some good things that were previously permitted them", thus explaining Jewish commandments regarding food, Sabbath restrictions on work, and other rulings as a punishment from God (Surah ). They listen for the sake of mendacity (Surah ), twisting the truth, and practice forbidden usury, and therefore they will receive "a painful doom" (Surah ). Safiyya, who was previously the wife of Kenana ibn al Rabi, was selected by Muhammad as his bride after the Battle of Khaybar. According to Islamic sources, the Medinian Jews began to develop friendly alliances with Muhammad's enemies in Mecca so they could overthrow him, despite the fact that they promised not to overthrow him in the treaty of the Constitution of Medina and promised to take the side of him and his followers and fight against their enemies. Two Jewish tribes were expelled and the third one was wiped out. The Banu Qaynuqa was expelled for their hostility against the Muslims and for mocking them. The cause of Muhammad's death is disputable, though the Hadiths tend to suggest he may have eventually succumbed to poison after having been poisoned at Khaybar by one of the surviving Jewish widows. According to Rosenblatt, Muhammad's disputes with the neighboring Jewish tribes left no marked traces on his immediate successors (known as Caliphs). The first Caliphs generally based their treatment of Jews upon the Quranic verses which encourage tolerance of them. Different interpretations about the Gharqad tree mentioned in the Hadith exists. One of the interpretations is that the Gharqad tree is an actual tree. Israelis have been alleged to plant the tree around various locations for e. g., their settlements in the West Bank and Gaza, around the Israel Museum and the Knesset. Other claims about the tree are that it grows outside Jerusalem's Herod's Gate or that it is actually a bush that grows outside Jaffa Gate which some Muslims believe is where Jesus will return to Earth and slay the Dajjal, following the final battle between the Muslims and unbelievers which some believe will take place directly below the Jaffa Gate and the Sultan's Pool. Another interpretation that exists is that the mention of the Gharqad tree is symbolic and is in reference to all the forces of the world believed to conspire with the Jews against Muslims.

Мысыр мен Ирак

Леон Полиаковтың айтуынша, Египеттегі Фатимид әулетінің халифалары еврейшіл болған. Олар еврей мекемелерін (мысалы, Иерусалимдегі раввиндер академиясын) қолдау үшін тұрақты түрде қаржы жұмсаған. Олардың көптеген министрлері мен кеңесшілері яһудилер еді. Аббасидтер де өз билігіндегі яһудилерге құрметпен және төзімділікпен қараған. XII ғасырдағы танымал еврей саяхатшысы Бенжамин Тудела халифа әл-Аббасиді "үлкен патша және Израильге мейірімді" деп сипаттаған. Бенжамин сондай-ақ әл-Аббаси туралы былай деп мәлімдеген: "Оның қызметкерлерінің көп бөлігі Израиль халқынан, ол барлық тілдерді біледі және Израиль заңын жақсы меңгерген. Ол қасиетті [иврит] тілін оқиды және жазады". Ол мұсылмандар мен яһудилердің ортақ құлшылықтарға қатысқанын, мысалы, екі дін де пайғамбар санайтын Езекиелдің қабірін зиярат ететінін айтады.

Иберия түбегі

Мұсылмандар Иберия түбегін жаулап алғаннан кейін, испандық иудаизм бірнеше ғасыр бойы гүлденді. Осылайша, яһудилер үшін «алтын ғасыр» басталды. Осы кезеңде Испания мұсылмандары басқа діндерге, соның ішінде иудаизмге де төзімділік танытып, әртүрлі сенімдерді қабылдаған қоғам құрды. Алайда, Испаниядағы мұсылмандар мен яһудилердің қарым-қатынасы әрқашан бейбіт болған жоқ. XI ғасырда Испанияда мұсылмандар еврейлерге қарсы қырғындар ұйымдастырды; олар 1011 жылы Кордобада және 1066 жылы Гранадада болды. 1066 жылы Гранададағы қырғын кезінде мұсылман көтерілісшілері еврейлік уәзір Жозеф ибн Нагреланы айқышқа шегелеп, шамамен 4000 яһудиді өлтірді. Мұсылмандардың наразылығы кейбір яһудилердің байып, ал енді біреулері билікке жеткеніне байланысты болды. Саяхаттары барысында Маймонид Йемендегі яһудилерге арналған, сол кезде мұсылман билеушілерінің қатыгез қуғын-сүргінін бастан кешіріп жүрген, әйгілі «Йемен хатын» да жазды. Онда Маймонид мұсылмандардың яһудилерге жасаған қатыгездіктеріне қатысты өз пікірін былай баяндады: «Біздің күнәларымыз үшін Құдай бізді осы халықтың арасына, Ысмайыл ұрпақтарына [яғни мұсылмандарға] тастады, олар бізді қатыгездікпен қуғынға алып, бізге зиян келтірудің және бізді кемсітудің жолдарын іздейді. Ешбір ұлт Израильге оларша зиян келтірген емес. Бізді оларша кемсіткен және қорлаған ешкім жоқ. Бізді оларша басып тастаған ешкім болған емес. Біз олардың таңған кемсіртулерін, жалғандарын, адам санасы көтере алмайтын ақымақтықтарын көтердік. Біздің даналарымыздың нұсқауымен Исмайылдың жалғандарын мен ақымақтығын көтердік. Мұның бәріне қарамастан, біз олардың қатыгездігінен және ашуларынан ешқашан аман қалмаймыз. Керісінше, біз қанша азап шексе де, олармен келісуге тырыссақ, олар бізге қарсы күресуді одан да көп таңдайды». Марк Коэн ортағасырлық Еуропа яһуди тарихының маманы Хайм Хиллель Бен Сассонның сөздерін келтіреді, ол Маймонидтің исламды айыптауын «XII ғасырдағы қатал қуғын-сүргін контекстінде түсіну керек екенін және оның хатында яһудилердің христиан елдеріндегі жағдайы туралы жеткілікті хабардар болмағанын немесе оған назар аудармағанын айтуға болады» деп ескертті. Коэн Бен Сассонның пікірін келтіріп, мұсылман елдерінде яһудилердің құқықтық және қауіпсіздік жағдайы христиан әлеміндегі яһудилерге қарағанда жақсырақ болды деп мәлімдейді.

With the Muslim conquest of the Iberian Peninsula, Spanish Judaism flourished for several centuries. Thus, what some refer to as the "golden age" for Jews began. During this period the Muslims of Spain tolerated other religions, including Judaism, and created a heterodox society. Muslim relations with Jews in Spain were not always peaceful, however. The eleventh century saw Muslim pogroms against Jews in Spain; those occurred in Córdoba in 1011 and in Granada in 1066. In the 1066 Granada massacre, a Muslim mob crucified the Jewish vizier Joseph ibn Naghrela and massacred about 4,000 Jews. The Muslim grievance involved was that some Jews had become wealthy, and others had advanced to positions of power. During his wanderings, Maimonides also wrote The Yemen Epistle, a famous letter to the Jews of Yemen, who were then experiencing severe persecution at the hands of their Muslim rulers. In it, Maimonides describes his assessment of the treatment of the Jews at the hands of Muslims: on account of our sins God has cast us into the midst of this people, the nation of Ishmael [that is, Muslims], who persecute us severely, and who devise ways to harm us and to debase us No nation has ever done more harm to Israel. None has matched it in debasing and humiliating us. None has been able to reduce us as they have We have borne their imposed degradation, their lies, their absurdities, which are beyond human power to bear We have done as our sages of blessed memory have instructed us, bearing the lies and absurdities of Ishmael In spite of all this, we are not spared from the ferocity of their wickedness and their outbursts at any time. On the contrary, the more we suffer and choose to conciliate them, the more they choose to act belligerently toward us. Mark Cohen quotes Haim Hillel Ben Sasson, a specialist in medieval European Jewish history, who cautioned that Maimonides' condemnation of Islam should be understood "in the context of the harsh persecutions of the 12th century and that furthermore one may say that he was insufficiently aware of the status of the Jews in Christian lands, or did not pay attention to this, when he wrote the letter". Cohen continues by quoting Ben Sasson, who argues that Jews generally had a better legal and security situation in Muslim countries than Jews had in Christendom.

Осман империясы

Кейбір мұсылман мемлекеттері құлдырап кеткен кезде Осман империясы "тарихтағы ең ұлы мұсылман мемлекеті" ретінде көтерілді. Швайцер мен Перридің сөзіне қарағанда, империя гүлденгенде, яһудилер де гүлденген. Христиандарға қарағанда, Османдықтар яһудилерге көбірек төзімділік танытып, олардың экономикалық дамуына көмектесті. Яһудилер ірі саудагерлер, қаржыгерлер, мемлекеттік қызметкерлер, саудагерлер және шеберлер ретінде өркендеді. Османдықтар сонымен қатар, кейбір яһудилердің сол кезде Сирия деп аталған аймаққа көшіп келуіне рұқсат берді, бұл 1880 жылдары сионистерге тұрақты елді мекендер құруға жағдай жасады.

Христиан Еуропасымен айырмашылығы

Льюис христиандық антисемитизмге қарама-қайшы, мұсылмандардың мұсылмандар емес кісілерге деген көзқарасы жеккөрушілік, қорқу немесе қызғаныш емес, керісінше, тұншықтыру деп санайды. Бұл тұншықтыру түрлі жолдармен білінеді, мысалы, христиандарға және кейде яһудилерге шабуыл жасайтын көптеген талас-тартыс әдебиеттері арқылы. "Діндер мен олардың ізбасарларына тағайындалған теріс қасиеттер көбінесе діни және әлеуметтік тұрғыда білдіріледі, сирек жағдайда этникалық немесе нәсілдік тұрғыда білдіріледі, бірақ мұндай жағдайлар да кездеседі". Қорлау тілі көбінесе өте күшті болады. Еврейлерге арналған дәстүрлі аты – маймыл, ал христиандарға – шошқа. Льюис мұсылман үкімдігінде өмір сүрген мұсылман емес адамдардың төмендігін көрсететін ережелердің бірнеше мысалын келтіре береді, мысалы, мұсылмандарға қарағанда яһудилер мен христиандарға сәлемдесудің әртүрлі формулаларын қолдану (әңгімелерде де, хаттарда да), Осман билігі кезінде яһудилер мен христиандарға мұсылмандар өз балаларына қойған есімдерді таңдауға тыйым салу. Швайцер мен Перри исламдағы яһудилердің мәртебесіне қатысты екі жалпы көзқарас бар екенін айтады: дәстүрлі "алтын ғасыр" және ревизионистік "қудалау және погром" түсіндірмелері. Біріншісі 19 ғасырда яһуди тарихшылары тарапынан яһудилерге христиандардың қатысымен байланысты айыптау ретінде жарияланды, ал 1948 жылдан кейін араб мұсылмандары оны "Израильге қарсы идеологиялық және саяси күрестегі араб исламистерінің қаруы" ретінде қабылдады. Ревизионистер бұл идеалистік көзқарас "жақсы білмеген жеккөрушілік пен қырғындардың тізімін" елемейтінін айтады, сондай-ақ бұл "арабтардың талас-тартысқа салынуы" "яһуди-араб тарихының жаңа көз жасымен" күресіп, "қарсы мифке" ұшырады, ол да "тарихи шындыққа сәйкес келмейді".

Таяу Шығыстағы исламдық антисемитизм

Қазіргі заманда мұсылман әлемінде антисемитизм күшейді. Бернард Льюис пен Ури Авнери антисемитизмнің өсуін Израиль құрылғаннан бастап байқайды, ал ғалымдар антисемитизмнің түп себептері ретінде еуропалық әсерлерді, оның ішінде нацистерді (төменде қараңыз) және Израильдің құрылуын атайды.

19 ғасыр

Марк Коэннің айтуынша, қазіргі әлемдегі араб антисемитизмі салыстырмалы түрде жақында, 19 ғасырда, еврей және араб ұлтшылдықтарының қақтығысының аясында туды және ол негізінен ұлтшыл көзқарасты христиан арабтар арқылы араб әлеміне әкелінді (кейін ғана ол "исламдастырылды"). 1840 жылы Дамаск оқиғасы болды, сол кезде итальяндық монах пен оның қызметшісі Дамаск қаласында жоғалып кетті. Осыдан кейін көп ұзамай, қаладағы көптеген яһудилерге ритуалдық кісі өлтіру айыбы тағылды. Олардың барлығы кінәлі деп танылды. Ұлыбритания, Франция және Австрия консулдары Осман билігіне қудалауға қарсы наразылық білдірді, ал оқиғада христиандар, мұсылмандар және яһудилердің барлығы үлкен рөл атқарды. 1828 жылы Бағдадта яһудилерге қарсы қырғын болды. 1867 жылы Барфурушта тағы бір қырғын орын алды. Бенни Моррис еврейлердің төмендеуінің бір белгісі – мұсылман балаларының яһудилерге тас лақтыруы екенін жазады. Моррис 19 ғасыр саяхатшысының сөзін келтіреді: "Мен алты жасар баланың үш және төрт жасар тоқ балалар тобымен бірге яһудиге тас лақтыруға үйретіп жүргенін көрдім. Ал кішкентай бала салқынқандылықпен адамға жақындап, тіпті оның яһуди киіміне түкіріп тастады. Мұның бәріне яһуди мойынсұнуға міндетті; мұсылманға қарсы тұру оның өмірінен де қымбатқа түсер еді". "Олар сендермен соғысады, сонда сендер оларды бағындырасыңдар, дейді. Көріңдер, менің артымда яһуди жасырынып тұр, өлтіріңдер!" Рашид Рида пайғамбарларға деген мақтандығы үшін яһудилерді айыптады және олардың діни құндылықтарды материалдық игіліктерге бағындырғанын, осының нәтижесінде Құдайдың қаһарына ұшырағанын, олардың құлдырауына себеп болғанын айтты. Ол Алланың мұсылмандарға Иерусалимдегі ғибадатхананың орнында Мәсжид әл-Ақсаны салуды бұйырғанын және шариғат (ислам заңы) мен Таухидті қолдап, қасиетті жерлерді басқаруға мұсылмандарға мүмкіндік бергенін мәлімдеді. Рашид Риданың антисионизмге қарсы күресі – оның пан-исламдық қозғалыстағы маңызды тұлға ретіндегі кең ауқымды науқанының бір бөлігі болды және ол келешектегі исламист, джихадист және отаршылдыққа қарсы белсенділерге зор әсер етті. Ол сондай-ақ христиан сионистерін қатты сынап, былай деп жазды: "Еуропа мен Американың көптеген христиандарын еврейлердің інтрігалары алдады, оларға Киелі кітапқа сену үшін Палестинаға және Иерусалимге оралуға көмектесу керек деп сендірді... Бұл пайғамбарлардың растауы және Исаның пайда болуын түсіну, оның тұлғасы мен іс-әрекеттері туралы екі топтың [яһудилер мен христиандардың] түсініктері әртүрлі болды. Яһудилер Мәсіхті Сүлейменнің патшалығын қайта орнататын патша деп есептейді, ал христиандар Мәриямның ұлы Исаны өз патшалығында қайта оралып, әлемді соттайтын Патша деп есептейді".

According to Mark Cohen, Arab antisemitism in the modern world arose relatively recently, in the 19th century, against the backdrop of conflicting Jewish and Arab nationalisms, and it was primarily imported into the Arab world by nationalistically minded Christian Arabs (and only subsequently was it "Islamised"). The Damascus affair occurred in 1840, when an Italian monk and his servant disappeared in Damascus. Immediately following it, a charge of ritual murder was brought against a large number of Jews in the city. All of them were found guilty. The consuls of Britain, France and Austria protested against the persecution to the Ottoman authorities, and Christians, Muslims and Jews all played a great role in this affair. A massacre of Jews also occurred in Baghdad in 1828. There was another massacre in Barfurush in 1867. Benny Morris writes that one symbol of Jewish degradation was the phenomenon of stone throwing at Jews by Muslim children. Morris quotes a 19th century traveler: "I have seen a little fellow of six years old, with a troop of fat toddlers of only three and four, teaching [them] to throw stones at a Jew, and one little urchin would, with the greatest coolness, waddle up to the man and literally spit upon his Jewish gaberdine. To all this the Jew is obliged to submit; it would be more than his life was worth to offer to strike a Mahommedan." The Jews will fight you and you will be led to dominate them until the rock cries out: "O Muslim! There is a Jew hiding behind me, kill him! "Rashid Rida condemned the Jews for their arrogance towards the Prophets and arraigned them for abandoning religious values for materialism, all which made them recipients of Divine Wrath; which led to their downfall. He asserted that Allah decreed Muslims to construct Masjid al Aqsa in the ruins of the Temple in Jerusalem and favoured Muslims to rule the Holy Lands by implementing shari'a (Islamic law) and upholding Tawhid. Rashid Rida's anti Zionism was part of his wider campaign as a towering figure in the Pan Islamist movement and would immensely impact subsequent Islamist, Jihadist and anti colonial activists. He also severely rebuked Christian Zionists, writing:
text="It was astonishing that the intrigues of the Jews seduced many of the Christians of Europe and America by convincing them that believing in the Bible requires helping them to return to Palestine and the possession of Jerusalem etc., as a confirmation to the prophets and a realization of the appearance of Jesus regarding whose person and deeds the two groups [Jewish and Christian] differed [in their interpretation]. The Jews refer to their Messiah as the earthly king who will come to restore the kingdom of Solomon, whereas the Christians refer to Jesus, son of Mary, who will return in His kingdom to judge the world. "|title=Al Manar 30/7 pg. 555|source=|character=Muhammad Rashid Rida

Ертедегі қырғын

Мұсылман елдерінде еврейлерді қырғынға салу 20 ғасырға дейін жалғасты. 1912 жылы Фездегі еврейлер ауданы мұсылман көтерілісінен дерлік қиратылды. 1994 жылдың 1 наурызында Нью-Йорк, Бруклинде тұратын америкалық мұсылман Рашид Баз Бруклин көпірі арқылы келе жатқан хасидтік еврей студенттерін тасымалдаған микроавтобусқа оқ атты. Студенттер екі жыл бұрын инсульт алған, денсаулығы нашарлаған рухани көшбасшысы Любавичер Реббеге барып қайтқан болатын. Студенттердің бірі Ари Халберстам қаза тапты, ал басқалары жараланды. Баз 2007 жылы берген куәлігінде: "Мен оларды тек қана еврей болғандықтары үшін аттым" деген.

Нацистік Германия мен мұсылман елдерінің қарым-қатынастары

Арабтардың кейбіреуі Таяу Шығыстағы отаршылдық үкіметтерге қарсы нацистік Германиямен ортақ мақсатта бірікті. 1930 жылдары нацистердің Араб әлеміндегі ықпалы артты. Мысыр, Сирия және Иран нацистік соғыс қылмыскерлерін бағындырған деген айыптамаға ұшырады, бірақ олар бұл айыптаманы жоққа шығарды. Иерусалимнің Бас мүфтиі Әмин әл-Хусейнидің жәрдемімен, 1943 жылы көбінесе мұсылмандардан құрылған СС Хандшардың 13-ші Вафен тау дивизиясы – герман емес алғашқы СС дивизиясы болды.

Әмин әл-Хусейни

Иерусалимнің Бас мүфтиі, Мұхаммед Рашид Риданың шәкірті Әмин әл-Хусейни, Палестинада еврей мемлекетінің құрылуына кедергі келтіру және Холокосттан қашқан еврей босқындарының эмиграциясын тоқтату мақсатында нацистік Германия мен фашистік Италиямен одақ құруға тырысты. Тарихшылар әл-Хусейнидің сионизмге қарсы қатыгез оппозициясы араб ұлтшылдығына, антисемитизмге немесе екеуінің комбинациясына негізделгенін пікірталас етеді. 1933 жылдың 31 наурызында, Гитлер Германияда билікке келгеннен кейін бірнеше апта өткен соң, әл-Хусейни Британдық Палестинадағы Германия консулына телеграмма жіберіп, Палестинадағы және басқа жерлердегі мұсылмандардың Таяу Шығыста өз идеологияларын таратуға үміттенедінін мәлімдеді. 1933 жылы әл-Хусейни Өлі теңіз маңында Германия консулымен құпия кездесіп, Германиядағы еврейлерге қарсы бойкотты мақұлдағанын айтты және одан еврейлерді Палестинаға жібермеуін өтінді. Сол жылы мүфтидің көмекшілері Вольфке жүгініп, Палестинада араб ұлттық-социалистік партиясын құруға көмектесуін сұрады. Берлиндегі сыртқы істер органдарына жеткен хабарламалар арабтардың Гитлерге деген құрметінің жоғары деңгейде екенін көрсетті. Әл-Хусейни 1941 жылдың 20 қарашасында Германия сыртқы істер министрі Иоахим фон Риббентроппен кездесті және 1941 жылдың 30 қарашасында Берлинде Гитлермен ресми түрде қабылдады. Ол Гитлерден "арабтардың тәуелсіздік және азаттық күресін мойындап, оларға қолдау көрсететін, сондай-ақ еврей мемлекетін жоюды қолдайтын" жариялау жасауын сұрады және осындай жариялаудың жобасын Германия үкіметіне ұсынды, онда осы бап қамтылған. Әл-Хусейни 1941 жылдың мамырында Ұлыбританияға қарсы қасиетті соғысқа шақыруды (фетва) жариялап, Таяу Шығыста Окша әулетіне көмектесті. Мүфтидің Ұлыбританияға қарсы үгіті 1941 жылғы Англо-Ирак соғысының басталуына себеп болған Иракта жарияланды. Соғыс кезінде мүфти "Германия үкіметінен Тель-Авивті бомбалауды" бірнеше рет сұрады. Әл-Хусейни босниялық мұсылмандарды Waffen SS және басқа да бөлімшелерге ұйымдастыруға және жұмысқа алуға қатысты, сондай-ақ Палестинаға, Иракқа және Трансиорданияға жіберілгенге дейін немістер даярлаған саботаж тобын қолдады.

The Grand Mufti of Jerusalem, Amin al Husseini, a pupil of Muhammad Rashid Rida, attempted to create an alliance with Nazi Germany and Fascist Italy in order to obstruct the creation of a Jewish homeland in Palestine, and hinder any emigration by Jewish refugees from the Holocaust there. Historians debate to what extent al Husseini's fierce opposition to Zionism was based on Arab nationalism or antisemitism, or a combination of the two. On 31 March 1933, within weeks of Hitler's rise to power in Germany, al Husseini sent a telegram to Berlin addressed to the German Consul General in the British Mandate of Palestine saying that Muslims in Palestine and elsewhere looked forward to spreading their ideology in the Middle East. Al Husseini secretly met the German Consul General near the Dead Sea in 1933 and expressed his approval of the anti Jewish boycott in Germany and asked him not to send any Jews to Palestine. Later that year, the Mufti's assistants approached Wolff, seeking his help in establishing an Arab National Socialist party in Palestine. Reports reaching the foreign offices in Berlin showed high levels of Arab admiration of Hitler. Al Husseini met the German Foreign Minister, Joachim von Ribbentrop on 20 November 1941, and was officially received by Hitler on 30 November 1941, in Berlin. He asked Hitler for a public declaration that "recognized and sympathized with the Arab struggles for independence and liberation, and that it would support the elimination of a national Jewish homeland", and he submitted to the German government a draft of such a declaration, containing the clause. Al Husseini aided the Axis cause in the Middle East by issuing a fatwa for a holy war against Britain in May 1941. The Mufti's proclamation against Britain was declared in Iraq, where he was instrumental in the outbreak of the Anglo Iraqi War of 1941. During the war, the Mufti repeatedly made requests to "the German government to bomb Tel Aviv". Al Husseini was involved in the organization and recruitment of Bosnian Muslims into several divisions of the Waffen SS and other units. and also blessed sabotage teams trained by Germans before they were dispatched to Palestine, Iraq, and Transjordan.

Ирак

1940 жылдың наурыз айында ұлтшыл ирактық офицер генерал Рашид Әли британдықтарға жақтас Ирак премьер-министрі Нури Саид-пашаны отставкаға кетуге мәжбүр етті. Мамыр айында ол Ұлыбританияға қарсы джихад жариялады, бұл тиімді түрде соғыс жариялау болды. Қырық күннен кейін британ әскерлері оның күштерін жеңіп, елді басып алды. 1941 жылғы 3 сәуірде Ирак төңкерісі болды, нәтижесінде регент Абд әл-Иланың үкіметі құлатылып, Рашид Әли премьер-министр болып тағайындалды. 1941 жылы Рашид Әлидің Окпанға (Axis) жақтас төңкерісінен кейін Бағдадта "Фархуд" деп аталатын тәртіпсіздіктер болды, оның салдарынан шамамен 180 яһудий қаза тауып, 240-қа жуық адам жарақат алды, 586 яһудийге тиесілі бизнес тоналып, 99 яһудий үйі қиратылды. 1948 жылғы соғыстан кейін Ирак бастапқыда еврейлердің Израильге эмиграциялауына тыйым салды, себебі олардың баруы сол мемлекетті күшейтеді деп саналды, бірақ 1950 жылдан кейін, егер олар мүлкінен бас тартса, қайтадан эмиграциялауға рұқсат берілді.

1842 жылдан бастап XXI ғасырға дейінгі аралықта яһудилер мен ассириялық мәсіхшілердің мәжбүрлі көшіп кетуі

Израиль ғалымы Мордехай Закен өзінің соңғы докторлық диссертациясы мен кітабында 1843 жылдан бастап соңғы 90 жыл ішінде Түркия мен Ирактағы (күрділер маңындағы) ассириялық христиандардың тарихын зерттеді. Закен өз зерттеулерінде 1843-1933 жылдар аралығында болған үш маңызды құбылысты атап көрсетті, оның барысында ассириялық христиандар Түркияның оңтүстік-шығысындағы Хаккари (немесе Джуламерк) аймағындағы өздерінің жерлері мен басымдығын жоғалтып, Иран мен Ирак сияқты елдерде босқындарға айналды. Соңында олар Еуропа мен батыс елдерінде (АҚШ, Канада, Австралия, Жаңа Зеландия, Швеция, Франция және тағы басқа елдерде) жер аударылған қауымдастықтарды құрды. Мордехай Закен бұл зерттеуді талдау және салыстыру тұрғысынан жазды, ассириялық христиандардың тәжірибесін екі мың жылға жуық Күрдістанда тұрған, бірақ 1950 жылдардың басында Израильге көшіп кетуге мәжбүр болған күрд еврейлерінің тәжірибесімен салыстырды. Курдистан еврейлері араб-израиль соғысының салдарынан, ирактық және күрд қалалары мен ауылдарында еврейлерге қарсы күшейген жаулық пен зорлық-зомбылықтың нәтижесінде, сондай-ақ 1940 жылдары Ирак пен Күрдістандағы жаңа жағдайдың салдарынан, бұрынғыдан кешікпейтін араб және мұсылман көршілерімен салыстырмалы түрде жайлы және төзімді өмір сүру мүмкіндігі (көп жылдар бойы осылай өмір сүрген) іс жүзінде тоқтады. Нәтижесінде, Курдистан еврейлері өздерінің күрдтік мекенін жаппай тастап, Израильге көшіп баруға мәжбүр болды. Ассириялық христиандар да ұқсас тағдырға ұшырады, бірақ олар саяси дағдарыстардан кейін кезең-кезеңмен көшіп кетті, олардың шекарасында өмір сүрген үкіметпен немесе мұсылман, түрік немесе араб көршілерімен болған қақтығыстардан кейін, немесе 1933 жылы патриарх Мар Шимонның Кипрге, содан кейін АҚШ-қа қуылғаннан кейін көшті. Осының салдарынан, бүгінде Иракта әлі де шағын және осал ассириялық қауым болғанымен, миллиондаған ассириялық христиан батыста жер аударылып, өркендеп дамыған қауымдастықтарда өмір сүреді.

In his recent PhD thesis and his recent book the Israeli scholar Mordechai Zaken discussed the history of the Assyrian Christians of Turkey and Iraq (in the Kurdish vicinity) during the last 90 years, from 1843 onwards. In his studies Zaken outlines three major eruptions that took place between 1843 and 1933 during which the Assyrian Christians lost their land and hegemony in their habitat in the Hakkārī (or Julamerk) region in southeastern Turkey and became refugees in other lands, notably Iran and Iraq, and they ultimately established exiled communities in European and western countries (the US, Canada, Australia, New Zealand, Sweden, France, to mention some of these countries). Mordechai Zaken wrote this study from an analytical and comparative point of view, comparing the Assyrian Christians' experience with the experience of the Kurdish Jews who had been dwelling in Kurdistan for two thousand years or so, but were forced to emigrate to Israel in the early 1950s. The Jews of Kurdistan were forced to leave as a result of the Arab Israeli war, as a result of increasing hostility and acts of violence which were committed against Jews in Iraqi and Kurdish towns and villages, and as a result of a new situation that developed during the 1940s in Iraq and Kurdistan in which the ability of Jews to live in relative comfort and tolerance (that was disrupted from time to time prior to that period) with their Arab and Muslim neighbors, as they had done for many years, practically came to an end. In the end, the Jews of Kurdistan had to leave their Kurdish habitat en masse and migrate into Israel. The Assyrian Christians, on the other hand, suffered a similar fate but they migrated in stages following each political crisis with the regime in whose boundaries they lived or following each conflict with their Muslim, Turkish, or Arab neighbors, or following the departure or expulsion of their patriarch Mar Shimon in 1933, first to Cyprus and then to the United States. Consequently, although there is still a small and fragile community of Assyrians in Iraq, today, millions of Assyrian Christians live in exiled and prosperous communities in the west.

Иран

Иран Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ресми түрде бейтарап болғанымен, Реза Шах нацистік Германияға көңіл білдірді, бұл еврей қауымын мүмкін болатын қуғын-сүргіннен қорқытты. Бұл қорқыныш расталмаса да, ирандық БАҚ-та еврейлерге қарсы мақалалар жарияланды. 1941 жылы Иранға ағылшын-кеңес әскерлерінің басып кіруінен кейін Реза Шах тақтан түсіріліп, оның орнына ұлы Мұхаммед Реза Пахлави келді. Дегенмен, Каве Фаррох Реза Шах билікте болған кезде Иранда антисемитизм кеңінен таралған деген пікірдің жаңылыс екенін айтады. Францияның құлауынан кейін, Реза Шах регент болып тұрғанда, Париждегі ирандық өкілдіктің басшысы Абдол Хосейн Сардари нацистік байланыстарын пайдаланып, сол кезде Паризде тұратын шамамен 2000 ирандық еврейге нацистік нәсілдік заңдардан босатылуына қол жеткізді. Өкілдік ирандық еврейлер мен олардың ирандық емес отбасы мүшелеріне қауіпсіздікке қарай, нацистік Еуропа арқылы саяхаттауды жеңілдету үшін ирандық саяхат құжаттарын да берді.

Мысыр

Мысырда Ахмад Хусейн 1933 жылы «Жас Мысыр» партиясын құрды. Ол Германияның Мысырдағы елшісіне нацистік Германияға деген симпатиясын білдірді. Хусейн Нюрнберг митингіне делегация жіберіп, зор қуанышпен оралды. Судет дағдарысынан кейін партия жетекшілері Германияны шағын елдерге жасаған агрессия үшін айыптады, бірақ нацизм мен фашизмге ұқсас элементтерді сақтап қалды, мысалы, салют беру, ұстанып тұрған шамдармен шерулер, көшбасшыға табыну, антисемитизм және расизм. Партияның 1939 жылға дейінгі ықпалы шамалы болды, ал оның тыңшылық әрекеттері немістер үшін көп пайда келтірмеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Каир соғыс бойы агенттер мен тыңшыларға бейкент болды. Мысыр ұлтшылдары белсенділік танытты, көптеген мысырлықтар, соның ішінде Мысырдың Фарукі мен премьер-министр Әли Махир Паша, барлығы Остің жеңісіне үміттенеді және Мысырдың Ұлыбританиямен байланысын толық үзіліске жеткізуді қалады.

Исламшыл және джихадистік топтар

Антисемитизм, батысқа қарсы пікірлер, Израильге қарсы пікірлер, демократияны қабылдамау және еврейлерге қатысты артық ойлар мен теориялар исламшылдық пен джихадизмнің ішінде кең таралған. Көптеген исламшыл және джихадист жеке тұлғалар, топтар мен ұйымдар антисемит және антисионистік көзқарастарын ашық білдірді. Бұл интернет дәуірінің басынан бері ерекше өсім көрсетуде. Хамас жиі антисемиттік ұйым ретінде сипатталады. Ол антисемиттік жарнама таратып, жазбалары мен манифесттері антисемиттік құжаттарға (Сион ақсақалдарының хаттамалары және басқа да еуропалық христиан әдебиеттері) сүйене отырып, антисемиттік тақырыптарды көрсетеді. 1998 жылы Тель-Авив университетінің Антисемитизмді зерттеу жобасының Эстер Вебман жоғарыда айтылғандар дұрыс болғанымен, антисемитизм Хамас идеологиясының негізгі қағидасы емес екенін жазды. 2006 жылғы қаңтарда "Гардиан" газетінде Халед Мешаал, Хамас саяси бюросының басшысы, Хамас тарапынан антисемитизмді жоққа шығарды және Израиль-Палестина қақтығысының мәні діни емес, саяси екенін айтты. Ол сондай-ақ Хамасқа "бізге шабуыл жасамаған яһудилермен ешқандай мәселесі жоқ" деді. Хамас келісімінің Израиль-Палестина қақтығысын мұсылман мен яһуди арасындағы мәңгілік күрестің бөлігі ретінде бейнелеуі, батыс елдері қатысатын дипломатиялық форумдарға қатысуына кедергі келтірді. Қозғалысқа 1988 жылы қабылданған, Израильді жоюға шақырып, Палестина мемлекетін құру үшін зорлық-зомбылықты қолдауға шақыратын негізгі хартасын жаңарту үшін қысым көрсетілді. 2014 жылғы мамырда жаңа хартада топ еврей халқымен емес, тек "Палестинаны оккупациялау" үшін жауапты деп саналатын сионизмге қарсы соғыс салмайтынын, ал Израильді "сионистік жау" деп атады. Ливан-Америка университетінің шиит ғалымы, профессоры Амал Саад Горайб "Хезболла" сионизмге емес, еврейлерге қарсы екенін жазды. Ол Хасан Насралланың сөздерін келтірді: "Егер біз бүкіл әлемді психология, сана, идеология және дін жағынан ең қорқақ, жеккөруші, әлсіз және осал адамды іздесек, біз яһуди сияқты ешкімді таба алмаймыз. Назар аударыңыз, мен израильдіктер туралы айтпаймын". Хезболланың жалпы ресми ұстанымына қатысты, ол "Хезболланың еврейлерге қарсылығын жариялау үшін оның тілін зерттеу оның айтылған және жазылған шындығын ашатынын" айтты. Оның "Хезболла: Саясат және дін" кітабында Хезболла "яһудилердің, яғни яһуди дінінің, мінез-құлқында өлімге әкелетін кемшіліктер бар деп сенеді" делінген. Саад Гураиб сондай-ақ: "Хезболланың еврей тарихын Құранмен түсіндіруі оның басшыларын еврей теологиясы жаман деп сендірді" деді. Алайда, 2008-2009 жылғы Газа соғысы кезінде екі қауым арасындағы шиеленіс күшейіп, мұсылман зорлық-зомбылығының бірнеше ондаған оқиғасы тіркелді, мысалы, өрт сөндіру және шабуылдар. Француздық яһуди лидерлері "мұсылман қауымдастығында антисемитизмнің таралуы" туралы шағымданып, мұсылман лидерлері мәселенің "діни емес, саяси" екенін және мұсылман ашуының "яһудилерге емес, Израильге қарсы" екенін жауап берді. 28 шілдеде 2006 жылы сағат 16:00 шамасында Сиэтл еврей федерациясының атысы болды, онда Навид Афзал Хак Сиэтлдегі Беллтаун ауданындағы Сиэтл еврей федерациясы ғимаратында алты әйелді атып, біреуін өлтірді. Ол атыс бастамас бұрын "Мен мұсылман америкалықпын, мен Израильге ашулымын" деп айқайлады. Полиция бұл оқиғаны Хактың 911 қоңырауында айтқандарына сүйене отырып, жеккөрушілікпен жасалған қылмыс деп классификациялады. 2012 жылы Иерусалимнің Палестина билігінің Бас мүфтиі Мұхаммед Ахмад Хусейн хадистерге сілтеме жасап, барлық яһудилерді өлтіруге шақырды. Мысырда Дар әл-Фадхила Генри Фордтың антисемит трактатының аудармасын жариялады, "Халықаралық еврей" мұқабасында айқын антисемит бейнесі бар. 2014 жылы Жамандауға қарсы лига дүниежүзілік антисемит көзқарастар туралы жаһандық сауалнама жариялады, онда Таяу Шығыста ересектердің 74% сауалнаманың он бір антисемит ұсынысының көпшілігімен келіскенін, соның ішінде "еврейлердің халықаралық қаржы нарықтарында тым көп билігі бар" және "еврейлер әлемдегі соғыстардың көпшілігіне жауапты" деді.

Antisemitism, alongside anti Western sentiment, anti Israeli sentiment, rejection of democracy, and conspiracy theories involving the Jews, is widespread both within Islamism and Jihadism. Many militant Islamist and Jihadist individuals, groups, and organizations have openly expressed both antisemitic and anti Zionist views. refn| and it has seen an extraordinary proliferation since the beginning of the Internet Era. Hamas has widely been described as an antisemitic organization. It has issued antisemitic leaflets, and its writings and manifestos rely upon antisemitic documents (the Protocols of the Elders of Zion, and other works of European Christian literature), exhibiting antisemitic themes. In 1998, Esther Webman of the Project for the Study of Anti Semitism at Tel Aviv University wrote that although the above is true, antisemitism was not the main tenet of Hamas ideology. In an editorial in The Guardian in January 2006, Khaled Meshaal, the chief of Hamas's political bureau denied antisemitism, on Hamas' part, and he said that the nature of Israeli–Palestinian conflict was not religious but political. He also said that Hamas has "no problem with Jews who have not attacked us". The tone and casting of the Israeli Palestinian conflict as part of an eternal struggle between Muslim and Jews by the Hamas Covenant had become an obstacle for the movement to be able to take part in diplomatic forums involving Western nations. The movement came under pressure to update its founding charter issued in 1988 which called for Israel's destruction and advocated violent means for achieving a Palestinian state. A new charter issued in May 2014 stated that the group does not seek war with the Jewish people but only against Zionism which it holds responsible for "occupation of Palestine", while terming Israel as the "Zionist enemy". Amal Saad Ghorayeb, a Shiite scholar and assistant professor at the Lebanese American University has written that Hezbollah is not anti Zionist, but rather anti Jewish. She quoted Hassan Nasrallah as saying: "If we searched the entire world for a person more cowardly, despicable, weak and feeble in psyche, mind, ideology and religion, we would not find anyone like the Jew. Notice, I do not say the Israeli." Regarding the official public stance of Hezbollah as a whole, she said that while Hezbollah, "tries to mask its anti Judaism for public relations reasons a study of its language, spoken and written, reveals an underlying truth." In her book Hezbollah: Politics & Religion, she argues that Hezbollah "believes that Jews, by the nature of Judaism, possess fatal character flaws". Saad Ghorayeb also said, "Hezbollah's Quranic reading of Jewish history has led its leaders to believe that Jewish theology is evil." However, during the 2008–2009 Gaza War, tensions between the two communities increased and there were several dozen reported instances of Muslim violence such as arson and assaults. French Jewish leaders complained of "a diffuse kind of anti Semitism becoming entrenched in the Muslim community" while Muslim leaders responded that the issues were "political rather than religious" and that Muslim anger is "not against Jews, it's against Israel". On 28 July 2006, at around 4:00 p. m. Pacific Time, the Seattle Jewish Federation shooting occurred when Naveed Afzal Haq shot six women, one fatally, at the Jewish Federation of Greater Seattle building in the Belltown neighborhood of Seattle, Washington, United States. He shouted, "I'm a Muslim American; I'm angry at Israel" before he began his shooting spree. Police have classified the shooting as a hate crime based on what Haq said during a 9 1 1 call. In 2012, the Palestinian Authority Grand Mufti of Jerusalem, Muhammad Ahmad Hussein, citing Hadiths, called for the killing of all Jews. In Egypt, Dar al Fadhilah published a translation of Henry Ford's antisemitic treatise, The International Jew, complete with distinctly antisemitic imagery on the cover. In 2014 the Anti Defamation League published a global survey of worldwide antisemitic attitudes, reporting that in the Middle East, 74% of adults agreed with a majority of the survey's eleven antisemitic propositions, including that "Jews have too much power in international financial markets" and that "Jews are responsible for most of the world's wars."

Татуласуға бағытталған шаралар

Батыс елдерінде кейбір исламдық топтар мен жеке мұсылмандар диалог арқылы еврей қауымымен келісуге және антисемитизмге қарсы тұруға күш салып келеді. Мысалы, Ұлыбританияда "Мұсылмандар Антисемитизмге Қарсы" тобы бар. Исламтану ғалымы Тарик Рамазан антисемитизмге қарсы пікір білдіріп, былай деді: "Мұсылмандар өз діні мен санасының талабынан туындайтын жауапкершілікпен, Батыс елдерінде зиянды атмосфера қалыптаспауы үшін нақты позиция алуы керек. Ислам дінінде ешқандай ереже, адамның діні немесе ұлты бойынша оны жек көруді немесе қабылдамауды қабылдамайды. Антисемитизмді қабылдауға болмайды және оған қарсы күресу керек деп күшпен айту қажет." Иранның бұрынғы президенті Мохаммад Хатами антисемитизмді "Батыс құбылысы" деп жариялап, мұсылмандар мен еврейлердің бұрын тату-тәтті өмір сүргенін айтты. Ирандық газетте тарихта жеккөрушілік пен арандатушылық болғаны мойндалғанмен, еврейлер мен сионистерді ажырату қажеттігі атап көрсетілді. "Анти-дефамация лигасының" мәліметінше, CAIR сондай-ақ ХАМАС және Хезболла сияқты антисемиттік ұйымдармен байланыста болған. Сауд Арабиясының бас муфтиясы Шейх Абд әл-Азиз Бин Баз Израильмен бейбіт келісімдерге отыруға, сондай-ақ мұсылмандардың Иерусалимге баруына рұқсат берілгенін мәлімдеді. Ол нақтырақ айтқанда:

Мартин Крамер мұны "еврейлермен қалыпты қарым-қатынастың ашық қолдауы" деп бағалайды. 2004 жылы Халил Мохаммед: "Антисемитизм мұсылман теологиясының берік қағидасына айналды, мұсылман әлеміндегі діннің 95 пайызына оқытылады" деді. Бұл мәлімдеме мұсылман басшылары тарапынан бірден жалған және нәсілшілдік деп жоққа шығарылды, сондай-ақ Мохаммедті еврейлер мен мұсылмандар арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға жасалған күш-жігерді құлатқан деп айыптады. 2010 жылы Еврей университетінің Ислам және Таяу Шығыс зерттеулерінің профессоры-эмеритусы Моше Маоз исламның антисемит немесе Израильге қарсы екені туралы кең таралған пікірге күмән келтіретін кітап жариялады, көптеген араб елдері мен жетекші мұсылман дінбасыларының Израилға прагматикалық көзқарас танытатынын айтты. Видал Сассон атындағы Антисемитизмді зерттеу халықаралық орталығының директоры профессор Роберт Вистричтің пікірінше, Иранның немесе ХАМАС, Хезболла, Ислам джихады, Мұсылман бауырластығының Израилды жою туралы шақырулары геноцидтік антисемитизмнің қазіргі заманғы формасын білдіреді. 2005 жылғы 14 тамызда жарияланған Pew Global Attitudes Project жобасының нәтижелеріне сәйкес, мұсылман халқы басым көпшілік құрайтын алты елдің тұрғындарының үлкен бөлігі еврейлерге жағымсыз пікірде. "Өте жағымдыдан" "өте жағымсызға" дейінгі шкала бойынша әртүрлі діндердің өкілдеріне қатысты пікірлерін білдіруді сұраған сауалнамада, түріктердің 60 пайызы, пакистандықтардың 74 пайызы, индонезиялықтардың 76 пайызы, марокколықтардың 88 пайызы, ливандық мұсылмандардың 99 пайызы және иорданиялықтардың 100 пайызы еврейлерге "біршама жағымсыз" немесе "өте жағымсыз" деп жауап берді.

Еуропадағы исламдық антисемитизм

2017 жылғы Осло университетінің экстремизмді зерттеу орталығының баяндамасында Батыс Еуропадағы антисемиттік зорлық-зомбылықтың жасалуында мұсылман текті адамдар ерекше көзге түседі деген пікір айтылады.

Нидерланды

Нидерландыда ислам жастарымен, көбінесе марокколық текті ұлдармен байланысты деп хабарланған антисемиттік оқиғалар – сөздік шабуылдардан бастап зорлық-зомбылыққа дейін болып жатыр. "Аякс" деп аталатын еврей футбол клубына қарсы футбол матчтарында танымал болған сөздер мұсылман жастары тарапынан қабылданып, палестиналықтарды қолдау демонстрацияларында жиі естіледі: "Хамас, Хамас, еврейлерді газ камерасына!" Нидерландыдағы Израильді қолдайтын лобби тобы – Израиль туралы ақпарат және құжаттама орталығының мәліметінше, 2009 жылы Нидерландыдағы шамамен 40 мың еврейдің көп бөлігі тұратын Амстердам қаласында антисемиттік оқиғалардың саны 2008 жылмен салыстырғанда екі есеге артқан. 2010 жылы Амстердамның православие раввині Рафаэль Эверс норвеждік Aftenposten газетіне еврейлердің қалада зорлық-зомбылыққа ұшырау қаупіне байланысты енді қауіпсіздікке кепілдік берілмейтінін айтты. "Еврейлер енді қалада өз үйіндегідей сезінбейді. Көптегендер Израильге көшуді қарастырып жатыр."

Бельгия

2009 жылы Бельгияда жүзден астам антисемиттік шабуыл тіркелді. Бұл өткен жылға қарағанда 100% өсімді құрады. Көбінесе бұл қылмыстарды Таяу Шығыстан келген иммигранттардың жас ер адамдары жасады. 2009 жылы «Еуропаның соңғы штетлы» деп аталатын Бельгияның Антверпен қаласында антисемиттік зорлық-зомбылық күрт өсті. 2010 жылы «Афтенпостен» газеті Амстердам тұрғыны және Аушвицтен аман қалған Блуме Эверс Эмденнің сөзін келтірді: «Қазіргі антисемитизм Холокосттан бұрынғыдан да нашар. Антисемитизм одан да зорлыққа толы болды. Енді олар бізді өлтірумен қорқытып жүр». 2006 жылы француз мектептерінде антисемитизм деңгейінің жоғарылауы тіркелді. Бұл Солтүстік Африкадан келген мұсылман иммигранттарының балалары мен Солтүстік Африка еврей балалары арасындағы шиеленіске байланысты хабарланды. 2001-2005 жылдар аралығында шамамен 12 000 француз еврейі Израильге көшіп (Алия) кетті. Көптеген эмигранттар антисемитизм мен араб халқының өсуін кету себептері ретінде көрсетті. 2004 жылдың жазында француз еврейлерін қарсы алу салтанатында Израильдің сол кездегі премьер-министрі Ариэль Шарон, барлық француз еврейлеріне Франциядағы «ең қатыгез антисемитизмнен» құтылу үшін «бірден» Израильге көшуге кеңес беріп, дау тудырды. 2009 жылдың бірінші жартысында Францияда антисемитизмге қатысты 631 оқиға тіркелді, бұл 2008 жылғы барлық оқиғалардан көп. 2009 жылдың желтоқсан айында Дүниежүзілік еврей конгресінде сөйлеген Францияның ішкі істер министрі Хортефь антисемиттік әрекеттерді «біздің республикамызға зиянды у» деп сипаттады. Ол сондай-ақ расизм мен антисемитизмге қарсы күреске арнайы үйлестіруші тағайындалатынын мәлімдеді. Қазіргі Франциядағы антисемитизмнің өсуі Израиль-Палестина қақтығысының күшеюімен байланысты. 2009 жылғы Газа соғысынан кейін антисемитизмнің төмендеуі тоқтады. Антисемитизмге қарсы күрес координациялық форумының баяндамасында Франция, Батыс елдері арасында антисемитизмге ерекше назар аударылды. Израильдің Газаға қарсы әскери операциясы басталған желтоқсан айының соңынан қаңтар айының соңына дейін Францияда шамамен жүз антисемиттік оқиға тіркелді. Бұл 2007 жылғы барлық антисемиттік оқиғалардың саны – 250-ден асып түседі.

There were well over a hundred antisemitic attacks recorded in Belgium in 2009. This was a 100% increase from the year before. The perpetrators were usually young males of immigrant background from the Middle East. In 2009, the Belgian city of Antwerp, often referred to as Europe's last shtetl, experienced a surge in antisemitic violence. Bloeme Evers Emden, an Amsterdam resident and Auschwitz survivor, was quoted in the newspaper Aftenposten in 2010: "The antisemitism now is even worse than before the Holocaust. The antisemitism has become more violent. Now they are threatening to kill us." In 2006, rising levels of antisemitism were recorded in French schools. Reports related to the tensions between the children of North African Muslim immigrants and North African Jewish children. Between 2001 and 2005, an estimated 12,000 French Jews took Aliyah to Israel. Several émigrés cited antisemitism and the growing Arab population as reasons for leaving. At a welcoming ceremony for French Jews in the summer of 2004, then Israeli Prime Minister Ariel Sharon caused controversy when he advised all French Jews to "move immediately" to Israel and escape what he coined "the wildest anti semitism" in France. In the first half of 2009, an estimated 631 recorded acts of antisemitism took place in France, more than in the whole of 2008. Speaking to the World Jewish Congress in December 2009, the French Interior Minister Hortefeux described the acts of antisemitism as "a poison to our republic". He also announced that he would appoint a special coordinator for fighting racism and antisemitism. The rise of antisemitism in modern France has been linked to the intensifying Israeli–Palestinian conflict. Since the Gaza War in 2009, decreases in antisemitism have been reversed. A report compiled by the Coordination Forum for Countering Anti Semitism singled out France in particular among Western countries for antisemitism. Between the start of the Israeli offensive in Gaza in late December and the end of it in January, an estimated hundred antisemitic acts were recorded in France. This compares with a total of 250 antisemitic acts in the whole of 2007.

Германия

2012 жылғы сауалнамаға сәйкес, Германиядағы түрктердің 18 пайызы еврейлерді екінші дәрежелі адамдар деп санайды. Ұқсас зерттеу Германияда туған мұсылман жастарының көп бөлігі мен иммигранттар балаларының антисемиттік көзқарастарға ие екенін көрсетті. Полиция статистикасындағы оқиғалардың 90 пайыздан астамы "оңшыл экстремизм" ретінде тіркелген. Бірақ үкімет өкілдері мен еврей қауымының басшылары бұл көрсеткішті күмәндандырады, себебі белгісіз күдіктілер жасаған қылмыстар мен кейбір шабуылдар автоматты түрде "оңшыл экстремизм" санатына жатқызылады. 2017 жылы Бьелефельд университеті Германиядағы антисемитизмге қатысты еврейлердің пікірін зерттегенде, антисемиттік мазақтаулар мен шабуылдардың жасаушылары ретінде экстремалды оң және экстремалды сол қанаттардың өкілдері шамалас деңгейде кездесетіні анықталды, ал көптеген шабуылдарды мұсылман шабуылшылар жасаған. Зерттеу сондай-ақ қатысушылардың 70 пайызының иммиграцияның нәтижесінде антисемитизмнің күшеюінен қорқатынын көрсетті, олар бұл қорқыныштың себебі ретінде босқындардың антисемиттік көзқарастарына сілтеме жасады.

Швеция

2006 жылы жүргізілген үкіметтік зерттеуде ересек халқының 5%-ы және ересек мұсылмандардың 39%-ы "жүйелі антисемит көзқарастар ұстанатыны" анықталды. Бұрынғы премьер-министр Геран Перссон бұл нәтижелерді "таң қалдыратын және қорқынышты" деп сипаттады. Алайда, Стокгольмдегі православиелік еврей қауымының раввині Мейр Хорден: "Швециялықтардың антисемит екенін айту дұрыс емес. Олардың кейбіреулері Израильге қарсы, себебі олар палестиналықтарды әлсіз жақ деп санайды және сол жақты қолдайды". 2010 жылдың наурыз айында Фредрик Сиерадски австриялық Die Presse интернет басылымына еврейлердің "Орта Шығыстан келген адамдар" тарапынан "қудаланып, физикалық шабуылға ұшырағанын" айтты. Ол Мальмёдегі 40 мың мұсыманның тек азы ғана бөлігінің "еврейлерге деген жеккөрушілік танытатынын" қосты. Сиерадски сондай-ақ, өткен жылы шамамен 30 еврей отбасы Мальмёден Израильге көшіп кеткенін, оның басты себебі – қудалаудан қашу екенін мәлімдеді. Сондай-ақ наурыз айында швед газеті Skånska Dagbladet 2009 жылы Мальмёде еврейлерге қарсы 79 шабуыл тіркелгенін, бұл полиция статистикасы бойынша өткен жылғы көрсеткіштен екі есе көп екенін хабарлады. 2010 жылдың басында швед басылымы The Local Швецияның Мальмё қаласындағы антисемитизмнің өсуі туралы бірнеше мақала жариялады. 2010 жылдың қаңтар айында Мальмё еврей қауымының өкілі Фредрик Сиерадски сұхбатында: "Соңғы жылдары Мальмёде еврейлерге қарсы қауіп-қатерлер үнемі артып келеді және көптеген жас еврей отбасылары қаладан кетуді таңдайды. Көптеген адамдар қауым мен жергілікті саясаткерлер еврейлердің шеттетілуін қалай түсінетінін білмейді деп санайды" деді. Ол сондай-ақ "қазір Мальмёдегі көптеген еврейлер ахуалға қатты алаңдап, болашақтары жоқ деп ойлайды" деп қосты. The Local еврей зираттары мен синагогтарының антисемит граффитилерімен жиі зардап шегетінін, ал 2009 жылы Мальмёдегі тағы бір еврей зиратындағы шіркеуге өрт шабуыл жасалғанын хабарлады. 2009 жылы Мальмё полициясына 79 антисемит оқиғасы туралы хабарлама келіп түсті, бұл алдыңғы жылғы көрсеткіштен (2008) екі есе көп. Мальмё еврей қауымының өкілі Фредрик Сиерадски еврей халқының саны жыл сайын 5%-ға азайып бара жатқанын баялады. "Мальмё – бұл жерден кетіп қалуға тиіс қала", – деді ол, антисемитизмді басты себеп ретінде атап көрсетті. 2010 жылдың қазан айында The Forward Швециядағы еврейлердің қазіргі жағдайы мен антисемитизм деңгейі туралы мәлімет жариялады. Лунд университетінің тарих профессоры және жазушысы Хенрик Бахнер Швеция парламентінің мүшелерінің Израильге қарсы митингтерге қатысқанын, онда Израиль туы өрттелген, ал ХАМАС пен Хезболланың тулары желбірегенін, ал сөздердің антисемит екенін, тек Израильге қарсы емес екенін мәлімдеді. Бірақ мұндай ашық сөздер жеккөрушілік деп танылмайды және айыптауға ұшырамайды. Йель университетінің Антисемитизмді зерттеу бастамасының директоры Чарльз Смолл: "Швеция – қазіргі антисемитизмнің шағын үлгісі. Бұл радикалды исламға келісім беру, ол Швецияның барлық құндылықтарына қайшы келеді" деді. Svenska Dagbladet газетінің бас редакторы Пер Гудмундсон антисемит қылмыстарына айыпталған мұсылмандарға "әлсіз түсіндірулер" ұсынатын саясаткерлерді қатты сынға алды. "Саясаткерлер бұл балалар кедей және қысымға ұшыраған, біз оларды жек көруге мәжбүр еттік дейді. Олар бұл балалардың мінез-құлқының бір бөлігі біздің кінәміз деп отыр".

A government study in 2006 estimated that 5% of the total adult population and 39% of adult Muslims "harbour systematic antisemitic views". The former prime minister Göran Persson described these results as "surprising and terrifying". However, the rabbi of Stockholm's Orthodox Jewish community, Meir Horden, said, "It's not true to say that the Swedes are antisemitic. Some of them are hostile to Israel because they support the weak side, which they perceive the Palestinians to be." In March 2010, Fredrik Sieradzki told Die Presse, an Austrian Internet publication, that Jews are being "harassed and physically attacked" by "people from the Middle East", although he added that only a small number of Malmö's 40,000 Muslims "exhibit hatred of Jews". Sieradzk also stated that approximately 30 Jewish families have emigrated from Malmö to Israel in the past year, specifically to escape from harassment. Also in March, the Swedish newspaper Skånska Dagbladet reported that attacks on Jews in Malmö totaled 79 in 2009, about twice as many as the previous year, according to police statistics. In early 2010, the Swedish publication The Local published series of articles about the growing antisemitism in Malmö, Sweden. In an interview in January 2010, Fredrik Sieradzki of the Jewish Community of Malmö stated, "Threats against Jews have increased steadily in Malmö in recent years and many young Jewish families are choosing to leave the city. Many feel that the community and local politicians have shown a lack of understanding for how the city's Jewish residents have been marginalized." He also added, "right now many Jews in Malmö are really concerned about the situation here and don't believe they have a future here." The Local also reported that Jewish cemeteries and synagogues have repeatedly been defaced with antisemitic graffiti, and a chapel at another Jewish burial site in Malmö was firebombed in 2009. In 2009 the Malmö police received reports of 79 antisemitic incidents, double the number of the previous year (2008). Fredrik Sieradzki, spokesman for the Malmö Jewish community, estimated that the already small Jewish population is shrinking by 5% a year. "Malmö is a place to move away from," he said, citing antisemitism as the primary reason. In October 2010, The Forward reported on the current state of Jews and the level of antisemitism in Sweden. Henrik Bachner, a writer and professor of history at the University of Lund, claimed that members of the Swedish Parliament have attended anti Israel rallies where the Israeli flag was burned while the flags of Hamas and Hezbollah were waved, and the rhetoric was often antisemitic—not just anti Israel. But such public rhetoric is not branded hateful and denounced. Charles Small, director of the Yale University Initiative for the Study of Antisemitism, stated, "Sweden is a microcosm of contemporary anti Semitism. It's a form of acquiescence to radical Islam, which is diametrically opposed to everything Sweden stands for." Per Gudmundson, chief editorial writer for Svenska Dagbladet, has sharply criticized politicians who he claims offer "weak excuses" for Muslims accused of antisemitic crimes. "Politicians say these kids are poor and oppressed, and we have made them hate. They are, in effect, saying the behavior of these kids is in some way our fault."

Норвегия

2010 жылы Норвегияның радио хабар тарату корпорациясы бір жылдық зерттеуден кейін Норвегия мұсылмандары арасында антисемитизмнің кең таралғанын анықтады. Көптеген мұсылман оқушылары бар мектептердің мұғалімдері, мұсылман оқушыларының "Адольф Гитлердің еврейлерді өлтіргеніне ризашылық білдіріп, оны құрметтейтінін", "мұсылман оқушыларының көп бөлігінде еврейлерге деген жек көру сезімі қалыптасқандығын" және "мұсылман оқушылары Холокост туралы білім беруге тырысқан мұғалімдерге күліп, тоқтауға бұйыратынын" мәлімдеді. Сонымен қатар, "кейбір оқушылар терроризмді қолдаушыларға қарсылық білдіргенімен, еврейлерді жек көрушілерге ешкім қарсылық білдірмейді" және "Құранда еврейлерді өлтіруге рұхсат етілген, барлық нағыз мұсылмандар еврейлерді жек көреді" деген пікірлер айтылды. Бұл оқушылардың көпшілігі Норвегияда туып өскен. Бір еврей әкесі, баласы мектептен кейін мұсылман тобының қамқорлығына алынғанын (бірақ қашып құтылғанын) айтты, олардың баласын "орманға алып келіп, еврей болғандықтан дарға асуға ниеттенгені" хабарланды. 2016 жылы 5446 ересек британдық арасында жүргізілген сауалнама, Лондондық еврей саясатын зерттеу институтының "Қазіргі Ұлыбританиядағы антисемитизм" атты есебінің бір бөлігі ретінде, мұсылмандар арасындағы антисемит көзқарастардың таралу деңгейі жалпы халықтан екі-төрт есе жоғары екенін көрсетті. Британдық мұсылмандардың 55%-ы кем дегенде бір антисемит көзқарасқа ие екені және мұсылман дінилігі мен антисемитизм арасында байланыс бар екені анықталды. 2020 жылғы сауалнама нәтижесінде британдық мұсылмандардың 45%-ы британдық еврейлерге оңтайлы көзқараспен қараса, 18%-ы теріс көзқарас білдіргені белгілі болды.