Кіріспе
Жапондық балға командасы крокетке негізделген спорт түрі. Gateball (ゲートボール) - крокетке сүйене отырып, жасалатын балға командасы. Бұл жылдам, байланыссыз, стратегиялық командалық ойын, оны жас пен жынысына қарамастан кез-келген адам ойнай алады. Гейтбол Қытайда, Индонезияда, Жапонияда, Оңтүстік Кореяда және Тайваньда өте танымал, басқа елдерде де өсіп келеді. Гейтбол ұзын және кең төртбұрышты алаңда ойналады. Әр алаңның үш қақпасы және қақпа бағанасы бар. Ойынды екі команда (қызыл және ақ) ойнайды. Әр ойыншының өз ойын тәртібіне сәйкес нөмірленген доптары болады. Бірнеше саны бар шарлар қызыл, жұп саны бар шарлар ақ түсті болады. Командалар қақпадан өткен әрбір доп үшін бір ұпай, ал ережеге сәйкес қақпа бағанасына соққы бергені үшін екі ұпай алады. Гейтбол ойыны отыз минутқа созылады және ойын соңында ең көп ұпай жинаған команда жеңімпаз атанады.
Gateball (ゲートボール) is a mallet team sport inspired by croquet. It is a fast paced, non contact, highly strategic team game, which can be played by anyone regardless of age or gender. Gateball is most popular in China, Indonesia, Japan, South Korea and Taiwan, with a growing presence in other countries. Gateball is played on a rectangular court long and wide. Each court has three gates and a goal pole. The game is played by two teams (red and white) of up to five players. Each player has a numbered ball corresponding to their playing order. The odd numbered balls are red and the even numbered balls are white. Teams score one point for each ball hit through a gate and two points for hitting the goal pole, in accordance with the rules. A game of gateball lasts for thirty minutes and the winner is the team with the most points at the end of the game.
Тарих
Гейтболды Жапонияда Судзуки Казунобу 1947 жылы ойлап тапты. Сол кезде көптеген спорт түрлерінде қолданылатын доптарды жасау үшін қажетті резеңке өте аз болатын. Сол кезде Хоккайдоның солтүстік аралында ағаш өнеркәсібінде жұмыс істейтін Судзуки крокет доптары мен соқпақтарын жасауға арналған ағашқа дайын өнім бар екенін түсінді. Ол крокет ережелерін қайта қарастырып, жастарға арналған ойын ретінде гейтбол ойнатты. Гейтбол алғаш рет 1950-ші жылдардың соңында дене тәрбиесі мұғалімі Гейтболды Кумамото қаласының әйелдер қоғамына және қарт азаматтар клубтарына енгізген кезде танымал болды. 1962 жылы Кумамото Гейтбол Ассоциациясы құрылды және жергілікті ережелерді орнатты. Ойынның бұл нұсқасы 1976 жылы Кумамотода өткен ұлттық фитнес кездесуінде көрсетіліп, бүкіл елге танылды. Көп ұзамай гейтболдың танымалдылығы жергіліктi үкiмет өкiлдерi мен егде жастағы азаматтар ұйымдарының өкiлдерi спортты елiмiзде таныстырған кезде жарылды.
Ойын процесі
Гейтбол ұзындығы 15×20 м, ені 20×25 м болатын тікбұрышты алаңда бес адамнан тұратын екі команда арасында ойналады. Екі команда әрқайсысы бес шарды қолданады, командаға байланысты қызыл немесе ақ, ал қызыл мен ақ арасында 1 -ден 10 -ға дейін нөмірленген шарларды ауыстырып ойнайды. Әр ойыншы ойын барысында бірдей допты ойнайды. Ойынның басында ойыншылар өздерінің доптарын белгіленген "бастау аймағына" орналастырады және допты бірінші қақпадан соғуға тырысады. Егер олар қақпадан сәтті өтсе, олар қайтадан ойнауы мүмкін. Егер ойыншы бірінші қақпаны жіберіп алса немесе оның добы бірінші қақпадан өтіп, бірақ алаңнан тыс жерде аяқталса, ол допты алады және екінші раундта қайтадан тырысуы керек. 2015 жылғы ереже өзгергеннен бері бірінші қақпадан өтіп, ал шекарадан тыс жерде аяқталатын доп бірінші қақпадан өтті деп есептеледі, бірақ аутбол болып табылады және келесі кезегінде доп аутболға шыққан жерден алаңға кіруге тырысады. Егер доп басқа допты соққыға ұшыратса, бұл "тач" деп аталады. Егер шабуылшының доптары мен шабуылға ұшыраған доптар ішкі сызықта қалса, шабуылшы шабуылшының доптарына аяқ басып, басқа шабуылға ұшыраған допты шабуылшының доптарына тиіп тұрғандай етіп орналастырады және шабуылшының доптарына таяқпен соққы береді (бұл ойын "шабыт" деп аталады), соққы нәтижесінде басқа шабуылға ұшыраған допты шығарып жібереді. Ойыншы қақпадан өтіп немесе шарды шашып, екінші кезекті алады. Әрбір қақпадан топтың ретпен өтуі үшін бір ұпай, ал қақпа бағанасына соққы бергені үшін екі ұпай беріледі. Отыз минуттан кейін ең көп ұпай жинаған команда жеңімпаз атанады. Қызыл команда әрқашан бірінші ойнайтын болғандықтан, ақ топ соңғы ақ шарды шақырғанға дейін уақыт өткен болса да, ақ команда әрқашан соңғы кезекті алады.
Әлемдік ойындар
2001 жылы гейтбол 6-шы Дүниежүзілік ойындарда көрмелік шара ретінде енгізілді. Жарысқа Жапонияның Акита префектурасында Қытай, Жапония, Оңтүстік Корея, АҚШ және Қытай Тайбэй командалары қатысты. Финалда жапондық жасөспірімдер командасы жеңіске жетті.
Гейтболдан әлем чемпионаты
Гейтболдан әлем чемпионаты төрт жылда бір рет өткізіледі. 1986 жылы алғашқы чемпионат Хоккайдода Бразилия, Қытай, Қытай Тайбеі, Жапония, Корея және Америка Құрама Штаттарының командаларымен өткізілді. Кейінгі чемпионаттар Гавайиде (1998); Тояма, Жапония (2002); Джеджу, Оңтүстік Корея (2006); Шанхай, Қытай ((2010); және Ниигата (Жапония) 2014 жылы өтті. 10-шы әлем чемпионаты 2010 жылдың 17-19 қыркүйегінде Қытайдың Шанхай қаласында өтті. Жарысқа Австралия, Бразилия, Қытай, Қытай Тайбэйі, Гонконг, Үндістан, Жапония, Парагвай, Филиппин, Оңтүстік Корея, Ресей және АҚШ-тан келген 14 елден 96 команда қатысты. 2018 жылғы 21-23 қыркүйекте Бразилияның Сан-Паулу қаласында 12-ші әлем чемпионаты өтті.