Кіріспе

"Тоқсан үштің манифесті" (Manifest der 93; бастапқыда "Ауданғалған әлемге", "Германияның профессорлары" An die Kulturwelt!") - 1914 жылы 4 қазанда 93 көрнекті немістердің Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Германияны қолдаған жариялауы. Манифест соғыс туралы пікірді Германияның мектептері мен университеттерінде қолдауға шақырды, бірақ көптеген шетелдік зиялы қауым ашуланды. Мысалы, Германияның кейбір әскери әрекеттері басқа жерде Бельгияны зорлау деп аталды. Астроном Вильгельм Юлиус Фёрстер бұл құжатқа қол қойғаннан кейін көп ұзамай өкінді. Көп ұзамай физиолог Георг Фридрих Николаймен бірге ол еуропалықтарға арналған манифест жасады. Олар былай деп дәлелдеді: "Барлық ұлттардың білімді адамдары өз ықпалын бейбітшілік шарттары болашақ соғыстардың қайнар көзіне айналмауы үшін бағыттауы жөн, бірақ бұл өте қажет, бірақ соғыстың нәтижесі әлі де белгісіз болып көрінуі мүмкін. Осы соғыстың барлық еуропалық қатынастарды теңдей тұрақсыз және пластикалық күйге түсіргенін Еуропадан органикалық бүтіндік құру үшін пайдалану керек. Бұл пікірге әртүрлі адамдар қолдау білдірсе де, оған философ Отто Бьюк пен Альберт Эйнштейн қол қойды, ал ол сол кезде жарияланбаған. Кейіннен оны Айнштейн ашып көрсетті. 1921 жылы "Нью-Йорк таймс" газетінде жазылған мәліметке қарағанда, қол қойған 76 адамның 60-ы әртүрлі дәрежеде өкініш білдірді. Кейбіреулері қол қойған құжаттарын көрген жоқ деп мәлімдеді.

Мақсаты мен реакциясы

Манифест ең алдымен Германияның басқа елдердегі (әсіресе Ұлыбританиядағы) баспасөзде бейнеленген жағымсыз бейнесін қарама-қайшылау үшін жасалды, бұл он түрлі тілде жарияланғанынан көрінеді. Сонымен қатар, манифест моральдық ашуды білдірді, авторлар неміс ұлтына әділетсіздік жасады деп санайтын шетелдік үкіметтерге, академиялық мекемелерге және ғалымдарға айып тақты. Олар, сондай-ақ, сол кездегі өте беделді неміс ғалымдарының өз елін толықтай қолдайтынын көрсетіп, Антанта державаларының азаматтық халқының арасындағы соғысқа деген қолдауды әлсіретуге үміттенген болар, осылайша басқа еуропалық ұлттардың зиялыларын өз елдерінің үкіметтеріне қысым жасауға итермелеген. Еуропалық және американдық баспасөздің және әлемнің академиялық институттарының реакциясы бұл әрекеттің сәтсіз болғанын көрсетеді.

Қол қоюшылар

93 қол қоюшы арасында Нобель сыйлығының лауреаттары, суретшілер, дәрігерлер, физиктер, химиктер, теологтар, философтар, ақындар, сәулетшілер және белгілі колледж оқытушылары болды. Неміс композиторы Ричард Штраус "соғыс пен саясат туралы декларациялар суретшіге жарамайды" деген негізде қол қоюдан бас тартты.

Жалпы сілтемелер

Herbert Gantschacher "Warpropaganda and the manifesto of the Ninety Three" in Herbert Gantschacher "VIKTOR ULLMANN ZEUGE UND OPFER DER APOKALYPSE WITNESS AND VICTIM OF THE APOCALYPSE Testimone e vittima dell'Apocalisse Prič in žrtev apokalipse Svědek a oběť apokalypsy" Complete original authorized edition in German and English language with summaries in Italian, Slovenian and Czech language, ARBOS Edition , Arnoldstein Klagenfurt Salzburg Vienna Prora Prague 2015, page 185.