Кіріспе

Польшалық әлеуметтанушы (1929-2016) Jerzy Ryszard Szacki (6 ақпан 1929 - 25 қазан 2016) - поляк әлеуметтанушысы және идеялар тарихшысы. 1973 жылдан бастап Варшава университетінің профессоры болды, ал 1991 жылы Польша ғылым академиясының мүшесі болды. Ол Варшава идеялар тарихы мектебінің ең көрнекті өкілдерінің бірі болып саналады.

Өмір

Сзацкий 1929 жылы Варшавада дүниеге келген. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Польша телефон басқармасында жұмыс істеді, алдымен құлыпшы, кейін кеңседе жұмыс істеді. 1948 жылы Варшава университетінде әлеуметтануды оқыды. Оксфорд университеті (All Souls College) және Адам ғылымдары институты (Вена). 1972-1976 жылдары Сзацкий Польшаның әлеуметтану қауымдастығының президенті болды және көптеген басқа әкімшілік лауазымдарды, соның ішінде Польша ғылым академиясында (PAN) атқарды. 1974 жылдан 1991 жылға дейін ол "Польшалық социология бюллетені" басылымының бас редакторы болды. Сзацкий өзінің монументалды Historia myśli socjologicznej ("Социологиялық ойдың тарихы") Мінеаполисте және Оксфордта жазды. Ол 1979 жылы ағылшын тілінде басылып шыққан; халықаралық әлеуметтануға әсер етпесе де, ол поляк оқытушылары мен әлеуметтану студенттері арасында танымал оқулыққа айналды, бұл үрдіс оның өлімінен кейін де жалғасты. 2002 жылғы жаңартылған басылым 2003 жылы "Польша Нобель сыйлығы" деп аталатын Польша ғылымы үшін қордың сыйлығымен марапатталды. 1970 жылдары Сзацки оппозициялық топтармен байланыс жасай бастады, бірақ ешқашан саясатта белсенді тұлға бола алмады. 1978 жылы ол үкіметті жақтап және қарсы саналы тұлғаларды біріктірген Doświadczenie i Przyszłość бейресми талқылау тобына қатысты. 1991 жылы Сзацкий "Solidarność Pracy" (Еңбектік ынтымақтастық) партиясын құрды, ол солшыл "Еңбектік ынтымақтастық" мүшелері құрған қысқа өмір сүруші әлеуметтік-демократиялық партия болды, келесі жылы ол Еңбек одағымен (Уния Праци) бірікті. 1998 жылы ол саясаткер Дональд Туск (содан кейін "Азаттық одақ" мүшесі) редакциялаған поляк либералдарының Гданск ортасы туралы кітапқа кіріспе жазды. 1994 жылы Сзацки коммунизмнен кейінгі либерализм туралы кітап жариялады (түпнұсқалық атауы Liberalizm po komunizmie), ол ағылшын және басқа тілдерге аударылды және Батыс елдерінде жағымды пікірлер алды. Онда Сзацки онжылдықтар бойы коммунизм мен бұдан бұрынғы демократиялық емес үкіметтер қалыптастырған ортада либералды демократияға тап болған қиындықтарды қарастырады. Бұл тақырып Сзацкидің академиялық басылымдарының көп бөлігін және жалпы баспасөздегі танымал очерктерін қамтыды. Сзацкий өзінің әріптесі Барбара Сзацкаяға үйленген. 2016 жылы 25 қазанда қайтыс болды.

Шығармалары

1958: "Жедеңгей романсы тарихы". "Мохнацкий туралы ертегі". Варшава: Wiedza Powszechna. 1962: Ojczyzna, naród, rewolucja: Problematyka narodowa w polskiej myśli szlacheckorewolucyjnej [Отан, ұлт, революция: Польша ақсүйектерінің революциясындағы ұлттық мәселе]. Варшава: Wydawniczy мемлекеттік институты. 1964 жылы Дюркгейм. Варшава: Wiedza Powszechna. 1965: Kontrrevolucyjne paradoxsy: wizje świata francuskich antagonistów Wielkiej Rewolucji, 1789 1815 [Контрреволюциялық парадокстар: Ұлы революцияның француз қарсыластарының дүниетанымы, 1789 1815]. Варшава: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. 1968: Утопия [Утопиялар]. Варшава: Искри. 1971: Традиция: przegląd problematyki [Традиция: тақырыпты зерттеу]. Варшава: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. 1977 ж. (ред. ): Czy kryzys socjologii? (Қытай тілінде: "Қытай тілінде" деген сөз бар) [Социология дағдарыста ма?]. Варшава: Чительник. 1977 ж. (ред. ): Коммунистік қоғам идеясы классикалық марксизмнің іс-әрекетінде. Варшава: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. 1979 ж.: Социологиялық ойдың тарихы. Вестпорт, Коннектикут штаты: Гринвуд баспасы. 1980 (2-шы басылым 2000): Spotkania z Utopią [Утопиямен кездесулер], Варшава: Iskry / Wydawnictwo Sic! (2-ші басылым). 1981: Historia myśli socjologicznej [Социологиялық ойдың тарихы]. Варшава: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. (жаңа басылым 2002, 1984 (ред. Жоанна Курчевскамен бірге): Tradycja i nowoczesność [Традиция және заманауилық]. Варшава: Чительник. 1985 (қағаз. Эдмунд Мокжицкимен, Мария Офиерскамен): O społeczeństwie i teorii społecznej: księga poświę̨cona pamięci Stanisława Ossowskiego [Қоғам мен әлеуметтік теория туралы: Станислав Осовскийдің есіне арналған кітап]. Варшава: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. 1986 ж. - Знянецкий. Варшава: Wiedza Powszechna. 1991: Dylematy historiografii idei oraz inne studia i szkice [Идеялар тарихының дилеммалары және басқа да зерттеулер мен эскиздер]. Варшава: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. 1994: Либерализм по коммунизм. Краков: Знак. (Ағылшынша аударма: Либерализм коммунизмнен кейін. Будапешт, Нью-Йорк: Орталық Еуропа университетінің баспасы, 1995. 1995 ж. (ред. ): Sto lat socjologii polskiej: od Supińskiego do Szczepańskiego [Польшалық әлеуметтанудың жүз жылы: Супиньскиден Шчепанскиге дейін]. Варшава: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. 1997 ж. (ред. ): Не ксижа, не купец: obywatel. Қазіргі заманғы ойдағы азаматтық қоғам идеясы [Принц те, саудагер де емес: азамат. Қазіргі заманғы ойдағы азаматтық қоғам идеясы]. Краков: Знак.