Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кисварда () - Словакия мен Украина шекарасына жақын Шығыс Венгрияның Солтүстік Ұлы жазық аймағында орналасқан Сзабольц Сзатмар Берег округінің қаласы. Бұл Ньиргехаза мен Матешалкадан кейін Сзабольц Сзатмар Берегтегі ең үлкен 3-ші қала, 16 669 адам тұрады. Кисварда субөңірі екі үлкен ландшафттың арасында орналасқан, олар Нюрсег және Ретког. Кишварда Украина шекарасынан, Словакиядан, Нирегихазадан, Унгвардан (Ужгородтан), Берегсаздан (Береховеден), Саторьяухелден және Дорольцтен (Румыния) жақын орналасқан.
Kisvárda (; Kleinwardein, ) is a town in Szabolcs Szatmár Bereg County, in the Northern Great Plain region of eastern Hungary near the border of Slovakia and Ukraine. It is the 3rd largest town in Szabolcs Szatmár Bereg after Nyíregyháza and Mátészalka with a population of 16 669 people. The Subregion of Kisvárda lies between two large landscapes, the Nyírség and the Rétköz. Kisvárda is just from the border of Ukraine, from Slovakia, from Nyíregyháza, from Ungvár (Uzhorod), from Beregszász (Berehove), from Sátoraljaújhely and from Dorolţ, Romania.
Этимология
Қаланың атауы, мажар тілінде "кіші қамал" дегенді білдіреді, ол Венгрияны жаулап алу кезінде пайда болған. Мажарлар қалаға жер өңдеу жұмыстары үшін атау берген. Орта ғасырларда ол құжаттарда Варда және Варда сияқты кездесті. "Кис" (кіші деген мағынаны білдіреді) сөз бөлігі қаланы Nagyvárad (қазіргі Орадея, Румыния) қаласынан ажырату үшін қосылды, "nagy" деген мағынасы үлкен немесе үлкен.
The name of the town, which means "little castle" in Hungarian, dates back to the Conquest of Hungary. The conquering Hungarians named the town for its earthwork. In the Middle Ages, it occurred like Warda and Warada in documents. The "kis" (meaning little) word part was added to differentiate the town from Nagyvárad (now Oradea, Romania), "nagy" meaning great or large.
Елтаңба
Қалқандағы қызыл және ақ жолақтар Арпад әулеті, Орта ғасырдағы Венгрия патшаларын бейнелейді. Күн мен жасыл түсті семсер Кисварданың ерлік салт аттыларын көрсетеді. Шамамен шақталған шашақ қаланың саудасы мен базарларын бейнелейді. Қалқанның ортасында алтыннан Кисварда сарайы орналасқан. Қалқанның айналасында қара-жасыл түсті, қанатты айдаһар бар, ол құйрығымен мойнына оралып, өзін-өзі тұншықтырады. Бұл - Вардай отбасы гербінен алынған Аждаһа орденінің белгісі.
The red and white stripes on the shield symbolize the Árpád Dynasty, the medieval kings of Hungary. The sword with the Sun and green background shows the heroic knights of Kisvárda. The scales represents the town's trade and markets. In the middle of the shield there is the Castle of Kisvárda in gold. There is a dark green, winged dragon around the shield, choking itself with its tail wrapped around its neck. This is the insignia of the Order of the Dragon which derives from the Várday family's coat of arms.
Тарих
895 жылы мұнда жорықшы мажарлар тау басына бекініс құрып, оны шекараны қорғау үшін пайдаланған. 1085 жылы Л. Кунтеск князі Куманды ұрыс-керіспен жеңіп шығады. Ұлы шайқастың құрметіне ол шіркеу салдырды. Ол оны елшілердің әулиелері Петір мен Пауылға арнады. 12 ғасырда елді мекеннің маңызы төмендеді. Қамал шваб швед Гуткельд отбасының иелігіне айналды. Бұл елді мекен отбасының бір тармағы - Вардейлердің атауы болды. Вардай отбасы Кисварданы қайта жаңғырту үшін көп жұмыс істеді. Көп ұзамай бұл жерде әділ тұрғын үй туралы заң қабылданды. 1415 жылы Пелбарт Варади патшадан Кисварда қалмағын салуға рұқсат алды. 1421 жылы қала болып құрылды. Калокса архиепискобы, Матиас Корвинусдің канцлері Иштван Вардай 1468 жылы қаланың автономиясын жұмсады. Ол кезде Кисварданың халқы мыңнан асады. Ол Сабольц қаласының орталығы болды. Алғашқы гильдия 1591 жылы құрылған. Түріктердің Венгрияны жаулап алуы мен экономикалық өзгерістерге байланысты қаланың маңызы азайды. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Кисварданың жалпы халқы шамамен 20 000 адам болды. Жалпы халық санының 3500 адам яһудилер еді, ал онда он екі мәжілісхана бар еді. Нацистік немістер мен олардың венгрлік одақтастары еврей қауымын 1944 жылы геттоға жапқан және айналадағы 3500 еврейді Кишварда геттосына жинаған. Олар Аушвиц концентрациялық лагеріне депортацияланды, онда көпшілігі өлтірілді. Соғыстан кейін кішкентай қауым қайта құрылды, бірақ бүгін Кишвардада еврейлер қалмады. Бұрынғы синагогалардың бірі Кисвардадағы ең көрнекті ғимараттардың бірі болып табылады және қазір Ретебани Музей деп аталатын жергілікті тарих мұражайы болып табылады.
The conquering Hungarians found a hill fort here in 895 which then they used for their border protection system. St. Ladislaus defeated the Kuntesk Cuman prince in 1085 in a great fight. In memory of the glorious battle, he had a church established. He dedicated it to St Peter and St Paul Apostles. In the 12th century, the settlement's importance declined. The castle became the possession of the Swabian Swedish Gutkeled family. The settlement was the denominator of one branch of the family, the Várdays. The Várday family worked a lot to revive Kisvárda. Shortly the place got their fair housing law. Pelbárt Várady got permission from the king to build the Castle of Kisvárda in 1415. In 1421, it became a town. István Várday, the Archbishop of Kalocsa, Matthias Corvinus's chancellor expended the town's autonomy in 1468. At that time, the population of Kisvárda was more than a thousand people. It became the centre of Szabolcs. The first guild was formed in 1591. Because of the Turkish conquest of Hungary and the economic changes, the town's importance diminished. Prior to World War II, Kisvárda had a total population of approximately 20,000. Of the total population, 3,500 were Jewish and there were twelve synagogues. The Nazi Germans and their Hungarian allies confined the Jewish community to a ghetto in 1944 and gathered an additional 3,500 Jews from the surrounding area into the Kisvárda ghetto. They were deported to the Auschwitz concentration camp where the majority were slaughtered. A small community was re established after the war, but almost no Jews are left in Kisvárda today. One of the former synagogues remains one of the most imposing structures in Kisvárda and is now a local history museum known as the Rétközi Múzeum.
Экономика
Тарихи тұрғыдан алғанда, Кисварда айналадағы ауыл шаруашылығы ауданы үшін нарықтық қала болды, сонымен қатар дистилляция, электр және тежегіш тақташалар өндірісі сияқты жеңіл өнеркәсіп бар. Ол Венгрияның астанасы Будапешттен Украинаға дейінгі негізгі теміржол желісінде орналасқан. Кишварда туристерді өзінің жылу көздері мен ортағасырлық қамалдың қираған жерімен де қызықтырады.
Historically, Kisvárda has been a market town for the surrounding agricultural district, and is also has some light industry such as distilling, electrics, and brake pad production. It is on the main railway line from the Hungarian capital of Budapest to Ukraine. Kisvárda also attracts tourists to its thermal springs, and the ruins of a medieval castle.