Fitz Remedios Santana de Souza

Кіріспе

Кениялық заңгер және саясаткер (1929 2020) Физвал Ремедиос Сантана Невилл де Соуза (1929 23 наурыз 2020), көбінесе Ф.Р.С. де Соуза және Фитц де Соуза деп аталатын, Кениялық заңгер және саясаткер, Кенияның тәуелсіздігі үшін науқанның маңызды тұлғасы, 1960 жылдары Кения парламенті мүшесі және бірнеше жыл бойы спикердің орынбасары болды. Ол Мау Мау әрекеттеріне, соның ішінде Капенгурия Алтысына айып тағылғандарды заңдық қорғауды қамтамасыз етуге көмектесті және Кенияның тәуелсіздігі үшін конституциялық негіздеме жасау үшін өткізілген Ланкастер Хаустағы конференцияларға қатысқан адамдардың бірі болды.

Өмірбаян

Мумбаидегі Гоан отбасында туған де Соуза 1942 жылы Кенияға қоныстанғанға дейін Занзибарда өмір сүрді. Фиц де Соуза Англияда бірінші дәрежеге ие болды және Линкольн қонақүйінде адвокатты оқыды. 1952 жылы жас жігіт ретінде ол Британдық адвокат Денис Ноуэлл Притт және Англияда білім алған, бірақ осында тумаған басқа да заңгерлер кіретін, түрлі одақтастық елдерінің заңгерлері командасына қосылды. Ол британдық отаршылдық әкімшілігінің Мау Мау іс-әрекетінде айыпталған кениялықтарды қорғады. Кейбір еуропалық отарлаушылар өздері өлтіруші деп санайтын адамдарды сотқа беру процесін бұзады, ал Кенияның басқа тұрғындары британдықтардың жалақысы ақтарға тиесілі деген айыптауларына қатысы бар адамдардың адал емес екеніне сенімді болды. Осы жағдайда де Соуза мен оның азиялық әріптесі сотталушыларды полиция куәгерлерін сынға алуға "күтеді" деген айыптарға тап болды, бірақ Шығыс Африка апелляциялық сотының судьялары оларды қолдап, соттың көмегін мадақтады. 1950 жылдары Фиц де Соуза Лондон экономика мектебінде докторлық диссертация оқыды және сол жерде де, Кенияда да саяси белсенді болды. Докторлық диссертациясын "Шығыс Африкадағы үнді саяси ұйымы" тақырыбында жазған (1959). Ол Кенияттаны жақсы білген және Кенияның тәуелсіздігіне бағытталған қозғалыстың басты тұлғасы болды. Ол осы кезеңде "бостандық күресі" ретінде де, "африкалықтар мен азиялықтарды түстерге қарсы ұйымдастырушы" ретінде сипатталған. 1960 жылдардың басында ол Лондондағы Ланкастер Хаустағы конференцияда заң кеңесшісі болды, онда Кенията мен кениялықтар Ұлыбританияның отарлау министрі Реджинальд Модлингпен және оның командасымен бірге ел үшін конституция әзірлеуде жұмыс істеді. 2001 жылы де Соуза Кения Конституциясын қарау комиссиясына Ланкастер Хаус Конституциясы жақсы конституциялық база болды деп ойлағанын айтты және кейінірек енгізілген кейбір өзгерістермен, әсіресе сотсыз қамауға алуды қайта енгізумен келіспейтінін білдірді. Шетелдік үндістер ісі министрлігі оны "70-жылдары қоғамдық өмірден принципиалды түрде шығып кетті" деп сипаттады. Де Соуза Кенияның 1963 жылы тәуелсіздік алғанға дейін де Кения парламентіне сайланған мүшесі және 1963 жылдың маусым айынан бастап төменгі палатаның вице-спикері болды. 1970 жылы осы қызметтен кетіп, көп жылдар бойы жеке кәсіпте жұмыс істеді. Ол үйленген, төрт баласы бар. 2004 жылы оған "Индияның көшпелі тұрғындарын біріктіру және жаһандық үнді отбасысының әлеуетін пайдалану" мақсатымен ұйымдастырылған конференцияда "Үнді өркениетін түсінуге және шетелде Үндістан ісіне үлес қосқаны үшін" басқа адамдармен бірге "Праваси Бхаратия Сэмман" сыйлығы берілді. 2005 жылы Гарвард университетінің доценті Кэролайн Элкинстің Пулитцер сыйлығын жеңіп алған кітабында "Найробидегі беделді адвокат" де Соузаның айтуынша, Мау Мау кезінде кем дегенде жүз мың кикуйю "Британия үкіметі тарапынан жүргізілген этникалық тазалау" кезінде жоғалып кеткен. Бұл деректерге Ноффилд колледжінің мүшесі және Оксфорд университетінің Британдық одақтастықтың тарихы бойынша оқытушысы Джон Дарвин қарсылық білдірді. 2006 жылдың желтоқсан айында Гоа үкіметі резидент емес үндістер ісі жөніндегі комиссары Эдуардо Фалейро де Соузаның Глобальді Гоанс конвенциясы кезінде құрметтелетін сегіз адамның бірі болатынын жариялады. Ол 2007 жылдың 3-5 қаңтарында өтті. Бұл марапаттар алғаш рет "Гуада тұрмайтын көрнекті гоалықтар мен гоалықтарға" берілді. Де Соуза мен оның әйелі Ромоланың екі ұлы (оның ішінде онкологиялық зерттеуші Рой де Соуза) және екі қызы болды. 2020 жылы 23 наурызда Лондонда қайтыс болды.

Born to a Goan family in Mumbai, de Souza lived in Zanzibar before settling in Kenya in 1942. Fitz de Souza took a first degree in England and trained as a barrister at Lincoln's Inn. As a young man in 1952 he joined a team of lawyers from various Commonwealth countries, including the British barrister Denis Nowell Pritt and other lawyers educated in England but not born there, defending Kenyans accused of Mau Mau activities by the British colonial administration, in a series of trials including that of Jomo Kenyatta. Feelings in the country were running high, with some settlers of European ancestry disrupting any legal process for people they considered assassins, while other people in Kenya were convinced of bad faith amongst those involved in the all white British prosecution. In this atmosphere, de Souza and an Asian colleague faced implied allegations of 'encouraging' defendants to criticise police witnesses, but judges at the East African Court of Appeal supported them, praising their assistance to the court. For part of the 1950s, Fitz de Souza was studying for a PhD at the London School of Economics and was politically active both there and in Kenya. His doctoral thesis was on "Indian Political Organization in East Africa" (1959). He knew Kenyatta and was a major figure in the movement towards an independent Kenya. He has been described during this period both as a "freedom fighter" and as someone "organiz[ing] Africans and Asians against the colour bar". In the early 1960s he was a legal adviser at the Lancaster House conferences in London where Kenyatta and the Kenyans worked with the UK Colonial Secretary, Reginald Maudling, and his team to develop a constitution for the country. In 2001, de Souza told the Constitution of Kenya Review Commission why he felt the Lancaster House Constitution had been a good constitutional framework, and expressed his disagreement with some subsequent changes, especially the re introduction of detention without trial. The Ministry of Overseas Indian Affairs has described him as making "a principled exit from public life in the 70s". De Souza was an elected member of the Kenyan Parliament even before full independence in 1963, and Deputy Speaker of the Lower House from June 1963. He left this post in 1970, spent many years in private practice, before becoming semi retired. He was married with four grown up children. In 2004, he was given a Pravasi Bharatiya Samman award alongside other people honoured for their "outstanding contribution to the understanding of the Indian civilisation and for advancing India's cause abroad" at a conference opened by the Indian prime minister and organised with the aim of "bringing together the Indian Diaspora and leveraging the potential offered by the Global Indian Family". 2005 brought a different kind of publicity when a Pulitzer prize winning book written by Caroline Elkins, an associate professor at Harvard, quoted a "respected attorney in Nairobi", de Souza, as believing that at least one hundred thousand Kikuyu disappeared at the time of Mau Mau, in "a form of ethnic cleansing on the part of the British government". These figures have been challenged by John Darwin, a fellow of Nuffield College, and lecturer on the History of the British Commonwealth at the University of Oxford. In December 2006, Commissioner for Non Resident Indian affairs (Government of Goa) Eduardo Faleiro announced that de Souza would be one of the eight persons to be honoured during the Global Goans Convention. It was held from 3–5 January 2007. The awards, for the first time, were being given to "eminent non resident Goans and persons of Goan origin." De Souza and his wife Romola had two sons (including cancer researcher Roy de Souza) and two daughters. He died on 23 March 2020 in London.