Римнің Веста қыздары: қасиетті отты сақтаушылар

Кіріспе

Веста - Римнің ошақ құдайының қызметшілері. Ежелгі Римде Весталықтар немесе Вестальдер (Vestālēs, жалғыздығы Vestālis) – Римнің қасиетті ошағы мен оның жалынының құдайы Вестаның қызметшілері болды. Вестальдер басқа діни лауазымдардан ерекшеленді. Олар жас жеткенше, бірнеше лайықты үміткерлердің ішінде таңдалып, туған отбасына қатысты кез келген заңдық байланыстар мен міндеттемелерден босатылып, Вестаның алты қызметшісінен тұратын діни колледжіне қабылданды. Оларды аға Весталь қадағаласа да, Римнің бас діни жұмыскері, Pontifex maximus таңдап, басқарды; Империя дәуірінде бұл императорды білдірді. Вестаның ізбасарлары оған кем дегенде отыз жыл қызмет етуге, Рим мемлекетіне қызмет ету үшін оның рәсімдерін оқып үйренуге және орындауға, сондай-ақ өмірінің соңына дейін тазалықтарын сақтауға ант берді. Римнің атынан атқаратын міндеттерінен өзге, Вестальдердің ерекше құқықтары мен артықшылықтары болды, олардың кейбіреулері ер немесе әйел ешкімге берілмеді. Вестальдер Вестаның қасиетті ошағын кезекпен қадағалап, әрқашан кем дегенде бір Весталь онда болып тұрды. Егер Весталь қасиетті отты сөндірсе, оны қамшымен жазалаған. Тазалықтарын жоғалтқан Вестальдер, Римдегі әдет-ғұрыптар мен заңдар бойынша кінәлі деп танылып, тірідей жерленді, бұл ерікті сияқты көрінетін қан төгілмейтін өлім жазасы еді. Олардың жыныстық қатынаста болған серіктері белгілі болса, көпшіліктің алдында өлімге кесілді. Мұндай оқиғалар өте сирек болды; көптеген Вестальдер жомарт зейнетақымен және құрметпен зейнеткерлікке шықты. Олар кейіннен үйленуге құқылы болды, бірақ олардың көпшілігі солай істемеді. Кейбіреулері анттарын жаңартқан сияқты көрінді. 382 жылы христиан императоры Грациан Римдегі Веста культіне бөлінген мемлекеттік кірістерді тәркіледі. Осыдан кейін Вестальдер тарихи жазбалардан жоғалып кетті.

Қызмет көрсету шарттары

Вестальдер жасөспірімдікке дейін (6-10 жаста) діни қызметке беріліп, кемінде 30 жыл бойы бойдақ болуға ант ететін. Отыз жылдық міндеттеме үш онжылдық кезеңге бөлінді, оның барысында Вестальдер сәйкесінше оқушы, қызметші және ұстаз болып табылды. Вестальдер әдетте 30-40 жас аралығында мемлекеттік зейнетақы алып, зейнеткерлікке шығып, содан кейін үйленуге құқылы болды. Pontifex maximus, күйеу баланың әкесі рөлінде, зейнеткерлікке шыққан Весталь атынан лайықты римдік ақсүйекпен некелесуді ұйымдастыра алатын, бірақ мұндай некелер туралы әдеби мәліметтер жеткен жоқ. Плутарх «аз ғана адамдар осы мүмкіндікті пайдаланды, ал олай істегендер бақытсыз болды, өмірінің қалған бөлігінде өкініш пен қайғыға тоналды, соның салдарынан қалғандары да ырымды қорқынышқа ұшырады, сондықтан қарттыққа және өлімге дейін өздерінің тазалығында берік болды» деген сөзді қайталап айтады. Кейбір Вестальдер анттарын жаңалауды жөн көрді. Оккия б.з.б. 38 жылдан б.з. 19 жылына дейін 57 жыл бойы Весталь қызметін атқарды.

Таңдау

Орденге қабылдану үшін қыздың дене, моральдық және психикалық кемшіліктері болмауы керек еді, сондай-ақ екі тірі ата-анасы болуы және Римнің еркін азаматының қызы болуы шарт еді. Республика дәуірінің ортасынан бастап, pontifex maximus олардың отбасылары мен басқа римдік азаматтарының қатысуымен жиырма әулеттің ішіндегі үміткерлерден лотерея арқылы Веста қыздарын таңдады. Таңдау рәсімі "каптио" (ұстау) деп аталды. Қыз Веста қызы болуға таңдалғанда, понтификс оған қарап, ата-анасынан: "Мен сені, амата (жақын), Веста діни қызметкері ретінде қабылдаймын, ол Рим халқының атынан Веста діни қызметкеріне тән қасиетті рәсімдерді орындайды, бұрынғы Веста қызындай толық құқықтармен" деп айтып, оны ата-анасынан алып кетті. Ол Веста ғибадатханасының ауласына кіргеннен кейін, қасиетті әйелдің қорғауына ие болды. Егер Веста қызы келісімшарт мерзімі біткенге дейін қайтыс болса, ең ізгісін таңдау үшін бас Вестаның жатақханасында жаңа үміткерлер ұсынылатын. Құрамына қабылданатын әдеттегі адамдардан айырмашылығы, бұл үміткерлер міндетті түрде жасөспірім шаққа жетпеген немесе бойжеткен қыздар болуы керек емес еді; олар жас толған жесірлер немесе тіпті ажырасқан әйелдер де болуы мүмкін, бірақ мұндай жағдайға қарсылық білдіріліп, ол бақытсыздыққа алып келеді деп есептелді. Тацит б.з. 19 жылы Гай Фонтей Агриппа мен Домиций Полионың қыздарын бос орынды толтыру үшін Веста қызы ретінде ұсынғанын айтады. Тең мүмкіндіктерге ие болған Полионың қызы Агриппаның жақында ғана ажырасқаны себепті таңдалды. Pontifex maximus (Тиберий) сәтсіз үміткерді 1 миллион сестерция көлемінде күтімге "жігерлендірді".

Оқу-жаттығу және мерекелер

Весталық міндеттерге олардың пәктігін сақтау, Вестаның қасиетті отын күтіп-ұстау, оның қасиетті [[Пенаты (қойма бөлмесі)]] мен ондағы заттарды күзету; қасиетті бұлақтан ритуалдық таза су жинау; қоғамдық рәсімдерде қолданылатын заттарды дайындау, Весталия мерекесін өткізу және басқа да тойларға қатысу кірді. Веста ғибадатханасы – негізінен бүкіл Рим мен оның азаматтарының ғибадатханасы болды; ол күні бойы ашық тұрды, ал түнде жабылатын, бірақ тек ер адамдарға ғана. Вестальдер Вестаның киелі орнын үнемі тазалап, жуып, діни мағынада бүкіл Рим үшін үй шаруасын жүргізушілердің ролін атқарды, Римнің мемлекеттік және жеке діндері арасындағы байланысты сақтап, бақылап отырды. Олардың денелері зақымдалмағанша, Рим қабырғалары тұрған күйінде қалады. Олардың денелері Римге тиесілі болды, және қайтыс болған кезде, қайтыс болу себебіне қарамастан, олардың денелері қала шегінде қалды. Вестальдер өздерінен біреуін жоғары дәрежелі билікке ие деп мойындады – Весталис Максима, бірақ барлығының үстінен ақыр соңында діни коллегияның басшысы – понтифекс максимустың билігі болды. Оның ықпалы мен мәртебесі республикалық дәуірде артты, ал діни лауазым жыл сайын сайланатын консулдың саяси билігіне маңызды, өмір бойына берілетін қосымша лауазымға айналды. Август барлық діннің басшысы болғаннан кейін, өзінің үйін Вестальдерге сыйға берді. Олардың қасиетті оты оның үйі үшін отқа айналды, ал оның үй құдайлары (Ларлар мен Пенаттар) олардың жауапкершілігіне көшті. Вестальдер мен император арасындағы осы келісім Империя дәуірі бойы сақталды. Вестальдер Вестаның пенусында сақталған түрлі қасиетті заттарды қорғады, соның ішінде Палладиумды – Троядан әкелінген деп есептелетін Паллас Афинаның мүсінін, және ұрықтық рәсімдерде және кем дегенде бір жеңістік шеруде қолданылатын, ықтимал ағаштан жасалған үлкен фаллос, мүмкін жеңістік генералының күймесінің астына ілінген.

Фестивальдар

Вестаның басты мерекесі – 7-15 маусым аралығында оның ғибадатханасында өткізілетін Весталия мерекесі. Сервий Весталия, Люперкалия және 13 қыркүйекте ең жас үш Весталь қызы піспеген бидай (тамрық бидай, немесе мүмкін, эмер бидай) жинағанын айтады. Үш аға Весталь дәнді жеуге жарамды ету үшін кептіріп, тұзбен араластырып, дін қызметкерлері мен дін қызметкерлерінің қоғамдық құрбандықтарда ұсынылған жануарларды құлшылыққа арнау үшін қолданатын мола сальсасын жасайды. Осылайша, Вестальдердің қызметі әртүрлі қоғамдық және мүмкін кейбір жеке культтармен ортақ байланыс жасады. Фордицидия – бұл ерекше ауылдық, шаруашылық мерекесі, онда жүкті сиырды Жер анасы Теллге құрбандыққа шалады, ал оның туа біткен бұзауын аға Весталь күлге айналдырды. Бұл күлге әртүрлі заттар қосылды, ең бастысы – Марсқа құрбандыққа шалынған өткен жылғы қазан айындағы жылқының құрғаған қаны. Бұл қоспа суфимен деп аталды. 21 сәуірде Парилия мейрамы кезінде оны шопандар мен олардың малдарының тазаруы үшін, сондай-ақ, Рим қауымдастығында адам мен жануарлардың көбеюін қамтамасыз ету үшін отқа септі. 1 мамырда Вестальдер Бона Деаның Авентин ғибадатханасындағы жеке, әйелдерге арналған рәсімдерін өткізді. Олар сондай-ақ, белгілі бір дәрежеде, Бона Деаның түнгі, әйелдерге арналған желтоқсан айындағы мерекесіне қатысты, оны Римнің аға магистратының әйелі ұйымдастырды; ал магистраттың өзі осы оқиға кезінде басқа жерде болуы керек еді. 15 мамырда Вестальдер мен понтификтер Рим қаласының шекарасындағы бекеттерден Аргей деп аталатын ырымдық сабаннан жасалған фигураларды жинап, қаланы тазарту үшін Тибр өзеніне лақтырды.

Арнайы артықшылықтар

Вестальдар заңды түрде personae sui iuris – "өздеріне билік жүргізетін" болды, олар тек pontifex maximus алдында жауап беретін. Басқа римдік әйелдерден айырмашылығы, олар өз еркімен өсиет жасай алады және ер адамның қамқоршысының рұқсатысыз өз мүлкін иелене алады. Олар әйелдерге өздерінің меншігін беруге құқылы болды, бұл тіпті ер адамдарға да Рим заңымен тыйым салынған еді. Рим мемлекетін бейнелейтін болғандықтан, Вестальдар сотқа қатысқанда мемлекетке әдеттегі ант берудің алдында куәлік беруге құқылы болды. Олар маңызды өсиеттер мен мемлекеттік құжаттарды сақтап, оларды пенисте сақтайтын болды. Олардың тұлғалары қасиетті саналды; Вестальға шабуыл жасаған адам, мәселен, Рим мен оның құдайларының өзіне шабуыл жасағанмен тең, және жазасыз өлтірілуі мүмкін еді. Вестальдарға билік жүргізуге құқылы ешкім болмағандықтан, Вестальды кездестірген магистраттардың ликторлары құрмет көрсету үшін фасцестерін төмен түсіруге міндетті болды. Вестальдар карпентумды – екі дөңгелекті, атқа жегілген, жабық күймені пайдалануға ерекше құқыққа ие болды; кейбір римдік дереккөздер оның римдік генералдардың жеңіс шерулерінде қолданған күймелерге ұқсас екенін айтады. Басқа жағдайларда Вестальдар бір орындық, перделі төсекпен немесе, мүмкін, жаяу жүріп саяхаттаған. Қай жағдайда болсын, олардың алдында ликтор болып, Вестальдың жол құқығын қамтамасыз етуге құқылы болды; төсектің астынан өткен немесе оның жолына кедергі келтірген кез келген адам сол жерде заңды түрде өлтірілуі мүмкін еді. Вестальдар жазаға кесілген адамдарды қол тигізу арқылы немесе оларды көру арқылы босатуға немесе кешіруге құқылы болды, егер бұл кездесу алдын ала жоспарланбаған болса. Вестальдарға басқа жоғары сынып римдік әйелдерге тыйым салынған нәрселерді көруге рұқсат етілді; Август тұсынан бастап олар қоғамдық ойындарда, оның ішінде гладиаторлардың сайыстарында, рингтің жанындағы орындарда және театрлық қойылымдарда сахнаның жанындағы орындарда отыруға құқылы болды.

Қылмыстық іс жүргізу және жазалау

Егер Вестаның оттары сөнсе, Рим қорғанысын жоғалтар еді. Қасиетті оттың түсіндірілмейтін себептермен өзінен-өзі сөнуі – ғажайып оқиға ретінде қарастырылуы мүмкін, құдайлардың тыныштығының ("pax deorum") белгілі бір анықталмаған бұзушылық, табиғи емес құбылыс немесе діни қылмыс арқылы бұзылғандығының ескертуі. Римдіктер кез келген күдікті ғажайып туралы Сенатқа хабарлауға міндетті болды, ал Сенат өз кезегінде pontifex maximus, pontifices және haruspices-пен кеңесіп, мәселенің қаралуы керек пе, жоқ па, шешімін қабылдады. Ғажайыптарды жою әдетте арнайы құрбандық (piaculum) және құдайдың ашуын тудырған "табиғи емес" затты жоюды қамтыды. Вестальдің салдарынан қасиетті оттың сөнуі, оның ұстамдылығын сақтау үшін "қарсы бетте және перде артында" жасалған қылмыскерді қамшылау немесе ұрып-соғу арқылы тазартылуы мүмкін еді. Содан кейін қасиетті от дұрыс рәсімдер мен ең таза материалдарды пайдалана отырып қайтадан жағылуы мүмкін еді. Алайда, пәктігін жоғалту – бұзылған ант. Бұл мәңгілік және қайта келмейтін нәрсе. Ежелгі дәстүр бойынша, ол өлуге тиіс, бірақ оның өлімі ерікті болуы керек еді, ал қаны төгілмеуі керек. Қала оның өліміне жауапкершілік тартпауы керек еді, ал өлгендерді қаланың шегінде жерлеуге тыйым салынғандықтан, ол қаланың шегіндегі (pomerium) Campus Sceleratus ("Зұлым дала") Colline қақпасының жанындағы жер асты палатасына тірідей қамалды. Вестаның бұрынғы қамқоршысын құтқаруға араласпағаны – оның кінәлі екенінің тағы бір құдайлық растауы ретінде қарастырылды. Кінәлі Вестальдің сүйіктісі табылған жағдайда, ол Боарий форумында немесе Комитиумда pontifex maximus-тың алдында көпшілік алдында ұрып-соғылуға тиіс еді. Вестальдың инцестумына қатысты сот процестері "өте сирек" болатын; көбінесе олар әскери немесе діни дағдарыс кезінде өтті. Кейбір Вестальдар, әдетте, күнәнің құрбаны ретінде пайдаланылған болуы мүмкін; олардың саяси одақтастықтары мен анттар мен міндеттерін орындамауы азаматтық тәртіпсіздіктерге, соғыстарға, ашаршылықтарға, обаға және құдайдың наразылығының басқа да белгілеріне жауапкершілік тартуға себеп болды. 337 жылы Минуция, тағы бір мүмкін бірінші плебей Весталы, пәктігін жоғалтқаны үшін сотталды және оның киімге деген шамадан тыс және орынсыз сүйіспеншілігінің және құлдың көрсетуінің куәлігімен тірідей жерленді. Б.з.д. 123 жылы Весталь Лицинияның Бона Деаның Авентин ғибадатханасына сыйлық ретінде алтарь, киелі үй және диван сыйлауы "халықтың келісімісіз" Рим Сенаты тарапынан қабылданбады. 114 жылы Лициния және оның екі әріптесі, Эмилия және Марсия, бірнеше инцест актілері үшін айыпталды. Соңғы айыптамалар 114 жылы ат үстінде жүріп, найзағайдың соққысынан қаза тапқан атшы отбасынан шыққан қыз Хелвияның өлімімен расталды. Оның өлімі ғажайып оқиға ретінде түсіндірілді, бұл үш айыпталушының пәктігін жоққа шығарды. Эмилия, екі адамды оның үлгісімен істеуге итермелеген деп есептелді, тікелей айыпталып, өлім жазасына кесілді. Марсия, тек бір қылмыс жасады деп айыпталған, ал Лициния көп қылмыс жасады деп айыпталған, бастапқыда понтификтермен ақталды, бірақ 127 жылғы консул Люций Кассий Лонгин Равилла оларды қайтадан сотқа тартты және 113 жылы өлім жазасына кесті. Прокуратура соңғы үкімді растау үшін екі Сибилл пайғамбарлығын ұсынды. Бірінші Пуникалық соғыс (216) мен Республиканың соңы (113–111) аралығында инцест үшін өлім жазасына кесілген үш Вестальдың әрқайсысы Сибил кітаптарының ұсынысы бойынша, айтарлықтай дағдарыс кезінде сақталған аты-жөні жоқ, қансыз адам құрбандығымен орындалды; грек және галл жұптарының Forum Boarium-да тірідей көмілуі немесе өлтірілуі, Весталь діни қызметкерлерінің ырымдық өлтірілуіне байланысты құдайлық ашудан сақтану үшін. Эрдкамптың пікірінше, бұл Римнің шайқас алаңындағы табысына құдайдың қолдауын қалпына келтіру үшін де жасалған болуы мүмкін, кейінірек сәтті болжамдармен дәлелденген. Вестальдарға қатысты бастапқы айыптамалар, әрине, ойлап қойылған және саяси мақсатта жасалған болуы мүмкін. Плиний кіші Корнелияның император Домицианның бұйрығымен тірідей жерленген Вирго Максиманың кінәсіз құрбан болғанын сенді. Ол оның төмендеу кезінде қадір-қасиетін сақтауға тырысқанын сипаттайды:

If Vesta's fire went out, Rome was no longer protected. Spontaneous extinction of the sacred flame for no apparent reason might be understood as a prodigy, a warning that the pax deorum ("peace of the gods") was disrupted by some undetected impropriety, unnatural phenomenon or religious offence. Romans had a duty to report any suspected prodigies to the Senate, who in turn consulted the pontifex maximus, the pontifices and the haruspices to determine whether the matter must be tried or dismissed. Expiation of prodigies usually involved a special sacrifice (piaculum) and the destruction of the "unnatural" object that had caused divine offence. Extinction of Vesta's sacred fire through Vestal negligence could be expiated by the scourging or beating of the offender, carried out "in the dark and through a curtain to preserve their modesty". The sacred fire could then be relit, using the correct rituals and the purest materials. Loss of chastity, however, represented a broken oath. It was permanent, irreversible; no piaculum or expiation could restore it or compensate for its loss. By ancient tradition, she must die, but she must seem to do so willingly, and her blood could not be spilled. The city could not seem responsible for her death, and burial of the dead was anyway forbidden within the city's ritual boundary, so she was immured alive in an underground chamber within the city's ritual boundary (pomerium) in the Campus Sceleratus ("Evil Field") near the Colline Gate. That Vesta did not intervene to save her former protege was taken as further divine confirmation of guilt. If discovered, the paramour of a guilty Vestal was publicly beaten to death by the pontifex maximus, in the Forum Boarium or on the Comitium. Trials for Vestal incestum are "extremely rare"; most took place during military or religious crisis. Some Vestals were probably used as scapegoats; their political alliances and alleged failure to observe oaths and duties were held to account for civil disturbances, wars, famines, plagues and other signs of divine displeasure. In 337 BC, Minucia, another possible first plebeian Vestal, was tried, found guilty of unchastity and buried alive on the strength of her excessive and inappropriate love of dress, and the evidence of a slave. In 123 BC the gift of an altar, shrine and couch to the Bona Dea's Aventine temple by the Vestal Licinia "without the people's approval" was refused by the Roman Senate. In 114 Licinia and two of her colleagues, Vestals Aemilia and Marcia, were accused of multiple acts of incestum. The final accusations were justified by the death, in 114 BC, of Helvia, a virgin girl of equestrian family, killed by lightning while on horseback. The manner of her death was interpreted as a prodigy, proof of inchastity by the three accused. Aemilia, who had supposedly incited the two others to follow her example, was condemned outright and put to death. Marcia, who was accused of only one offence, and Licinia, who was accused of many, were at first acquitted by the pontifices, but were retried by Lucius Cassius Longinus Ravilla (consul 127), and condemned to death in 113. The prosecution offered two Sibylline prophecies in support of the final verdicts. Of the three Vestals executed for incestum between the first Punic War (216) and the end of the Republic (113–111), each was followed by a nameless, bloodless form of human sacrifice seemingly reserved for times of extreme crisis, supposedly at the recommendation of the Sibylline Books; the living burial or immurement in the Forum Boarium of a Greek man and woman, and a Gaulish man and woman, possibly to avert divine outrage at the ritual killing of the Vestal priestesses involved. According to Erdkamp, this may have also been intended to restore divine support for Rome's success on the battlefield, evidenced by later successful auguries. The initial charges against the Vestals concerned were almost certainly trumped up, and may have been politically motivated. Pliny the Younger believed that Cornelia, a Virgo Maxima buried alive on the orders of emperor Domitian, may have been an innocent victim. He describes how she sought to keep her dignity intact when she descended into the chamber:

Оны жазалау орнына алып бара жатқанда, ол өзінің кінәсіздігіне куә болу үшін Вестаны және қалған құдайларды шақырды; және басқа да айғайлардың арасында, жиі айтты: "Мырза Цезарь мені ластанған деп ойлай ала ма, оның қасиетті қызметтерімен ол жеңіске жетті және той жасады?" Ол мұны мақтау ма, әлде мазақтау ма, оның кінәсіздігінің сезімінен бе, әлде императорды жек көруден бе, белгісіз; бірақ ол осылай айқайлай берді, ол жазалау орнына келгенше, оған әкелінді, кінәсіз немесе кінәлі деп айта алмаймын, бірақ әрқашан әдемілік пен әдемілікпен. Оны жер астына түсіріп жатқанда, оның киімі бір нәрсеге ілініп қалды, ол айналып, оны босатты, ал атқарушы көмек ұсынғанда, ол қорқынышпен артқа шегінді, оған тиюге жол бермеді, оның таза және мінсіз пәктігіне бұл ластану болғандай. Соңғы сәттерге дейін қадір-қасиеттілігін сақтап, оның барлық басқа да адалдықтарының арасында:
"Ол лайықты түрде құлауға ұмтылды." [Цитата Эврипидтің "Гекуба" пьесасынан алынған.] Галикарнасский Дионисий Римнің негізіне дейін, ежелгі Альба Лонгада Вестальдар ұрып-сапалап, "өлімге жіберілгенін" және олардың балаларын өзенге тастау керектігін айтады. Ливийге сәйкес, Ромул мен Ремнің анасы Рея Сильвия Весталь болып күштеп тағайындалған, ал ол бала туғаннан кейін тізгімен байланған және түрмеге қамалған. Дионисий сонымен қатар Рим патшасы Тарквиний Приск Вестальдың пәктігін жоғалту үшін тірідей жерлеу жазасын енгізгенін және оны Весталь Пинарияға салғанын, ал соққымен ұрып-сапалау кейде жерлеуге дейін жасалғанын, және бұл 471 ж.б.д. Урбинияға жасалғанын айтады, оның кезінде оба және плебейлердің наразылығы болды. Ливийге сәйкес, Постумия кінәсіз болғанымен, оның арсыз киімі мен тым жақын мінез-құлқы үшін пәктігін жоғалтқаны үшін күдіктелді және сотталды. Кейбір Вестальдар ақталды. Кейбіреулері сынақтар арқылы немесе керемет істер арқылы өзін ақтады; республиканың ортасындағы атақты істе Весталь Туция, пәктігін жоғалтқаны үшін айыпталды, оның әдемілігін дәлелдеу үшін ілгекте су тасыды; Ливийдің эпитамистісі (Per. 20) оның оған қарамастан айыпталғанын айтады, бірақ барлық басқа көздерде ол ақталды.

As they were leading her to the place of execution, she called upon Vesta, and the rest of the gods, to attest her innocence; and, amongst other exclamations, frequently cried out, "Is it possible that Cæsar can think me polluted, under the influence of whose sacred functions he has conquered and triumphed?" Whether she said this in flattery or derision; whether it proceeded from a consciousness of her innocence or contempt of the emperor, is uncertain; but she continued exclaiming in this manner, til she came to the place of execution, to which she was led, whether innocent or guilty I cannot say, at all events with every appearance and demonstration of innocence. As she was being lowered down into the subterranean vault, her robe happening to catch upon something in the descent, she turned round and disengaged it, when, the executioner offering his assistance, she drew herself back with horror, refusing to be so much as touched by him, as though it were a defilement to her pure and unspotted chastity: still preserving the appearance of sanctity up to the last moment; and, among all the other instances of her modesty,
"She took great care to fall with decency." [The quotation is from Euripides, Hecuba.] Dionysius of Halicarnassus claims that long before Rome's foundation, Vestals at ancient Alba Longa were whipped and "put to death" for breaking their vows of celibacy, and that their offspring were to be thrown into the river. According to Livy, Rhea Silvia, mother of Romulus and Remus, had been forced to become a Vestal Virgin, and was chained and imprisoned when she gave birth. Dionysius also writes that the Roman king Tarquinius Priscus instituted live burial as a punishment for Vestal unchastity, and inflicted it on the Vestal Pinaria; and that whipping with rods sometimes preceded the immuration, and that this was done to Urbinia in 471 BCE, in a time of pestilence and plebeian unrest. Postumia, though innocent according to Livy, was suspected and tried for unchastity on grounds of her immodest attire and over familiar manner. Some Vestals were acquitted. Some cleared themselves through ordeals or miraculous deeds; in a celebrated case during the mid Republic, the Vestal Tuccia, accused of unchastity, carried water in a sieve to prove her innocence; Livy's epitomator (Per. 20) claims that she was condemned nevertheless but in all other sources she was acquitted.

Вестальдер үйі

Вестальдер үйі – Римде весталь ділмұрагерлерінің резиденциясы. Веста ғибадатханасының (қасиетті отты сақтаған) артында, Палатин төбесінің етегінде орналасқан Атриум Вестиае үш қабатты ғимарат болды, ол "өте үлкен және әшекейлеуімен де, құрылыс материалдарымен де ерекше сәнді".

Киім-кешегі

Вестальдық киімнің жоғары мәртебелі Рим қалыңдық киімімен және жоғары мәртебелі Рим матроналарының (ерлі-зайыпты азамат әйелдер) ресми киімімен ортақ элементтері болды. Вестальдер мен матроналар ақ жүнді стола, тікбұрышты әйел азаматтың орамы, ер азаматтың жартылай дөңгелек тогасына тең, ұзын зығыр [[Палла (көйлек)]] киетін. Вестальдің шашы ақ, діни инфулаға (бас жамылғы немесе филе) қызыл және ақ ленталармен байланған, әдетте басынан кейін бірге байланған және иықтардың үстінде босап тұрған. Вестальдық инфуланың қызыл ленталары Вестаның отын, ал ақ түсі – қыздылық немесе жыныстық тазалықты бейнелейді. Стола – Рим азаматтарының матроналары мен весталдарымен байланысты, келіндермен емес. Денені киім мен жамылғы арқылы жабу «вестальдердің жыныстық қатынасқа қатысты тыйымдарын білдіреді». Стола «қол тигізбеу» туралы хабарды жеткізеді және олардың пәктігін растайды. Вестальдер үшін, ал қалыңдықтар үшін – тек үйлену күні ғана, белгіленген күнделікті шаштық стиль алты немесе жеті өрімнен тұратын; бұл ең көне заманнан бастау алған деп саналады. 2013 жылы Джанет Стивенс заманауи адамда вестальдердің шаштық стилін қайта жасады. Жоғары мәртебелі қалыңдықтар Юпитердің діни қызметкері және оның бас діни қызметкерінің әйелі Фламен мен Фламиника Диалис сияқты сары фламеуммен жамылған. Вестальдер сыртқа шыққанда, қоғамдық рәсімдерді орындағанда немесе құрбандық шалғанда ақ, күлгін жиектелген суфибулумды (жамылғы) киетін. Сондай-ақ, құрметке лайық матроналар жұрт алдында жамылғы киюі керек еді. Егер әйел жұрт алдында жамылғысыз пайда болса, онда ол некесінен бас тартқан деп есептелді.

Атын атаған вестальдер

Весталдық діни қызметкерлік құрылғаннан бастап оның жойылуына дейін белгісіз сандағы весталдар қызмет атқарды. Кейбіреулері римдік аңыздар мен тарихтан, ал кейбіреулері белгісіз уақыттан белгілі. Б.з.б. 1 ғасырдағы автор Варро алғашқы төрт, бәлкім, аңыздағы Весталдарды Гегания, Венения, Канулея және Тарпея деп атайды. Варо және басқалар сондай-ақ Сабинолық Рим соғысындағы Спурий Тарпейдің қызы Тарпеяны сатқын Вестал қызы ретінде бейнелейді. Римдік тарихи деректерде аталған весталдардың көпшілігі заңсыздық, мемлекеттің әл-ауқатына қауіп төндіретін және жазалау үлгілері ретінде ұсынылады. Тарпеяның пәк қыз екендігі көпшілік үшін ортақ болғанымен, оның вестальдік мәртебесі мифографтың ойлап тапқаны, оның құмарлығы, ашкөздігі мен сатқындығын ең нашар жағдайда көрсету үшін. Галикарнастың Дионисий 471 жылы өлтірілген вестал Орбинияны атайды. Ливий Весталь Постумианы атап өтті, ол 420 жылы пәктіктен айырылған, бірақ өз позициясын барынша маңызды деп ескерту арқылы ақталды: Минуция 337 жылы пәктіктен айырылған үшін өлім жазасына кесілді, ал Секстилия 273 жылы неке адалдығын бұзғаны үшін өлім жазасына кесілді. Кейбір весталдар айыпталған кезде өз-өзіне қол жұмсаған; Капарония 266 жылы солай істеді: сот процесінің маңызды деректері жиі жоқ. Ливийдің айтуынша, 216 жылы екі вестал, Флорония мен Опимия, пәксіздігі үшін сотталды. Бірі өз-өзіне қол жұмсаса, екіншісі тірідей жерленді, қайсысы екенін айтпады. Вестальдер өздерінің отбасылық және әлеуметтік байланыстарын, сондай-ақ олардың бірегей, қол сұғылмайтын мәртебесі мен артықшылықтарын пайдаланып, қамқоршы мен қорғаушы рөлін атқара алады. Цицерон Апий Клавдий Пулхердің қызы Весталь Клаудияның жеңіс жүрісінде әкесімен бірге жүріп, жеңіске вето қоятын плебб трибунын кері қайтарып жібергенін айтады. Цицерон 69 жылы ағасының соты кезінде болған Фонтеяның да бар екенін жазған. 80 жылы орденге қабылданған Фабия 50 жыл шамасында бас вестал болды, Терентияның (Цицеронның алғашқы әйелі) жарты қарындасы және Фабияның толық қарындасы, кейіннен оның немересі Туллияға үйленген Долабелланың әйелі; ол, бәлкім, сол есімді кейінгі консулдің анасы болған. 73 жылы ол Люций Сергий Катилинамен жыныстық қатынаста болғандығы үшін ақталды. Бұл істі Цицерон жүргізді. 1 ғасырдағы Веста Лицинияға оның туысы, "триумвир" деп аталатын Маркус Лициний Красс, шын мәнінде оның меншігін қалаған. Бұл қарым-қатынас туралы аңыздар тарады. Плутарх былай дейді: "Ол жасы ұлғайған кезде Ликиниямен, яғни Вестал қыздарының бірімен, жыныстық қатынаста болғаны үшін айыпталды. Лициния қала маңындағы әдемі вилланың иесі болды, оны Красс арзан бағаға алуға ниетті болды, сондықтан ол әйелді мәңгілікке айналдырып, оған сотта төлеп, ол қорқынышты күдікке ұшырағанша. Бір жағынан, оның ашкөздігі оны Весталды бүлдіргені үшін айыптан босатты, ал судьялар оны ақтады. Бірақ Ликинияның жерін сатып алғанға дейін оны босатып жіберген жоқ". Лициния 85 жылы Весталь болды және 61 жылға дейін Весталь болып қалды. Вестальдер Аррунтия, Перпенния М. ф. және Попиллия 69 жылы Луций Корнелий Лентул Нигердің Фламен Мартиалис ретінде инаугурациясына қатысты. Лициния да сонда болды.

From the institution of the Vestal priesthood to its abolition, an unknown number of Vestals held office. Some are named in Roman myth and history and some are of unknown date. The 1st century BC author Varro, names the first four, probably legendary Vestals as Gegania, Veneneia, Canuleia,and Tarpeia. Varro and others also portray Tarpeia, daughter of Spurius Tarpeius in the Sabine Roman war, as a treasonous Vestal Virgin. Most Vestals named in Roman historical accounts are presented as examples of wrongdoing, threats to the well being of the state, and punishment. While Tarpeia's status as a virgin is common to most accounts, her status as a vestal was likely the mythographer's invention, to cast her lust, greed and treason in the worst possible light. Dionysius of Halicarnasus names Orbinia, a Vestal put to death in 471. Livy names a Vestal Postumia, tried for inchastity in 420, but acquitted with a warning to take her position more seriously: Minucia was put to death for inchastity in 337: and Sextilia, put to death for adultery in 273. Some Vestals are said to have committed suicide when accused; Caparronia did so in 266: essential trial details are often lacking. Livy states that two Vestals, Floronia and Opimia, were convicted of unchastity in 216. One committed suicide, the other was buried alive he does not say which. Vestals could exploit their familial and social connections, as well as their unique, untouchable status and privileges, taking the role of patron and protector. Cicero describes how the Vestal Claudia, daughter of Appius Claudius Pulcher, walked beside her father in his triumphal procession, to repulse a tribune of the plebs, who wanted to veto the triumph. Cicero also records a Vestal Fonteia, present during the trial of her brother in 69. Fabia, admitted to the order in 80 and made chief Vestal around 50, was half sister of Terentia (Cicero's first wife), and full sister of Fabia the wife of Dolabella who later married her niece Tullia; she was probably mother of the later consul of that name. In 73 she was acquitted of [[Sexuality in ancient Rome#Incestum with Lucius Sergius Catilina. The case was prosecuted by Cicero. The 1st century Vestal Licinia was supposedly courted by her kinsman, the so called "triumvir" Marcus Licinius Crassus – who in fact wanted her property. This relationship gave rise to rumours. Plutarch says: "And yet when he was further on in years, he was accused of criminal intimacy with Licinia, one of the Vestal virgins and Licinia was formally prosecuted by a certain Plotius. Now Licinia was the owner of a pleasant villa in the suburbs which Crassus wished to get at a low price, and it was for this reason that he was forever hovering about the woman and paying his court to her until he fell under the abominable suspicion. And in a way, it was his avarice that absolved him from the charge of corrupting the Vestal, and he was acquitted by the judges. But he did not let Licinia go until he had acquired her property." Licinia became a Vestal in 85 and remained a Vestal until 61. The Vestals Arruntia, Perpennia M. f., and Popillia attended the inauguration of Lucius Cornelius Lentulus Niger as Flamen Martialis in 69. Licinia, Crassus' relative, was also present.

Императорлық вестальдар

Юния Торката (I ғасыр), Тиберий тұсындағы весталь, Гай Юний Силанның қарындасы. Рубрия (I ғасыр), Суетонийдың айтуынша, Нерон зорлаған әйел. Аквилия Севера (III ғасыр), император Элагабалдың үлкен дау-жанжалмен үйленген әйелі. Клодия Лаета (III ғасыр). Флавия Публиция (III ғасырдың ортасы). Коэлия Конкордия (IV ғасыр), орденнің соңғы жетекшісі.

Римнен тыс жерлерде

Жазбаларда Римнің орталығынан басқа жерлерде де вестальдердің болғаны туралы мәлімет бар. Manlia Severa, virgo Albana maxima, Bovillae қаласындағы бас Альбан Весталы, оның ағасы, шамасы, жерлеу жазбасында rex sacrorum деп аталған L. Manlius Severus болған. Моммсен оны Римнің rex sacrorum-ы деп ойлаған, бірақ бұл ықтимал емес деп есептеледі. Flavia (немесе Valeria) Vera, Альбаналық ең үлкен аркис, Альбан қамалының бас Веста қызы. Caecilia Philete, Laurentum Lavinium қаласының үлкен қызы (virgo maior), оның әкесі Q. Caecilius Papion еске алған. "Maior" аталымы Lavinium қаласында Весталдардың тек екеу ғана болғанын көрсетеді. Saufeia Alexandria, Tiburtium қаласының Virgo Vestalis қызы. Cossinia L(ucii) f(iliae), Тибур (Тиволи) қаласының Virgo Vestalis қызы. Primigenia, Bovillae қаласының альбандық весталы, құдайына берген бойжетімдік антын бұзған, оны Симмах екі хатында атаған.

Батыс өнерінде

Вестальдер кейінірек Батыс портреттерін бейнелеуде әйелдердің ізгілік үлгілері ретінде пайдаланылды. Англияның Елизавета I-і сілем ұстап тұрып суреттелген, бұл оның ізгілігін су алып жүру арқылы дәлелдеген Тукияны еске түсіреді. Тукияның өзі Жакопо дель Селлаио (1493 жылы қайтыс болған) және Жоанн Страданус сияқты суретшілердің назарында болды, ал өнерді меценаттық деңгейде қолдаған әйелдер өздерін Вестальдер ретінде суретке түсіре бастады. 18 ғасырдағы Францияның босқимдық ортасында әйелдердің Вестальдер ретіндегі портреттері, ирониялық эротизммен сіңген ізгілік фантазиясы ретінде көрінеді. Кейін Вестальдер республикалық ізгіліктің символына айналды, мысалы, Жак Луи Давидтің «Вестальдық қыз» картинасында. Рим мен Помпейдегі қазба жұмыстары, сондай-ақ латын тіліндегі көздердің аудармалары Вестальдерді 18-ші және 19-шы ғасырлардағы суретшілер үшін танымал тақырыпқа айналдырды. Он жеті жыл бойы Италияда тұрып жұмыс істеген француз суретшісі Гектор Леру, Вестальдердің күнделікті өмірі мен құлшылығының барлық аспектілерін мұқият зерттеуімен танымал болды, ол 1863 және 1899 жылдар аралығында Вестальдердің отыздан астам суретін жасады. Procol Harum тобының 1967 жылғы «A Whiter Shade of Pale» хит-ында «Жағаға аттанған он алты Весталь қызының бірі» деген сөздер бар.