Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1905-06 жылдары Франция, Германия және Ұлыбритания арасында Марокконы бақылау мәселесі бойынша туындаған келіспеушілік. Бірінші Марокко дағдарысы немесе Танжер дағдарысы – 1905 жылдың 31 наурызы мен 1906 жылдың 7 сәуірі аралығында Марокконың мәртебесіне байланысты туындаған халықаралық дағдарыс. Германия Мароккода Францияның күшейіп бара жатқан ықпалына қарсы тұрып, Франция мен Ұлыбританияны наразылыққа итергісі келді. Дағарыс 1906 жылғы Алгесирас конференциясында шешілді, аталған конференцияда басым көбінесе еуропалық елдер қатысып, Францияның бақылауын растады; бұл Германияның Франциямен де, Ұлыбританиямен де қарым-қатынасын нашарлатты және жаңа ағылшын-француздық Антантасын нығайтуға көмектесті.
1905 06 disagreement between France, Germany, and Britain over control of Morocco
The First Moroccan Crisis or the Tangier Crisis was an international crisis between March 31 1905 and April 7 1906 over the status of Morocco. Germany wanted to challenge France's growing control over Morocco, aggravating France and Great Britain. The crisis was resolved by the Algeciras Conference of 1906, a conference of mostly European countries that affirmed French control; this worsened German relations with both France and Britain, and helped enhance the new Anglo French Entente.
Қайзердің сапары
1905 жылы 31 наурызда Германияның кайзері Вильгельм II Марокконың Танжер қаласына келіп, Марокконың сұлтан Абделазиздің өкілдерімен келіссөз жүргізді. Қайзер ақ аттың үстінде қаланы аралап шықты. Неміс елшілігінде жасаған сөйлесуінде кайзер сұлтанның тәуелсіздігін қолдау үшін келгенін айтты, бұл Мароккодағы француздық ықпалға деген қауқарлы қарсылық болды. Сұлтан кейіннен француз тарапынан ұсынылған үкіметтік реформаларды қабылдаудан бас тартып, әлемнің ірі державаларын қажетті реформалар бойынша кеңес беру үшін конференцияға шақырды.
On 31 March 1905 Kaiser Wilhelm II of Germany arrived at Tangier, Morocco and conferred with representatives of Sultan Abdelaziz of Morocco. The Kaiser toured the city on the back of a white horse. In a speech given at the German legation, the Kaiser declared he had come to support the sovereignty of the Sultan—a statement which amounted to a provocative challenge to French influence in Morocco. The Sultan subsequently rejected a set of French proposed governmental reforms and issued invitations to major world powers to a conference which would advise him on necessary reforms.
Француздық реакция
Германия француздарды басқа еуропалық державалар алдында жауапкершілікке тарту үшін көпжақты конференция өткізуді көздеді. Францияның сыртқы істер министрі Теофиль Делькасс мұндай конференцияның қажеті жоқ деп, қарсылық білдірді. Оған жауап ретінде Германия канцлері граф Бернхард фон Бюлов осы мәселе бойынша соғысқа бұйыратынын айтты, бірақ бұл әрекет қорқыту болды. Қайзер Вильгельм соғыс қалаған жоқ, ол сапарға шығар алдында Бременде былай деді: "Тарихты зерттеу мені әлемді билеуге ұмтылуға жетелемеді. Мен армандаған империяда Германия императорына басқа елдер сеніп, оны адал және бейбіт көрші деп санайтын болады". Дағдарыс маусымның ортасындағы кезеңде өршіді. Француздар барлық әскери демалысты (15 маусым) тоқтатты, ал Германия Сұлтанмен қорғаныс одағына қол қоюы мүмкін екенін мәлімдеді (22 маусым). Франция премьер-министрі Морис Рувье осы мәселе бойынша Германиямен соғысқа түсу қаупіне бармауды жөн көрді. Делькасс француз үкіметі оның саясатын қолдамайтынын білген соң отставкаға кетті. 1 шілдеде Франция конференцияға қатысуға келісім берді. Дағдарыс Алгесирас конференциясының алдында да жалғасты, Германия резервтік әскерін шақырып алды (30 желтоқсан), ал Франция әскерін Германия шекарасына жақын орналастырды (3 қаңтар).
Germany sought a multilateral conference where the French could be called to account before other European powers. The French foreign minister, Théophile Delcassé, took a defiant line, holding that there was no need for such a conference. In response, Count Bernhard von Bülow, the German Chancellor, threatened war over the issue, although this was a bluff. Kaiser Wilhelm did not want war, stating in Bremen just before he set off: "My study of history hasn't encouraged me to strive for world domination. In the empire of which I dream, the German emperor will be trusted by other countries and must be seen as a honest and peaceful neighbour". The crisis peaked in mid June. The French cancelled all military leave (15 June) and Germany threatened to sign a defensive alliance with the Sultan (22 June). French Prime Minister Maurice Rouvier refused to risk war with Germany over the issue. Delcassé resigned, as the French government would no longer support his policy. On 1 July France agreed to attend the conference. The crisis continued up to the eve of the conference at Algeciras, with Germany calling up reserve units (30 December) and France moving troops to the German border (3 January).
Алгесирас конференциясы
Алгесирас конференциясы дауды шешу үшін шақырылды, ол 1906 жылдың 16 қаңтарынан 7 сәуіріне дейін жалғасты. Қатысқан 13 елдің ішінде Германия өкілдері Австрия-Мажарстанның ғана қолдауын тапты. Германияның келісімге келуге жасаған тытысы Австрия-Мажарстаннан басқа барлық елдер тарапынан қабылданбады. Франция Ұлыбритания, Ресей, Италия, Испания және АҚШ-тан мызғымас қолдау алды. Немістер 1906 жылдың 31 наурызында қол қойылған, абыройын сақтауға мүмкіндік беретін келісімді қабылдауға бекінді.
The Algeciras Conference was called to settle the dispute, lasting from 16 January to 7 April 1906. Of the 13 nations present, the German representatives found that their only supporter was Austria Hungary. A German attempt at compromise was rejected by all but Austria Hungary. France had firm support from Britain, Russia, Italy, Spain, and the United States. The Germans decided to accept a face saving compromise agreement that was signed on 31 March 1906.
Соңы
Алгесирас конференциясы бірінші Марокко дағдарысын уақытша шешкенімен, ол Үштік одақ пен Үштік Антанта арасындағы қарым-қатынасты одан бетер шиеленістірді, нәтижесінде Бірінші дүниежүзілік соғысқа жол ашты. Бірінші Марокко дағдарысы Антанта Кордиальдің берік екенін де көрсетті, себебі Ұлыбритания осы дағдарыста Францияны қорғады. Осы дағдарыс келесі жылы англо-ресейлік Антанта мен англо-франко-испандық Картахена шартының жасалуына ықпал етті. Кейзер Вильгельм II өзінің беделсіз қалғанына ашуланып, енді ешқашан мойынсұнбауға бел буды, бұл Германияның екінші Марокко дағдарысына араласуына себеп болды.
Although the Algeciras Conference temporarily solved the First Moroccan Crisis, it only worsened the tensions between the Triple Alliance and Triple Entente that ultimately led to the First World War. The First Moroccan Crisis also showed that the Entente Cordiale was strong, as Britain had defended France in the crisis. The crisis can be seen as a reason for the Anglo Russian Entente and the Anglo Franco Spanish Pact of Cartagena being signed the following year. Kaiser Wilhelm II was angry at being humiliated and was determined not to back down again, which led to the German involvement in the Second Moroccan Crisis.