Жан Анри Альфонс Баррак: Француз композиторы және музыка зерттеушісі

Кіріспе

Француз композиторы, музыкатанушы және лекторы (1928–1973)
Жан Анри Альфонс Баррак (17 қаңтар 1928 – 17 тамыз 1973) – француз композиторы және музыка жазушысы. Оның салыстырмалы түрде шағын туындылары сериализммен белгілі.

Өмір

Барак Путео қаласында, О-де-Сен департаментінде дүниеге келген. 1931 жылы отбасымен бірге Парижге көшіп келді. Ол Парижде Жан Ланглей мен Оливье Мессианмен оқыды және Мессиан арқылы сериализмге қызығушылық танытты. 1952 жылы фортепианолық сонатасын аяқтағаннан кейін, ол бұрынғы шығармаларын жойды немесе басып шығармайтын болды. Француз музыкасын зерттеуші Андре Ходейрдің «Дебюссиден бері» атты кітабы, бұл шығарманы Бетховеннен бері жазылған ең ұлы фортепианолық соната деп бағалап, Баррак туралы пікірлерде дау тудырды. Шығарма әлі де көпшілік алдында орындалмағандықтан және оның сол кезде тек екі туындысы ғана болғандықтан, кітаптағы Барракқа қатысты шамадан тыс талаптар күдікпен қабылданды. Бірақ кейіннен Ходейр Баррактың музыкасының ерекшеліктерін, әсіресе оның күшті романтикалық сезімталдығын дұрыс байқаған, бұл оның Булез бен Стокхаузеннің сол замандас туындыларынан ерекшелендіргенін көрсетті. Пол Гриффитстің өмірбаянында нақтыланғандай, Булез Баррактың фортепианолық сонатасын аяқтағаннан кейін бірнеше жыл бойы орындауға тырысқан. Баррактың музыкасы 1963 жылдан бастап флоренциялық кәсіпкер Альдо Бруццичелли тарапынан жарияланды, ол композиторға қажетті материалдық көмек көрсетті, бірақ оның насияттауы Венадағы Булез, Берио және Стокхаузеннің шығармаларын жариялаған, көбірек танымал «Универсал Эдишн» басылымымен бәсекелесе алмады. Дегенмен, Баррак олардан әлдеқайда кейін ғана жақсы танымал жаңа музыка фестивальдері мен концерттік серияларына қатыса алды. Париждік авангардты қабылдап, Баррак философ Мишель Фукомен романтикалық қарым-қатынасқа түсті. Олар бірге ең жақсы туындыларын жасауға тырысты, есірткі заттарды көп пайдаланды және садизм мен мазохизмге негізделген сексуалдық қатынастарға барушылық етті. 1964 жылы Баррак автокөлік апатына ұшырады, ал 1968 жылдың қараша айында оның пәтері өртеніп кетті. Ол өмірінің көп бөлігінде денсаулығының нашарлығына тап болды. Бірақ 1973 жылдың тамызында Парижде 45 жасында қайтыс болғаны кенеттен және күтпеген оқиға болды, және ол «Вергилийдің өлімі» циклынан бірнеше ірі композициялар бойынша жұмысты қайта бастағандай көрінді.

Barraqué was born in Puteaux, Hauts de Seine. In 1931, he moved with his family to Paris. He studied in Paris with Jean Langlais and Olivier Messiaen and, through Messiaen, became interested in serialism. After completing his Piano Sonata in 1952, he suppressed or destroyed his earlier works. A book published by the French music critic André Hodeir, titled Since Debussy, created controversy around Barraqué by claiming this work as perhaps the finest piano sonata since Beethoven. As the work had still not been publicly performed, and only two other works by him had at this time, the extravagant claims made for Barraqué in this book were received with some scepticism. Whilst with hindsight it is clear that Hodeir had accurately perceived the exceptional features of Barraqué's music—notably its searing Romantic intensity, which distinguishes it from the contemporaneous works of Boulez or Stockhausen. As Paul Griffiths' biography clarified, Boulez had in fact attempted to get the Barraqué Piano Sonata performed for some years after it was finished. Barraqué's music was published starting in 1963 by the Florentine businessman Aldo Bruzzichelli, who provided much needed material assistance for the composer, but whose promotion could not perhaps compete with that of the better known Universal Edition in Vienna who published Boulez, Berio, and Stockhausen. In any event, Barraqué did not obtain ready access to the better known new music festivals and concert series until much later than they. Embracing the Parisian avant garde, Barraqué entered into a romantic relationship with the philosopher Michel Foucault. Together, they tried to produce their greatest work, used recreational drugs heavily and engaged in sado masochistic sexual activity. Barraqué was involved in a car accident in 1964, and his apartment was destroyed by fire in November 1968. He suffered from bad health for much of his life. Nevertheless, his death in Paris in August 1973, at the age of 45, was sudden and unexpected, and he appeared to have resumed serious work on a number of larger compositions from the Death of Virgil cycle.

Музыка және бедел

Барраке өзінің соңғы мойындаған шығармаларынан бұрын шамамен 30 туынды жазғанын, бірақ оларды өзі жойғанын мәлімдеді. Олардың ішінде фортепианоға арналған Ноктюрн мен Мүше, кем дегенде үш фортепиано сонатасы, жеке скрипкаға арналған соната және До-диез минорындағы симфония бар. Оның ең ерте мойындалған туындысы – 1952 жылғы төртінші, бірақ нөмірленбеген фортепиано сонатасы болды. Содан кейін Барраке Пьер Шеффер студиясында жасалған, жалғыз электрондық туындысын – musique concrète Etude (1954) жариялады. Кейіннен ол Герман Брохтың «Виргилийдің өлімі» романы негізінде, үлкен ауқымды «La Mort de Virgile» туындылар циклын жоспарлады, бұл кітапты Барракедің досы және кейде жақыны Мишель Фуко оған ұсынған еді. Бұл цикл, сондай-ақ одан туындаған немесе оған түсіндірме ретінде қызмет ететін басқа туындылармен бірге, оның өмір бойына созылатын басты шығармашылық жобасы деп есептелді. Романның құрылымын ұстанса, ол төрт кіші циклге бөлінуі керек еді: Су (Келу), От (Төмен түсу), Жер (Күту) және Ауа (Оралу). Барраке шығармашылық күш-жігерінің көп бөлігі «От (Төмен түсу)» циклындағы туындыларға жұмсалды, ол – жобаның ауқымын көрсету үшін – он үш туындыдан тұруы тиіс еді. Өлімінен бұрын ол жоспарланған екі бөлімін аяқтады: «Chant aprés chant» (1966) және «Le Temps restitué» (1957/68). Басқа бөліктерінің фрагменттері де сақталған. Барраке сонымен қатар үш әйел дауысы мен ансамбль үшін «Au delà du hasard» (1958–59) және 1962–68 жылдары кларнет, вибрафон және ансамбль үшін концерт жазды, олар «Виргилийдің өлімімен» байланысты болғанымен, бұл циклдің бөлігі емес. («Au delà du hasard» туындысы «Affranchi du hasard» туындысына түсіндірме ретінде сипатталған, ол «От (Төмен түсу)» циклының он бірінші бөлігі болуы керек еді, бірақ шын мәнінде жазылмаған.) Барракенің туындыларындағы тондық қатарларды қолдану ерекше. Антон Веберн сияқты, бір туындының барлығында бір қатарды қолданудың орнына, немесе Альбан Берг пен Арнольд Шёнберг кейде істейтіндей, бір туында бірнеше байланысты қатарларды қолданудың орнына, Барраке бір қатарды қолданып бастайды, содан кейін оны сәл өзгерткеннен кейін екінші қатарды алады. Бұл екінші қатар біраз уақыт қолданылғаннан кейін үшінші қатарды алу үшін тағы да сәл өзгертіледі. Бұл процесс туындының барлық кезеңінде жалғасады. Ол бұл әдісті «көбейтілетін қатарлар» деп атады. Гарри Халбрейх «Барракенің барлық туындылары қорқынышты үмітсіздікке толы, ешқандай діни немесе идеологиялық сеніммен жарықтандырылмаған және Өлімнің үлкен көлеңкесімен толыққан» деп жазды. Оның аз ғана шәкірттерінің арасында британ композиторы Билл Хопкинс болды.

Barraqué stated that he wrote about 30 works before those that he eventually acknowledged; as far as is known they were destroyed by him. They included a Nocturne and Mouvement lent for piano, at least three piano sonatas, a sonata for unaccompanied violin, and a symphony in C sharp minor. The presumably fourth, but un numbered Piano Sonata, for which he gave the date 1952, was his earliest acknowledged work. Barraqué then produced his only electronic piece, the musique concrète Etude (1954), made at Pierre Schaeffer's studio. Subsequently, he planned a large scale cycle of pieces, La Mort de Virgile, based on Hermann Broch's novel The Death of Virgil, a book which Barraqué's friend and sometime lover Michel Foucault recommended to him. This cycle, along with other pieces deriving from it or acting as commentaries upon it, he envisaged as his principal lifelong creative project. Following the scheme of the novel, it was to be divided into four sub cycles: Water (The Arrival), Fire (The Descent), Earth (The Expectancy) and Air (The Return). Most of Barraqué's creative efforts went into the works which were to take their place in Fire (The Descent), which – to give an idea of the projected scope of the whole design – was to have consisted of thirteen works. Before his death he completed two of the projected parts: Chant aprés chant (1966), and Le Temps restitué (1957/68). Fragments of some of the other parts exist. Barraqué also wrote Au delà du hasard (1958–59) for three female voices and ensemble, and a Concerto for clarinet, vibraphone and ensemble in 1962–68, which are related to The Death of Virgil, but not actually part of that cycle. ( Au delà du hasard is described as a commentary on Affranchi du hasard, which was to have been the eleventh piece of Fire (The Descent) but was not actually composed.) Barraqué's use of tone rows in his work is quite distinctive. Rather than using a single tone row for an entire piece, as Anton Webern did, or using a number of related rows in one work, as Alban Berg or Arnold Schoenberg sometimes did, Barraqué starts by using one row, and then subtly alters it to get a second. This second row is then used for a while before being slightly altered again to make a third. This process continues throughout the work. He called this technique "proliferating series". Harry Halbreich has written that "Barraqué's whole work is marked by terrible despair, lightened by no religious or ideological faith, and entirely dominated by the great shadow of Death". His few pupils included the British composer Bill Hopkins.