Кіріспе

Француз тарихшысы (1540-1609)

Джозеф Юстус Скалигер (Joseph Justus Scaliger; 5 тамыз 1540 - 21 қаңтар 1609) – франко-итальяндық кальвинист діни қайраткері және ғалымы, грек және ежелгі рим тарихынан өзге парсы, вавилон, еврей және ежелгі египет тарихын да қамтитын классикалық тарих тұжырымын кеңейткенімен белгілі. Өмірінің соңғы он алты жылын Нидерландыда өткізді.

Ерте өмір

1540 жылы Францияның Аген қаласында итальяндық ғалым және дәрігер Юлий Цезарь Скалигер мен оның әйелі Андиет де Рокес Лобежак отбасында дүниеге келді. Оның жалғыз ресми білімі – Бордодағы Гвиен колледжінде үш жылдық оқу, ол 1555 жылы жұқпалы оба эпидемиясы салдарынан тоқталды. 1558 жылы қайтыс болғанға дейін Юлий Скалигер ұлына латын тілі мен поэзияны үйретті; ол күн сайын кем дегенде 80 жол латын тілінде жазуға міндеттелді. Ұлыбритания аралдарында болған кезінде Скалигер ағылшындар туралы жағымсыз пікір қалыптастырды. Олардың қатігез мінезі және шетелдіктерге деген құрметсіздігі оған ерекше жағымсыз әсер қалдырды. Сонымен қатар, ол грек қолжазбаларының аздығына және, оның пайымдауынша, білімді адамдардың жетіспеуіне көңіл көшті. Бірақ ол Ричард Томсон және басқа ағылшындармен жақын танысқанға дейін бұл пікірі өзгермеді. Саяхаттары барысында ол протестант дініне келді. Әкесі Юлий Цезарь Скалигердің өмірі туралы ұлы редакциялаған хаттар, сондай-ақ 1620 жылы президент де Маусак жариялаған «Scaligerana» және оның өзінің жазбалары автобиографиялық деректерге толы және осы мәселе бойынша басты дереккөздер болып табылады. Жюль де Бурусс де Лаффоренің «Жюль Сезар де Лескаль туралы зерттеуі» (Аген, 1860) және Адольф Магеннің «Юлий Цезарь Скалигер және оның отбасы туралы құжаттар» (Аген, 1873) әке мен ұлдың өміріне маңызды толықтырулар енгізеді. Шарль Нисардың «Юлий және Республика әдебиетінің гладиаторлары» және «Жозеф Ле XVI ғасырдағы әдеби триумвират» атты еңбектері авторларына да, тақырыптарына да лайық емес. Юлий тек қысымға ұшырайды, ал Жозефтің өмірі негізінен Сциоппиус пен «Scaligerana» кітабына сүйенеді. Жозефтің барлық еңбектерінің толық тізімін Якоб Бернейс жазылған өмірінде табуға болады. Сондай-ақ, J. E. Sandys, «Классикалық ғылымның тарихы», II том (1908), 199–204 беттерді қараңыз. Техникалық өмірбаяны – Энтони Т. Графтонның «Джозеф Скалигер: Классикалық ғылым тарихындағы зерттеу», 2 томдық еңбегі (Оксфорд, Оксфорд университетінің баспасы, 1983, 1993).